Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 19 marca 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 37/15 Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę B.M. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 lutego 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 490/06 w sprawie ze skargi B. M. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 5 kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że stosownie do art. 279 p.p.s.a. skarga o wznowienie postępowania powinna zawierać między innymi podstawę wznowienia i jej uzasadnienie oraz okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi. Na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie postępowania odrzuca, a w przeciwnym razie wyznacza rozprawę. Na żądanie sądu zgłaszający skargę o wznowienie postępowania obowiązany jest uprawdopodobnić okoliczności stwierdzające zachowanie terminu lub dopuszczalność wznowienia (art. 280 § 2 p.p.s.a.). Badanie, o którym mowa w art. 280 p.p.s.a. nie jest badaniem zasadności skargi. Rozpoznając skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego Sąd w pierwszej kolejności bada czy skarga została wniesiona z zachowaniem terminu oraz czy opiera się na ustawowej podstawie (art. 280 p.p.s.a.).
Brak wskazania ustawowej podstawy wznowienia stanowi, więc podstawę do odrzucenia wniosku o wznowienie postępowania, bez potrzeby czynienia ustaleń w zakresie zachowania ustawowego terminu (postanowienie NSA z dnia 3 czerwca 2004 r., sygn. akt OW 87/04).
Przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania określone są w art. 271, art. 272 oraz art. 273 p.p.s.a. Przyczyną wznowienia postępowania jest m.in. przypadek, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (art. 272 § 1). Wznowienia postępowania można żądać również na tej podstawie, że orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa (art. 273 § 1 pkt 2).
Sąd stwierdził, że mając na uwadze treść pisma skarżącego z dnia 12 stycznia 2015 r. następnie dwukrotnie uzupełnionego uznać należało, że pismo to stanowi skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 lutego 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 490/06 oddalającym skargę B.M. na decyzję Wojewody z dnia 5 kwietnia 2006 r. w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego.
Odrzucając skargę o wznowienie postępowania Sąd I instancji uznał, że okoliczności, które wskazał skarżący, pozostają bez znaczenia dla kwestii wznowienia postępowania zakończonego wyżej wskazanym prawomocnym wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 12 czerwca 2007 r.
Sąd podał, że jako pierwszą podstawę wznowienia postępowania sądowego skarżący wskazał art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa) dodając, że Sąd nie podał właściwej podstawy prawnej. Sformułowanie użyte w art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oznacza, że wznowienie postępowania jest dopuszczalne w razie popełnienia czynu zaliczanego do przestępstw przez ustawę z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. z 1997 r., nr 88, poz. 553 ze zm.), a więc zbrodni lub występku (art. 7 Kodeksu karnego). Rozważana podstawa wznowienia postępowania, jako restytucyjna, wymaga ustalenia istnienia związku przyczynowego między przestępstwem, a prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego.
Ponadto jak wskazał NSA w wyroku z dnia 1 maja 2010 r., sygn. II FSK 1562/08: możliwość skutecznego wznowienia postępowania w oparciu o przesłankę z art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co do zasady, została przez ustawodawcę uzależniona od konieczności ustalenia czynu przestępnego prawomocnym wyrokiem skazującym (art. 274 p.p.s.a.). Taki wyrok może zapaść po przeprowadzeniu postępowania w sprawie karnej. Tylko wyjątkowo wznowienie postępowania z powodu przestępstwa może nastąpić bez konieczności ustalenia czynu przestępnego prawomocnym wyrokiem skazującym, a może to mieć miejsce wówczas, gdy postępowanie karne nie może być wszczęte lub zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów (art. 274 p.p.s.a.). Skarżący nie wskazał prawomocnego wyroku skazującego.
Następnie Sąd podał, że jako drugą podstawę wznowienia skarżący wskazał art. 272 § 1 p.p.s.a. w związku z orzeczeniem TK o sygn. SK 15/05. Powyższy wyrok TK i jego skutki dla sprawy został omówiony w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 czerwca 2007 r. sygn. akt III SA/Kr 490/06. Wznowienie postępowania jest jedynym ze środków przewidzianych w celu wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądu. Orzeczenie TK zapadłe przed orzeczeniem sądu administracyjnego, które zostało uwzględnione przez sąd w rozstrzygnięciu i uzasadnieniu wyroku, nie może być uznane za potencjalną podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego.
Sąd I instancji wskazał, że samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 271-274 p.p.s.a. nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi.
W rezultacie WSA uznał, że skarżący, mimo wezwania, nie uzupełnił braków skargi o wznowienie postępowania w zakresie wskazania podstawy wznowienia oraz jej uzasadnienia. Przesyłkę pocztową z powyższym wezwaniem doręczono skarżącemu dnia 5 marca 2015 r. Termin, zatem upłynął bezskutecznie z dniem 12 marca 2015 r. Skarga o wznowienie postępowania nie jest oparta na żadnej z ustawowych podstaw wznowienia i podlega odrzuceniu na mocy art. 280 § 1 p.p.s.a. bez badania zasadności skargi.
W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia B. M. zarzucił Sądowi I instancji, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to art. 280 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez odrzucenie skargi o wznowienie postępowania sądowego, mimo iż spełnia ona wszelkie wymogi formalne do jej przyjęcia i merytorycznego rozpoznania. Skarżący stwierdził, że Sąd I instancji odrzucając skargę de facto rozpoznał ją merytorycznie wskazując w uzasadnieniu na przyczyny, dla których podane przez skarżącego podstawy wznowienia nie mogą doprowadzić do ponownego rozpoznania jego skargi złożonej w sprawie o sygnaturze akt III SA/Kr 490/06, dokonując tego postanowieniem, na posiedzeniu niejawnym, co w przypadku merytorycznego rozpoznania jest niedopuszczalne.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu uwzględniając jedynie nieważność postępowania, która w sprawie nie zachodzi.
Skarga kasacyjna jest natomiast niezasadna a podniesiony w niej zarzut naruszenia art. 280 § 1 p.p.s.a. jest nietrafny. Wbrew twierdzeniom skarżącego B.M. skarga kasacyjna nie spełnia wymogów formalnych do jej przyjęcia i merytorycznego rozpoznania.
Wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem przewiduje art. 270 p.p.s.a. Następuje ono wskutek wniesienia skargi na podstawach określonych w art. 271, art. 272, art. 273 p.p.s.a. Badanie, o którym mowa w art. 280 p.p.s.a. nie jest badaniem zasadności skargi, celem bowiem tego badania jest stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania. Zatem podkreślić należy, że samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 271-274 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga, jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia, podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Należy podkreślić, iż wskazany pogląd został wielokrotnie wyrażony w orzecznictwie Sądu Najwyższego (na gruncie analogicznego brzmienia przepisów Kodeksu postępowania cywilnego - np. postanowienie SN z 28 października 1999 r. II UKN 174/99 i powołane tam orzecznictwo; postanowienie z dnia 29 stycznia 1968 r., I CZ 122/67 - OSNCP 1968 nr 8-9 poz. 154; uzasadnienie uchwały SN z dnia 28 października 1981 r., I CO 5/81 - OSNCP 1982 nr 5-6 poz. 77 oraz w uzasadnienie postanowienia SN z dnia 30 maja 1996 r. I CRN 101/95 - OSNC 1996 nr 10 poz. 138) i Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2005 r., GSK 1242/04, postanowienie NSA z 25 września 2001 r., II SA/Gd 970/01, postanowienie NSA z 23 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 257/11).
Powyższa sytuacja zaistniała w sprawie niniejszej.
Jakkolwiek bowiem skarżący formalnie powołał w sprawie okoliczności mogące by świadczyć o tym (po dwukrotnym wezwaniu skarżącego i dokonaniu na rzecz skarżącego dookreślenia ich przez Sąd), iż stanowią one ustawowe podstawy wznowienia postępowania sądowego (art. 271 pkt 1 i 2 p.p.s.a.), to jednak w rzeczywistości podstawy te, w świetle uzasadnienia skargi nie występują.
W rozpoznawanej sprawie skarżący, po wezwaniu go przez Sąd I instancji, wskazał jako podstawy żądania wznowienia postępowania art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Na podstawie art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania sądowego, jeżeli kończące je prawomocne orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa. Z treści art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 274 p.p.s.a. wynika, że z powodu przestępstwa, o którym ustawodawca stanowi w art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania sądowego jedynie wówczas, gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że postępowanie nie może być wszczęte lub że zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów. Na potwierdzenie przestępstwa, o którym wywodzi się w skardze o wznowienie postępowania sądowego, skarżący nie wskazał na żaden prawomocny wyrok skazujący lub na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania karnego czy też postanowienie o umorzeniu postępowania karnego, których art. 274 p.p.s.a. wymaga.
Skarżący nie podał nawet kto miałby popełnić przestępstwo ani nie wskazał na żadne okoliczności rzeczonego przez niego przestępstwa. Nie wskazał w konsekwencji także żadnego związku między przestępstwem a prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione przez skarżącego okoliczności nie mieszczą się również w ramach ustawowej podstawy wznowienia postępowania określonej w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Jako drugą podstawę prawną skarżący wskazał bowiem powyższy przepis w związku z orzeczeniem TK o sygn. SK 15/05. Zasadnie przyjął Sąd I instancji, że orzeczenie TK zapadłe przed wydaniem orzeczenia sądu administracyjnego – nie może być uznane za potencjalną podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. Instytucja wznowienia postępowania jest bowiem jedynym ze środków przewidzianych w celu wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądu.
W konsekwencji stwierdzić należy, że jakkolwiek skarżący formalnie powołał w sprawie okoliczności mogące by świadczyć o tym (po dwukrotnym wezwaniu skarżącego i dokonaniu na rzecz skarżącego dookreślenia ich przez Sąd), iż stanowią one ustawowe podstawy wznowienia postępowania sądowego (art. 271 pkt 1 i 2 p.p.s.a.), to jednak w rzeczywistości podstawy te, już w świetle uzasadnienia skargi oczywiście nie występują. Zasadnie zatem Sąd I instancji odrzucił na posiedzeniu niejawnym wniesioną przez B. M. skargę o wznowienie postępowania.
Słusznie bowiem Sąd ten uznał, że skarżący nie uzupełnił braku formalnego skargi o wznowienie postępowania, bowiem nie wykazał, że opiera się ona na ustawowych podstawach wznowienia. W tych okolicznościach Sąd Wojewódzki zasadnie zastosował art. 280 § 1 p.p.s.a.
W zaistniałym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony był do oddalenia skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 p.p.s.a., co też uczynił.