Uzasadnienie
Wyrokiem z 7 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa1758/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A.T., P.T., M.T., J.L., A.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 27 kwietnia 2022 r. nr KOC/16/Go/16, którą stwierdzono, że postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z 21 czerwca 1950 r. uległo umorzeniu z mocy prawa na podstawie art. 158 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491, dalej: ustawa nowelizująca).
W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżyli wyrok Sądu I instancji w całości, wnosząc o jego uchylenie i uwzględnienie skargi na decyzję. W skardze kasacyjnej skarżący zawarli również wniosek o zawieszenie postępowania sądowego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 192 p.p.s.a. do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny sprawy o sygn. akt K 2/22 w przedmiocie wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o zbadanie zgodności art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej z art. 2 Konstytucji RP, z art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz z art. 77 ust. 2 Konstytucji oraz z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji w zakresie, w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa, przez co pozbawia prawa do wynagrodzenia szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym.
Sądowi I instancji zarzucono naruszenie:
- I. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj:
- 1) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej w zw. z art. 2 Konstytucji RP przez oddalenie skargi w sytuacji, gdy przepis ustawy nowelizującej narusza zasadę demokratycznego państwa prawa, zasadę ochrony interesów strony w toku postępowania oraz zasadę ochrony zaufania obywatela do państwa przez dokonanie znaczącej zmiany przepisów w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego, a także narusza zasadę proporcjonalności przez użycie przez ustawodawcę nieproporcjonalnych środków do realizacji celu założonego w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13,
- 2) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP przez oddalenie skargi na decyzję w sytuacji, gdy przepis ustawy nowelizującej jest niezgodny z zasadą równości przez różnicowanie sytuacji prawnej obywateli państwa polskiego,
- 3) art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej w zw. z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP przez oddalenie skargi w sytuacji, gdy przepis ustawy nowelizującej doprowadził do pozbawienia ochrony prawnej praw majątkowych skarżących oraz do materialnoprawnego zróżnicowania statusów własności,
- — a w konsekwencji naruszenie art. 8 ust. 2 Konstytucji RP przez brak odmowy zastosowania przepisu niezgodnego z Konstytucją, co skutkowało pozbawieniem skarżących prawa do ubiegania się o odszkodowanie za nieruchomość, z uwagi brak prejudykatu koniecznego do wytoczenia powództwa o odszkodowanie, związanego z wydaniem wadliwej decyzji administracyjnej;
- II. przepisów prawa materialnego, tj:
- 4) art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 listopada 1950 r. (dalej: Konwencja) w zw. z art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej przez oddalenie skargi w sytuacji, gdy przepis ustawy nowelizującej narusza zasadę zakazu dyskryminacji w zakresie ochrony prawa własności wyrażoną w Konwencji, co skutkowało pozbawieniem skarżących prawa do ubiegania się o odszkodowanie za nieruchomość, z uwagi na brak prejudykatu koniecznego do wytoczenia powództwa o odszkodowanie,+ związanego z wydaniem wadliwej decyzji administracyjnej,
- 5) art. 6 ust. 1 Konwencji w zw. z art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej przez oddalenie skargi w sytuacji, gdy działanie organu tj. wydanie przedmiotowej decyzji w oparciu o przepis ustawy nowelizującej narusza prawo skarżących do rzetelnego procesu sądowego, określonego w Konwencji oraz prowadzi do pozbawienia skarżących prawa do ubiegania się o odszkodowanie, z uwagi na brak prejudykatu koniecznego do wytoczenia powództwa o odszkodowanie, związanego z wydaniem wadliwej decyzji administracyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje
Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.), sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Warunkiem zastosowania art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jest stwierdzenie przez sąd związku tego rodzaju, że wynik już toczącego się postępowania przed jednym z wymienionych w przepisie organów będzie miał charakter prejudycjalny w stosunku do sprawy sądowoadministracyjnej.
Przed Trybunałem Konstytucyjnym z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich zawisła sprawa o sygn. K 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1491, dalej: ustawa zmieniająca k.p.a.) w zakresie, w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa jest niezgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2, a także z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78 poz. 483; sprost. z 2001 r. nr 28 poz. 319; zm. z 2006 r. nr 200 poz. 1471; z 2009 r. nr 114 poz. 946). W uzasadnieniu wniosku Rzecznik podniósł, że jego zastrzeżenia budzi przyjęte w zaskarżonym przepisie rozwiązanie intertemporalne, które nakazuje umorzenie niektórych postępowań pozostających w toku.
Zarzuty postawione w skardze kasacyjnej bezpośrednio odnoszą się do zagadnienia objętego wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich. Ich rozpoznanie wymaga po stronie Naczelnego Sądu Administracyjnego ustosunkowania się do kwestii zgodności rozwiązań ustawowych z Konstytucją. W orzekaniu sędziowie podlegają ustawie i Konstytucji, co uzasadnia praktykę wykładni systemowej, uwzględniającej standardy konstytucyjne (prokonstytucyjna wykładnia prawa) w sprawach indywidualnych. Natomiast wyroki Trybunału Konstytucyjnego, w przypadku stwierdzenia niezgodności ustawy z Konstytucją, mają odmienny skutek, prowadząc do utraty mocy obowiązującej przepisu. Skoro zatem zostało już wszczęte postępowanie przez Trybunałem Konstytucyjnym, którego przedmiotem jest zgodność z Konstytucją art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, co pokrywa się z zarzutami stawianymi w skardze kasacyjnej, istnieje prejudycjalny związek między rozstrzygnięciem sprawy o sygn. K 2/22 i sprawy ze skargi kasacyjnej w niniejszym postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, co uzasadnia jego zawieszenie do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny wniosku RPO.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w związku z art. 193 p.p.s.a. postanowił zawiesić niniejsze postępowanie do czasu wydania przez Trybunał Konstytucyjny rozstrzygnięcia w sprawie o sygn. K 2/22.