Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 28 czerwca 2018 r., sygn. akt I OSK 1677/16

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 18 lutego 2016 r. o sygn. akt II SA/Wa 1006/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W.H. na decyzję Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...]maja 2015 r. nr [...]w przedmiocie odmowy przyznania rekompensaty pieniężnej za ponadnormatywny czas służby.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że rozkazem personalnym z dnia [...]marca 2006 r. Komendant Rejonowy Policji [...]zawiesił policjanta W.H. w czynnościach służbowych od dnia 9 marca 2006 r. do dnia 8 czerwca 2006 r. Na mocy rozkazu personalnego z dnia [...]maja 2006 r. wymienionemu przedłużono okres zawieszenia w czynnościach służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego. Komendant Rejonowy Policji [...]rozkazem personalnym z dnia [...]sierpnia 2008 r. zwolnił policjanta ze służby w Policji z dniem 16 sierpnia 2008 r. w związku z pisemnym zgłoszeniem wystąpienia ze służby - na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji.

Wnioskiem z dnia 24 czerwca 2014 r. W.H. zwrócił się do Komendanta Rejonowego Policji [...]I z prośbą o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy oraz za czas służby przepracowany ponad normę za cały okres służby. Do wniosku dołączył m. in. kopię zaświadczenia z dnia 28 grudnia 2001 r., z którego wynika, iż W.H., wówczas policjant [...], zgodnie z ewidencją na dzień 28 grudnia 2001 r. posiada nadpracowanych 60 godzin oraz kopię zaświadczenia z dnia 11 sierpnia 2008 r. stwierdzającego, iż wymieniony, pełniąc służbę w Referacie [...], w okresie od dnia 1 września do dnia 31 grudnia 2005 r. nadpracował 109 godzin (oryginał zaświadczenia z dnia 11 sierpnia 2008 r. znajduje się w archiwalnych aktach osobowych zainteresowanego).

Nadto pismem z dnia 25 lipca 2014 r. zainteresowany sprostował wniosek wskazując, iż wystąpił o wypłatę ekwiwalentu za wszystkie niewykorzystane urlopy, nie tylko wypoczynkowe, ale również dodatkowy urlop szkoleniowy za okres studiów cywilnych.

Zagadnienie wypłaty należności z tytułu ekwiwalentu za urlopy wypoczynkowe zostały załatwione ostateczną decyzją Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...]listopada 2014 r., utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Rejonowego Policji [...]z dnia 10 września 2014 r. o odmowie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy za rok 2005 w wymiarze 6 dni, za rok 2007 w wymiarze 26 dni oraz za rok 2008 w wymiarze 26 dni. Skarga W.H. na powyższe rozstrzygnięcia została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lipca 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 2299/14.

Organ pierwszej instancji decyzją z dnia 19 marca 2015 r. przyznał W.H. prawo do rekompensaty pieniężnej za 109 godzin przepracowanych ponad ustawową normę w okresie od dnia 1 września do dnia 31 grudnia 2005 r., w oparciu o znajdujący się w aktach osobowych wymienionego oryginał zaświadczenia z dnia 11 sierpnia 2008 r.

Natomiast zagadnienie ekwiwalentu za czas służby w rozmiarze 60 godzin przepracowany ponad normę stanowiło przedmiot niniejszej sprawy.

Komendant Rejonowy Policji [...]decyzją z dnia [...]września 2014 r. odmówił przyznania rekompensaty pieniężnej za ponadnormatywny czas służby. Decyzja ta została uchylona decyzją Komendanta Stołecznego Policji, z dnia [...]listopada 2014 r. z uwagi na brak wyczerpującego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji całego materiału dowodowego.

Komendant Rejonowy Policji [...], realizując wytyczne organu drugiej instancji ustalił, iż raportem z dnia 4 sierpnia 2008 r. wymieniony zwrócił się o zwolnienie ze służby, a ponadto wystąpił o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za godziny przepracowane ponad normatywny czas służby w referacie [...]. Poza tym, w tychże aktach osobowych ujawniono oryginał zaświadczenia z dnia 11 sierpnia 2008 r., wystawionego przez kierownika Referatu [...] o przepracowaniu przez W.H.w okresie od 1 września do 31 grudnia 2005 r. 109 godzin ponad normę.

W.H. przedstawił oryginał zaświadczenia wystawione przez specjalistę Referatu [...]z dnia 28 grudnia 2001 r., z którego wynika, że zgodnie z ewidencją, na dzień 28 grudnia 2001 r. posiada 60 nadgodzin. Ponadto wskazał, iż z uwagi na zawieszenie w czynnościach służbowych w okresie od dnia 9 marca 2006 r. do dnia 16 sierpnia 2008 r. nie przyznano mu czasu wolnego od służby w zamian za godziny przepracowane ponad normę.

Przeprowadzono kwerendę materiałów archiwalnych za okres od dnia 1 stycznia 2002 r. do dnia 8 marca 2006 roku, na okoliczność czy w powyższym okresie, poprzedzającym zawieszenie w czynnościach służbowych, zainteresowany rozliczył nadpracowane godziny w [...]w ilości 60 godzin. Z notatki urzędowej z dnia 30 grudnia 2014 r. z powyższej kwerendy sporządzonej przez pracownika Wydziału Ogólnego Komendy [...]wynika, iż w wyniku kwerendy wytypowano materiały z następujących spisów: 754/13, 14; 770/1, 2; 791/4; 792/3; 826/1; 828/2; 830/3, 4, 5; 837/4, 5; 871/2; 872/10; 889/8, które zawierały klasyfikacje: 1600 - ewidencja obecności i wyjść w godzinach pracy i 1602 - czas pracy oraz służby ponad obowiązujące normy, grafiki. Jednakże wymienione materiały zostały wybrakowane, z uwagi na okres przechowywania dokumentacji niearchiwalnej kat. B opatrzonej powyższą klasyfikacją, protokołami nr: 40, 41, 42, 43, 44, 47, 49.

Z protokołu przesłuchania W.H. z dnia 19 stycznia 2015 r. wynika, iż przed przeniesieniem do pełnienia dalszej służby w Komisariacie Policji Warszawa [...]nie mógł odebrać nadpracowanych w Wydziale [...]60 godzin.

Zainteresowany wniósł o przesłuchanie świadków na okoliczność posiadanych do odbioru godzin przepracowanych ponad normę. Z materiałów sprawy wynika, że w powyższej sprawie przesłuchano czterech świadków. O każdym przesłuchaniu wymieniony był informowany telefonicznie, o czym świadczą sporządzone na tę okoliczność pismo z dnia 8 stycznia 2015 r. i notatki służbowe z dni 20 stycznia, 30 stycznia i 4 lutego 2015 r.

Świadek D.Z. w dniu 21 stycznia 2015 r. zeznał, iż z uwagi na upływ czasu nie przypomina sobie w ogóle osoby W.H., jak również nie pamięta, aby wymieniony przedkładał mu zaświadczenie o nadgodzinach, czy też występował raportem o ich odbiór.

Świadek R.R. w dniu 30 stycznia 2015 r. zeznał, iż w lutym 2008 r. został kierownikiem Referatu [...], ale nie przypomina sobie, aby W.H. był jego podwładnym, z uwagi na częstą rotację wśród policjantów. Po okazaniu świadkowi kopii zaświadczenia o nadpracowanych przez wymienionego godzinach w ilości 109, świadek zeznał, iż wystawił i podpisał to zaświadczenie. Dodał, że gdyby W.H. przedłożył przełożonym zaświadczenie o 60 nadpracowanych godzinach, zostałoby ono od niego odebrane celem uwzględnienia w grafikach służby, wobec czego nie posiadałby jego oryginału. Taka była praktyka.

W dniu 5 lutego 2015 r. przesłuchano świadka Z.S., który zeznał, że pamięta W.H., jednak nie pamięta, aby wymieniony okazywał mu zaświadczenie z dnia 28 grudnia 2001 r. i aby odbierał nadpracowane godziny.

Świadek A.D. w dniu 5 lutego 2015 r. zeznał, iż w przeszłości pełnił służbę z W.H. Nie przypomina sobie jednak, aby wymieniony okazywał mu zaświadczenie z dnia 28 grudnia 2001 r., nie pamięta również, aby zwracał się o udzielenie czasu wolnego w zamian za czas służby przepracowany ponad normę. Po okazaniu świadkowi w trakcie przesłuchania zaświadczenia z dnia 28 lutego 2001 r. zeznał, iż wcześniej go nie widział. Zeznał natomiast, iż praktyka odnośnie wydawanych zaświadczeń o nadgodzinach była taka, że odbierano je od policjantów i uwzględniano w ewidencji czasu służby.

W piśmie z Wydziału Ochrony Informacji Niejawnych i Archiwum KSP z dnia 18 lutego 2015 r. wskazano, że po przeprowadzeniu kwerendy materiałów nie odnaleziono dokumentacji, na podstawie której można byłoby potwierdzić, że W.H. nadpracował w okresie od 1 kwietnia 1999 r. do 31 grudnia 2001 r. 60 godzin służby. Jednocześnie poinformowano, iż dokumentacja Wydziału Patrolowo - Interwencyjnego KSP za lata 1999 - 2001, tj. listy obecności (1600 B-2), okresowe zestawienia o stanie dyscypliny (1601 B-2), czas pracy oraz służby ponad obowiązujące normy (1602 B-2), notatniki służbowe wymienionego (5148 B-3), organizacja służby (5100 B-5) - została wybrakowana zgodnie z obowiązującymi przepisami - protokołami brakowania nr 9, 10, 11, 15, 16, 17. 20, 346, 395, 397, 398, 405, 409, 410, 412, 414, 418, 419, 4250, 422, 437, 478.

Ze znajdującej się w materiałach sprawy notatki służbowej z dnia 12 marca 2015 r. sporządzonej przez pracownika Zespołu do spraw Kadr i Szkolenia Wydziału Ogólnego Komendy Rejonowej Policji [...]wynika, że dokonano kwerendy archiwalnych akt osobowych wymienionego, która dała negatywny wynik odnośnie oświadczeń woli skarżącego w przedmiocie udzielenia czasu wolnego od służby z tytułu godzin przepracowanych ponad ustawową normę. W aktach nie odnaleziono zaświadczenia (ani jego kopii) z dnia 28 grudnia 2001 r. wystawionego przez specjalistę Referatu [...]w sprawie nadpracowanych na dzień 28 grudnia 2001 r. 60 godzin. W notatce zawarto m. in. informację, iż raportem z dnia 4 sierpnia 2008 r. sierż. szt. W.H. zwrócił się z prośbą do Komendanta Rejonowego Policji [...]o zwolnienie ze służby w Policji z dniem 16 sierpnia 2008 r. oraz wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za godziny przepracowane w referacie patrolowo - interwencyjnym (strona 149 akt osobowych). Przedmiotowy raport został przez Komendanta rozpatrzony pozytywnie.

W tym stanie faktycznym, Komendant Rejonowy Policji [...]decyzją z dnia 19 marca 2015 r. odmówił W.H. przyznania rekompensaty pieniężnej za czas służby przekraczający normę w ilości 60 godzin w okresie pełnienia służby w Wydziale [...]. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż skarżący wystąpił o przyznanie rekompensaty pieniężnej za czas służby przepracowany ponad normę w ilości 60 godzin wnioskiem z dnia 24 czerwca 2014 roku, a zatem po upływie 3 letniego okresu przedawnienia roszczenia, który rozpoczął swój bieg z dniem zwolnienia wymienionego ze służby, tj. z dniem 16 sierpnia 2008 r. i upłynął z dniem 16 sierpnia 2011 r.

W.H. odwołał się do Komendanta Stołecznego Policji, który decyzją z dnia 11 maja 2015 r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Komendant Stołeczny Policji wskazał na art. 114 ust. 1 pkt 2, art. 33 ust. 2, 3 i 4 ustawy o Policji oraz na treść § 8 rozporządzeniu MSWiA z dnia 18 października 2001 roku w sprawie rozkładu czasu służby policjantów (Dz. U. Nr 131, poz. 1471 ze zm.). i podkreślił, iż decydujący w sprawie jest art. 107 ustawy o Policji, ustanawiający 3 letni termin, zgodnie z którym roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu. Bezspornym jest fakt, iż po raz pierwszy od dnia zwolnienia ze służby, strona wystąpiła z roszczeniem o wypłatę rekompensaty pieniężnej za wskazane 60 nadpracowanych godzin wnioskiem z dnia 24 czerwca 2014 r., dołączając do niego kopię zaświadczenia wydanego sierż. szt. W.H. w dniu 28 grudnia 2001 r. i potwierdzającego przepracowanie ponad normę 60 godzin w Referacie [...]. Oryginał tego zaświadczenia nie był w posiadaniu organu.

Posiadał go jedynie skarżący i przesłał go na prośbę organu dopiero pismem z dnia 27 grudnia 2014 r. Uwzględniając treść art. 107 ustawy o Policji, organ uznał, iż wymieniony złożył wniosek o wypłatę powyższego ekwiwalentu po upływie 3 letniego terminu przedawnienia, liczonego od dnia wymagalności roszczenia. Roszczenie o wypłatę rekompensaty pieniężnej stało się wymagalne z dniem zwolnienia skarżącego ze służby w Policji, tj. z dniem 16 sierpnia 2008 r. i upłynęło z dniem 16 sierpnia 2011 r. Wobec powyższego, roszczenie strony zawarte we wniosku z dnia 24 czerwca 2014 r. należy uznać za przedawnione.

Ustosunkowując się do zarzutu odwołania, dotyczącego naruszenia zasady czynnego udziału strony w toczącym się postępowaniu i prawa wypowiadania się co do zebranych dowodów, w oparciu o art. 10 § 1 Kpa, Komendant Stołeczny Policji wskazał na wymianę pism pomiędzy stroną a organem pierwszej instancji w kontrolowanym postępowaniu oraz na pisma i notatki służbowe, z których wynika informowanie strony o podejmowanych czynnościach procesowych przez organ pierwszej instancji. Z materiałów sprawy wynika jednak, że skarżący z własnej woli nie uczestniczył w żadnym z czterech przesłuchań świadków. Nie można zatem przyjąć, iż organ pozbawił skarżącego możliwości skorzystania z uprawnienia określonego w cytowanym przepisie.

W.H. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której zażądał uchylenia decyzji Komendanta Stołecznego Policji z dnia 11 maja 2015 r. w całości i w razie konieczności uchylenia decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Komendant Stołeczny Policji wniósł o jej oddalenie.

Sąd I instancji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z wnioskiem skarżącego, zwolniono go ze służby w Policji rozkazem personalnym z dnia 6 sierpnia 2008 r. z dniem 16 sierpnia 2008 r. - na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy o Policji. Powyższe obligowało organ do rozliczenia się ze skarżącym, na datę zwolnienia ze służby, w trybie art. 114 ustawy o Policji. Zatem z dniem zwolnienia ze służby – to jest z dniem 16 sierpnia 2008 r. roszczenia wskazane w powyższym przepisie stały się wymagalne. Z tym też dniem rozpoczął bieg termin przedawnienia tych roszczeń.

Uwzględniając treść art. 107 ustawy o Policji, Sąd podał, iż zapoczątkowany tą datą 3 letni termin przedawnienia upłynął z dniem 16 sierpnia 2011 r. Brak jest udokumentowania przerwania tego terminu przez czynności wskazane w art. 107 ust 3 wspomnianego przepisu.

Sąd I instancji podkreślił, iż decydujące jest to, że po zwolnieniu ze służby, pierwszy wniosek w wypłatę przedmiotowego świadczenia (oraz innych świadczeń, nie objętych niniejszą sprawą) skarżący złożył dopiero w dniu 24 czerwca 2014 r., to jest po upływie 3 letniego terminu przedawnienia, liczonego od dnia wymagalności roszczenia. W dniu 24 czerwca 2014 r. skarżący wyjawił także posiadanie dokumentu potwierdzającego przepracowanie ponad normę 60 godzin w Referacie [...]. Oryginał (ani kopia) tego zaświadczenia nie był w posiadaniu organu, co organ wykazał poprzez kwerendę swoich archiwów oraz pośrednio poprzez zeznania świadków i częściowo wyjaśnienia skarżącego (vide uzasadnienie zaskarżonej decyzji i akta postępowania administracyjnego organu pierwszej instancji). Oryginał zaświadczenia posiadał jedynie skarżący i przesyłał go organowi dopiero pismem z dnia 27 grudnia 2014 r. Brak jest w sprawie dowodu na wcześniejsze dysponowanie powyższym dokumentem przez organ.

W szczególności skarżący nie wskazuje na wcześniejsze swoje czynności (dokonane po zwolnieniu ze służby i przed upływem terminu przedawnienia), skierowane wprost do organu i zmierzające do wypłaty tego świadczenia.

Zatem w ocenie Sądu, organ ma prawo skutecznie twierdzić, iż roszczenie skarżącego uległo przedawnieniu, a to z tej przyczyny, iż dokumentu potwierdzającego przepracowanie przez skarżącego 60 godzin ponad normę w ogóle nie posiadał. Zatem nie mógł z tej przyczyny uznać roszczenia "z urzędu" w trybie art. 114 ustawy pragmatycznej, w chwili zwolnienia skarżącego ze służby w Policji oraz później do dnia 16 sierpnia 2011 r.

Sąd dodał, że powołanie się przez skarżącego na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 lutego 2010 r. sygn. akt K 1/08 jest o tyle chybione, iż jego treść (a zwłaszcza pkt. 8 wyroku) dotyczy nieco innego zagadnienia, a mianowicie sposobu rozliczania należności w trybie art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, w chwili zwalniania policjanta ze służby. Trybunał orzekł, iż niezasadne jest ograniczanie, w chwili zwalniania ze służby, wypłaty świadczeń w trybie art. 114 ust. 1 pkt 2 jedynie do ostatnich trzech lat kalendarzowych. Zatem w chwili zwolnienia ze służby w Policji skarżący powinien otrzymać wszystkie świadczenia wskazane w tym przepisie, bez ograniczenia czasowego, które posiadał ten przepis, gdy został on zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny wspomnianym wyżej wyrokiem. W niniejszej sprawie nie ta jednak kwestia decyduje o rozstrzygnięciu sprawy. Organ bowiem nie kwestionuje prawdziwości przedmiotowego zaświadczenia o przepracowanych 60 nadgodzinach. Decydujące znaczenia ma tu termin wskazany w art. 107 ustawy pragmatycznej, uniemożliwiający uznanie przez organy Policji roszczenia przedawnionego, czyli ujawnionego za późno.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył W.H., zaskarżając go w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.

1) art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) P.p.s.a. oraz 151 P.p.s.a. w zw. z art. 1 w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 ustawy Prawo ustroju sadów administracyjnych w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez Sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, niezastosowanie odpowiednich środków przewidzianych w P.p.s.a. i w konsekwencji oddalenie skargi, w sytuacji gdy w postępowaniu administracyjnym nie podjęto czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz załatwienia sprawy w skutek niezebrania i nierozpatrzenia całego materiału dowodowego przez nieustalenie czy w sprawie zachodzą przesłanki wynikające z art. 107 ust. 2 ustawy o Policji, których ustalenie mogłoby skutkować nieuwzględnieniem terminu przedawnienia roszczenia wynikającego z art. 107 ust. 1 ustawy o Policji, w szczególności poprzez nieustalenie dlaczego w aktach osobowych skarżącego brak było oryginału/kopii zaświadczenia specjalisty [...]z dnia 28 grudnia 2001 r. o przepracowaniu przez skarżącego 60 godzin ponad normę bądź informacji o przepracowaniu przez skarżącego ww. godzin, czyim obowiązkiem było umieszczenie takiej informacji w aktach osobowych skarżącego, a także czy przełożony skarżącego z KRP [...]wprowadził go w błąd informując, że ponadnormatywne godziny można było uwzględnić tylko w poprzedniej jednostce (KSP), a także czy przełożony skarżącego popełnił błąd odmawiając przyjęcia od skarżącego zaświadczenia z dnia 28 grudnia 2001 r., a tym samym decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., oraz art. 107 § 3 k.p.a.;

2) art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) P.p.s.a. oraz 151 P.p.s.a. w zw. z art. 1 w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 ustawy Prawo ustroju sadów administracyjnych w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez Sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, niezastosowanie odpowiednich środków przewidzianych w P.p.s.a. i w konsekwencji oddalenie skargi, w sytuacji gdy w toku postępowania administracyjnego organy obu instancji nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego zgromadzonego materiału dowodowego i w konsekwencji błędnie ustaliły, że skarżący pierwszy wniosek o wypłatę rekompensaty pieniężnej za ponadnormatywny czas służby w liczbie 60 godzin w Wydziale [...] złożył dopiero w dniu 24 czerwca 2014 r., co skutkowało przedawnieniem ww. roszczenia zgodnie z art. 107 ustawy o Policji, mimo że skarżący raportem z dnia 4 sierpnia 2008 r. wniósł także o "wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za godziny przepracowane w referacie [...]", co zgodnie z wyjaśnieniami skarżącego złożonymi w toku postępowania administracyjnego — stanowiło wniosek o wypłatę rekompensaty pieniężnej za ponadnormatywny czas służby jednostkach patrolowo-interwencyjnych zarówno Komendy Stołecznej Policji, jak i Komendy-Rejonowej Policji [...], a tym samym decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a.;

3) art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) P.p.s.a. oraz 151 P.p.s.a. w zw. z art. 1 w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 ustawy Prawo ustroju sadów administracyjnych w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez Sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, niezastosowanie odpowiednich środków przewidzianych w P.p.s.a. i w konsekwencji oddalenie skargi, w sytuacji gdy w toku postępowania administracyjnego organy obu instancji uniemożliwiły skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a w konsekwencji skarżący został pozbawiony m.in. możliwości wypowiedzenia się co treści zeznań świadka Z. sprzecznych z twierdzeniami skarżącego, a także został pozbawiony możliwości udzielenia organom uszczegóławiających informacji koniecznych dla prawidłowej wykładni oświadczenia woli skarżącego zawartego w raporcie z dnia 4 sierpnia 2008 r. - a tym samym decyzja została wydana z naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a.;

4) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia czy sąd badał, czy podnoszony przez skarżącego problem niezgodności pomiędzy określonymi przepisami ustawy o Policji a Konstytucją jest uzasadniony, a przynajmniej zasługuje na zwrócenie się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, a jeżeli nie to dlaczego - przez orzeczenie nie poddaje się w we wskazanym zakresie kontroli instancyjnej.

Ponadto skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego tj.

1) art. 107 ust. 1 i 2 ustawy o Policji poprzez niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie, że organy przy wydaniu decyzji przekroczyły granice uznania i w sposób dowolny nie zastosowały przepisu art. 107 ust 2 ustawy o Policji, mimo, że w sprawie zachodziły przesłanki z niego wynikające;

2) art. 66 ust. 2 i art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. art. 107 ust. 1 w zw. z art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz błędną wykładnie polegające na przyjęciu, iż roszczenie skarżącego o wypłatę rekompensaty pieniężnej za ponadnormatywny czas służby uległo przedawnieniu, mimo, że prawidłowa wykładnia art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji prowadzi do wniosku, że to na organie spoczywa obowiązek wypłaty "z urzędu" stosownej rekompensaty, a tym samym ponoszenie przez uprawnionego negatywnych konsekwencji wynikających z przedawnienia roszczenia wobec bezczynności organu jest sprzeczne z normami aktu wyższego.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentulanie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.

Ponadto wniesiono o zwrócenie się przez Naczelny Sąd Administracyjny z pytaniem prawnym de Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie czy art. 107 ust. 1 w zw. z art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, w zakresie w jakim ustanawia okres przedawnienia uwzględnienia roszczenia rekompensaty za czas wolny od pracy/służby oraz za nabyte konstytucyjnie prawo do urlopu, o którym mowa w art. 66 ust. 2 Konstytucji, jest zgodny z art. 2, 31 ust. 3, 32 ust. 1 i 2, art. 64 ust. 1 i 3 i art. 66 ust. 2 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie z uwagi na to, że podniesione w niej procesowe zarzuty okazały się uzasadnione. Wszystkie one sprowadzają się zasadniczo do jednej kwestii, a mianowicie nie wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy wskutek czego organ ustalił błędny stan faktyczny. Konkretnie chodzi o to, że organy oraz Sąd I instancji ustaliły, że pierwszy wniosek o wypłatę rekompensaty pieniężnej za ponadnormatywny czas służby w Wydziale [...] Komendy Stołecznej Policji skarżący złożył dopiero w dniu 24 czerwca 2014r., co skutkowało uznaniem że doszło do przedawnienia roszczenia, podczas w sprawie zaistniała okoliczność uzasadniająca uznanie, że przedawnienie roszczenia nie nastąpiło.

Zgodnie z art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.

Natomiast stosownie do ust. 3 powyższego przepisu bieg przedawnienia roszczenia z tytułu uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych przerywa:

1. 1) każda czynność przed kierownikiem jednostki organizacyjnej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, właściwym do rozpatrywania roszczeń, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia;
2. 2) uznanie roszczenia.

Jak wynika z akt sprawy raportem z dnia 4 sierpnia 2008r. W.H. zwrócił się o zwolnienie ze służby w Policji w związku z orzeczeniem WKL całkowitej niezdolności do służby. W raporcie skarżący zawarł wniosek o wypłatę należności za nadpracowane godziny. Okoliczność ta jest bezsporna. Potwierdza ją Komendant Rejonowy Policji [...]w decyzji z dnia [...]września 2014r. i Komendant Stołeczny Policji w decyzji z dnia [...]listopada 2014r. Ten ostatni organ w uzasadnieniu decyzji wyraźnie stwierdza na stronie 4, że w niniejszej sprawie nie może być mowy o przedawnieniu roszczenia gdyż strona wystąpiła z wnioskiem o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za nadgodziny raportem datowanym na dzień 4 sierpnia 2008r.

W tych okolicznościach ustalenie przez organ w toku ponownego rozpoznania sprawy oraz przez Sąd I instancji, że skarżący z wnioskiem o wypłatę należności wystąpił dopiero pismem z dnia 24 czerwca 2014r. pozostaje w oczywistej sprzeczności z materiałami złożonymi do akt sprawy, w oparciu o które organy wcześniej poczyniły zupełnie inne ustalenia. To zaś uzasadnia stawiane wobec Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. oraz art. 151 P.p.s.a., art. 141 § 4 P.p.s.a w zw. z art. 7, 77 § 1, 80, 107 3 K.p.a.

W sprawie nie budzi wątpliwości, że wniosek z dnia 24 czerwca 2014r. jest drugim wnioskiem o wypłatę rekompensaty pieniężnej za ponadnormatywny czas służby.

Pierwszy wniosek z dnia 4 sierpnia 2008r., złożony jeszcze przed zwolnieniem ze służby w Policji spowodował, że nie można uznać roszczenia skarżącego za przedawnione.

W sprawie nie ma żadnego znaczenia fakt, że oryginał zaświadczenia z dnia 28 grudnia 2001r. potwierdzającego służbę w ponadnormatywnym czasie, skarżący złożył na żądanie organu dopiero przy piśmie z dnia 27 grudnia 2014r. Okoliczność ta jest nieistotna dla oceny czy w sprawie doszło do przedawnienia roszczenia.

Według art. 33 ust. 1 ustawy czas pełnienia służby policjanta jest określony wymiarem jego obowiązków, z uwzględnieniem prawa do wypoczynku.

Zadania służbowe policjanta powinny być ustalone w sposób pozwalający na ich wykonanie w ramach 40-godzinnego tygodnia służby, w 3-miesięcznym okresie rozliczeniowym (ust. 2).

W zamian za czas służby przekraczający normę określoną w ust. 2 policjantowi udziela się czasu wolnego od służby w tym samym wymiarze albo może mu być przyznana rekompensata pieniężna, o której mowa w art. 13 ust. 4a pkt 1 (ust. 3).

Jak stanowi art. 114 ust. 1 ustawy policjant zwalniany ze służby otrzymuje, z zastrzeżeniem ust. 2-4:

1. 1) odprawę;
2. 2) ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe oraz za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 33 ust. 3.

Z powyższego wynika, że w sytuacji gdy roszczenie skarżącego nie uległo przedawnieniu jedyną okolicznością wymagającą przeprowadzenia dowodu w sprawie jest ustalenie w przedmiocie, czy W.H. w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w art. 114 ust. 2 ustawy o Policji korzystał z czasu wolnego od służby od dnia 1 stycznia 2002r. do dnia zawieszenia w czynnościach służbowych.

W związku z powyższym także uzasadniony jest zarzut niewłaściwego zastosowania art. 107 ust. 1 ustawy o Policji. Gdy chodzi natomiast o zarzut naruszenia art. 107 ust. 2 to jest on nietrafny, albowiem w sprawie nie doszło do przedawnienia roszczenia. Instytucja o jakiej mowa w przepisie nie znajduje zastosowania w stanie faktycznym niniejszej sprawy.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok oraz obie decyzje. Do przyznania kosztów zastępstwa procesowego w ramach prawa pomocy udzielonej z urzędu właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.