Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 21 października 2009 r., sygn. akt II SA/Sz 987/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) odrzucił skargę R. W. na uchwałę Rady Miejskiej w M. z dnia [...] marca 2009 r. w przedmiocie wyrażenia zgody na sprzedaż nieruchomości.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż przedmiotowa skarga wpłynęła do Sądu w dniu 13 lipca 2009 r. Wobec odpowiedzi organu na skargę, w której wskazano, iż R. W. nie spełnił wymogu formalnego polegającego na wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa Sąd zobowiązał skarżącego do wykazania czy takie wezwanie zostało złożone. W odpowiedzi z dnia 21 września 2009 r. skarżący wskazał, iż nie został w jakikolwiek sposób pouczony o konieczności złożenia takiego wezwania jednocześnie podnosząc, iż kwestionował uchwałę jedynie w pismach do Wojewody Zachodniopomorskiego, od którego to dowiedział się, że takie wezwanie jest konieczne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny mając na uwadze treść art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), który to uzależnia dopuszczalność złożenia skargi do sądu administracyjnego na uchwałę lub zarządzenie podjęte przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej od wcześniejszego wezwania do usunięcia naruszenia prawa kwestionowanym aktem stwierdził, iż skarżący powyższego obowiązku nie wykonał, bowiem nie można uznać za jego wykonanie pism kierowanych do Wojewody Zachodniopomorskiego a także pisma z dnia [...] września 2009 r. adresowanego do Rady Miejskiej w M., które zostało złożone już po wniesieniu skargi.
Zatem należało uznać, iż skarga w niniejszym postępowaniu została wniesiona bez wyczerpania określonego ustawą trybu i jako taką na mocy art. 58 § 1 pkt 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odrzucono.
Od powyższego postanowienia wniesiono skargę kasacyjną i zaskarżając je w całości zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że pisma adresowane do Urzędu Miejskiego w M. w przedmiocie kwestionowania zasadności skarg R. W. nie mieszczą się w dyspozycji przepisów art. 101 ust. 1 i 101a ustawy o samorządzie gminnym oraz przepisu art. 65 § 1 K.p.a., w odniesieniu do pisma z dnia 13 lipca 2009 r., adresowanego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, z którego treści jednoznacznie wynikał zamiar skarżącego tyczący się zakwestionowania treści uchwały, i które to pismo zgodnie z powołanym przepisem winno być według właściwości skierowane przez adresata do właściwego organu - tj. do Rady Miejskiej w M. jako wezwanie w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.
Ponadto zarzucono obrazę przepisów art. od 7 do 10 K.p.a. w odniesieniu do R. W., który nie miał zapewnionego udziału w sprawie dotyczącej jego bezpośrednich interesów, przez co nie miał możliwości czynnego uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony, nie został poinformowany o treści uchwały, warunkach jej zaskarżenia, przez co utracił możliwość skutecznego dochodzenia swoich praw wobec braku jakiegokolwiek pouczenia go o możliwości odwołania się od skrajnie niekorzystnej uchwały Rady Miejskiej w M., która to uchwała formalnie nie została mu doręczona.
Wobec tego wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż skarżący od początku postępowania był dyskryminowany i pozbawiony możliwości aktywnego uczestnictwa w całej procedurze. O decyzjach był informowany sporadycznie, po terminach bez jakiegokolwiek pouczenia o uprawnieniach, co bezspornie wynika z akt sprawy. Dalej wskazano, iż pismo z dnia 13 lipca 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu jak i z dnia [...] czerwca 2009 r. do Wojewody Zachodniopomorskiego w swej treści stanowiły wnioski o uchylenie uchwały i zgodnie z art. 65 § 1 K.p.a. powinny być skierowane do właściwego organu - Urzędu Miejskiego w M., czego nie uczyniono ze szkodą dla skarżącego. Podniesiono również, iż skarżący jako osoba nieporadna, z uwagi na stan zdrowia, i nieznajaca systemu prawnego, bez jakiegokolwiek pouczenia nie miał możliwości realizacji swoich uprawnień, zaś skrajnie niekorzystna interpretacja Sądu godzi w jego żywotne i prawnie uzasadnione interesy i świadczy o totalnym lekceważeniu strony przez organy administracji publicznej. Ponadto realizacja oceny stanu faktycznego przez Sąd jest dowolna i narusza zasady wskazane w art. 7 do 10 K.p.a. zatem orzeczenie jest niezgodne prawem.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rada Miejska w M. wniosła o jej oddalenie, podnosząc, iż skarżący nie wypełnił warunku formalnego, bowiem nie nastąpiło wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zatem Sąd zasadnie skargę odrzucił. Nadto nie podzielono zarzutu naruszenia art. 7 i 9 K.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym postępowaniu ocenia jedynie prawidłowość wydanego postanowienia o odrzuceniu skargi.
Odnosząc się do postawionych zarzutów należy wskazać, iż zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.
Warunkiem koniecznym do skutecznego wniesienia skargi na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy jest uprzednie wezwanie organu gminy, który wydał zaskarżoną uchwałę lub zarządzenie do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego, dokonanego poprzez wydanie zaskarżonego aktu. Gdy przedmiotem zaskarżenia jest uchwała rady gminy, ten organ powinien być wezwany do usunięcia naruszenia prawa, czyli w niniejszej sprawie Rada Miejska w M. Z analizy akt sprawy jednoznacznie wynika, iż R. W. nie wezwał do usunięcia naruszenia prawa w/w organu, bowiem jedynie kierował pisma do Wojewody Zachodniopomorskiego tj. skarga z dnia 30 kwietnia 2009 r. oraz pismo z dnia [...] czerwca 2009 r. jak i do Sądu skarga z dnia 13 lipca 2009 r. Wobec powyższego pisma te nie mogą zostać uznane za przedmiotowe wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
Należy jednak podkreślić, iż w dopowiedziach Wojewody Zachodniopomorskiego kierowanych do skarżącego z dnia [...] maja 2009 r. oraz z dnia [...] czerwca 2009 r. dwukrotnie został poinformowany o możliwości wniesienia skargi na uchwałę po bezskutecznym wezwaniu organu gminy do usunięcia naruszenia prawa. Zatem jeszcze przed wniesieniem skargi z dnia 13 lipca 2009 r. skarżący winien wezwać Radę Miejską w M. do usunięcia naruszenia prawa podjętą uchwałą. Dlatego też, późniejsze wezwanie datowane na [...] września 2009 r. również nie mogło zostać przez Sąd uwzględnione, gdyż zostało wniesione po złożeniu skargi.
Zatem za bezpodstawny należy uznać zarzut, iż skarżący nie został pouczony o przysługujących mu prawach i przez to nie mógł skutecznie ich bronić, bowiem miał taką możliwość, tyle że z niej nie skorzystał.
Jednocześnie wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym jest surogatem środków odwoławczych, o których mowa w art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. Każdy ze wspomnianych środków odwoławczych stanowi realizację prawa podmiotowego strony do kwestionowania określonego aktu, ale tylko raz w określonej fazie postępowania. Skoro wezwanie do usunięcia naruszenia w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym jest surogatem środka odwoławczego, to nie może być traktowane inaczej niż określają to przepisy dotyczące klasycznych środków odwoławczych w administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym. Uznanie bowiem, że ten sam podmiot jest uprawniony wielokrotnie składać to samo wezwanie do tego samego organu w tej samej sprawie, dotyczącej tej samej uchwały byłoby sprzeczne z konstytucyjną zasadą równości wszystkich podmiotów wobec prawa, wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji R.P. oraz art. 78 Konstytucji zgodnie, z którym każda strona postępowania ma prawo do jednokrotnego wniesienia danego środka odwoławczego od konkretnego orzeczenia czy decyzji wydanych w pierwszej instancji.
A zatem, wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym jest czynnością prawną, która przysługuje danemu podmiotowi w stosunku do określonej uchwały jednokrotnie. Następne pisma w tej samej sprawie, pochodzące od tego samego podmiotu nie są wezwaniami w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (por. postanowienie Składu Siedmiu Sędziów NSA z dnia 24 czerwca 2002 r. - sygn. akt OSA 2/2002, ONSA 2003/1/2).
Należy stwierdzić, iż pozostałe zarzuty jak i okoliczności podniesione w sprawie pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia, bowiem do odrzucenia skargi doszło z przyczyn formalnych, zatem zarówno i Wojewódzki Sąd Administracyjny i Naczelny Sąd Administracyjny nie mogą w sposób merytoryczny odnieść się chociażby do kwestii dotyczących pozbawienia skarżącego udziału w postępowaniu. Zarzut naruszenia przez Sąd art. 65 §1 K.p.a. również należy uznać za chybiony. W świetle tego przepisu, jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zaś zarówno WSA w Szczecinie jak i Wojewoda Zachodniopomorski - jako organ nadzorczy, były organami właściwymi, ale co najważniejsze przepis ten odnosi się jedynie do postępowania administracyjnego a nie sądowowadministracyjnego, zatem Sąd nie mógł naruszyć powyższego przepisu.
Jak już wyżej wspomniano Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym postępowaniu ograniczył się do zbadania prawidłowości postanowienia dotyczącego odrzucenia skargi i stwierdza, że niniejsze postanowienie jako prawidłowe i prawa nie narusza.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji postanowienia.