Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 15 lipca 2010 r. (sygn. akt I OSK 1691/10) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] o uchyleniu decyzji ustalającej prawo do świadczenia pieniężnego, przysługującego przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:
Decyzją z dnia [...] października 2003 r. nr [...] Minister Obrony Narodowej zwolnił J. K. z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] listopada 2003 r. W związku z powyższym, Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w S. decyzją z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] - działając na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 693 ze zm.) - ustalił żołnierzowi prawo do świadczenia pieniężnego, przysługującego przez okres jednego roku z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej za okres od dnia [...] grudnia 2003 r. do dnia [...] listopada 2004 r.
W dniu [...] listopada 2004 r. została stwierdzona nieważność decyzji wypowiadającej J. K. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej z dniem [...] listopada 2003 r.
Następnie decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...] Minister Obrony Narodowej zwolnił J. K. z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] stycznia 2009 r. Skutkiem tej decyzji, Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w B. - działając na podstawie art. 96 ust. 1, 2, 7 i 9 w związku z art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) – ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...], wydaną na wniosek żołnierza, ustalił mu prawo do świadczenia pieniężnego, przysługującego przez okres jednego roku z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w kwocie [...] zł. za okres od dnia [...] lutego 2009 r. do dnia [...] stycznia 2010 r. Decyzja ta stała się ostateczna.
W dniu [...] czerwca 2009 r. do Wojskowego Biura Emerytalnego w B. wpłynęły akta emerytalne J. K., z których wynikało, że Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w S. wypłacił już – jak wyżej wspomniano - żołnierzowi świadczenie pieniężne przysługujące przez okres jednego roku z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej z tytułu "pierwszego zwolnienia" z zawodowej służby wojskowej (za okres od dnia [...] grudnia 2003 r. do dnia [...] listopada 2004 r.).
Mając powyższe na uwadze, Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w B. postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. i decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...], wydaną w oparciu o art. 151 § 1 w związku z art. 149 § 1 k.p.a., orzekł o uchyleniu w/w decyzji z dnia [...] lutego 2009 r.
Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej, na skutek odwołania wniesionego przez zainteresowanego, Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu swego stanowiska organ centralny podniósł, że zgodnie z art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, niezależnie od odprawy, o której mowa w art. 94 tej ustawy, przysługuje także przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby wypłacane co miesiąc świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby.
Wg organu, J. K. wypłacono natomiast dwukrotnie w/w świadczenie, gdyż dokumentacja emerytalna, dotycząca wypłacenia przez Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w S. 12-miesięcznego uposażenia należnego żołnierzowi z tytułu pierwszego, nieskutecznego zwolnienia ze służby, dotarła do wojskowego organu emerytalnego już po przyznaniu drugiego świadczenia pieniężnego z tego tytułu.
W ocenie Ministra Obrony Narodowej, wskazana wyżej sytuacja stanowiła zatem podstawę do wznowienia postępowania, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Na wyżej przedstawioną decyzję J. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie żądając uchylenia decyzji organów obu instancji.
Skarżący zarzucił organom naruszenie art. 77, 95 pkt 1, art. 96 ust. 1, art. 103 ust. 1, art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych a także naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez uznanie, iż w sprawie wypłaty świadczenia wystąpiły nowe okoliczności faktyczne istniejące w chwili wydania uchylonej decyzji, które nie były znane organowi w chwili jej wydania.
Odpowiadając na skargę Minister Obrony Narodowej wnosił o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Oddalając skargę – na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a." - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że nie była ona uzasadniona.
Sąd pierwszej instancji, przytaczając treść art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. podzielił stanowisko Ministra Obrony Narodowej, że nową, istotną okolicznością faktyczną, istniejącą w dniu wydania ([...] lutego 2009 r.) decyzji przez Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B. o ustaleniu J. K. prawa do świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres jednego roku z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, nieznaną organowi, była okoliczność przyznania i wypłaty skarżącemu już wcześniej dwunastomiesięcznego uposażenia należnego przez okres roku po zwolnieniu ze służby z dniem [...] listopada 2003 r.
Ponadto Sąd podkreślił, iż fakt, że w stosunku do J. K. dwukrotnie była wydawana decyzja o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej nie oznaczał, iż w związku z tym, żołnierz ten uzyskał prawo do świadczenia przewidzianego w art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, bez względu na otrzymane w 2003 r. tożsame świadczenie w oparciu o art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 693 ze zm.). Z chwilą bowiem przyznania i wypłaty uprzednio przyznanego w/w świadczenia, zaistniał problem respektowania zasady niełączenia świadczeń ze względu na zmianę statusu żołnierza w tym samym okresie.
Poza tym – wywodził Sąd - przedmiotowe świadczenie miało charakter jednorazowy, a w przypadku skarżącego, jego stosunek służbowy został skutecznie rozwiązany tylko jeden raz. Stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego powodowało bowiem uchylenie jej skutków prawnych, jakie powstały od dnia doręczenia tej decyzji.
W tych warunkach – zdaniem Sądu Wojewódzkiego - brak było podstaw prawnych do przyznania i wypłaty J. K. świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] stycznia 2009 r.
W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, J. K. zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie normy prawa procesowego, mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) P.p.s.a. w związku z art. 95 pkt. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych polegające na oddaleniu skargi na decyzję, którą odmówiono żołnierzowi zawodowemu po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, nawet przy przyjęciu jednorazowości świadczenia, wypłaty wyrównania w wysokości różnicy pomiędzy świadczeniem należnym w 2010 r. a świadczeniem wypłaconym w roku 2003, a tym samym taką, w której przyjęto, iż wysokość tego świadczenia wobec okoliczności późniejszych, już po wypłacie go po raz pierwszy, nie może ulec zmianie.
Wskazując na powyższą podstawę kasacyjną J. K. wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, wraz z zasądzeniem kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd Wojewódzki przyjmując jednorazowość świadczenia należnego żołnierzowi zwolnionemu ze służby pominął okoliczność wypłacenia, w sytuacji dwukrotnego przyznania w/w świadczenia, wyrównania pomiędzy uposażeniem należnym przy kolejnym zwolnieniu ze służby a wcześniej już wypłaconym. Akcentowano przy tym, że wspomniane wyrównanie w niniejszej sprawie stanowi znaczną kwotę, bowiem oba zwolnienia dzieli w tym przypadku wiele lat. W istocie zatem, otrzymując wyrównanie, skarżący otrzymałby jedno świadczenie, lecz w wysokości korzystniejszej, tj. tej wynikającej z wysokości uposażenia w dniu drugiego zwolnienia ze służby.
Skarżący kasacyjnie podzielając zatem stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że świadczenie, o którym mowa w art. 95 pkt. 1 wojskowej ustawy pragmatycznej ma charakter jednorazowy podnosił, że nie oznacza to jednak, iż wskutek pewnych okoliczności, jego wysokość jest ustalona raz na zawsze i nie może ulec zmianie.
Przedmiotowa sprawa stanowiła więc – zdaniem skarżącego kasacyjnie - sprawę o wysokość świadczenia, nie zaś, jak błędnie przyjął to Sąd i organy wojskowe, o wypłatę kolejnego świadczenia, pomimo zastrzeżenia jego jednorazowości.
W rezultacie zatem organ I instancji – wg skarżącego kasacyjnie - winien był wznowić postępowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy, lecz przyznać stronie świadczenie w wysokości pomniejszonej o kwotę wypłaconą żołnierzowi na poczet tego świadczenia w 2003 roku (tak zwane wyrównanie).
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało wyłącznie na badaniu zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej, a które w analizowanej sprawie okazały się usprawiedliwione.
W sprawie nie był kwestionowany stan faktyczny a problem, podniesiony w skardze kasacyjnej, dotyczył w istocie rzeczy interpretacji art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych a więc zagadnienia materialnoprawnego, choć autor skargi kasacyjnej, formułując jej zarzuty, wiązał ten zarzut z zarzutem naruszenia przez Sąd art. 145 §1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a., który to przepis nakazywał uchylenie zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy naruszała ona prawo materialne mające wpływ na wynik sprawy. Przepis ten jednak ma charakter normy ogólnej a stosowanie jego uzależnione jest od dokonanej w sprawie przez sąd wojewódzki wykładni prawa materialnego. Stwierdzenie zatem, że w zaskarżonym wyroku ocena zaskarżonej decyzji dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nastąpiła z obrazą prawa materialnego, pozwalało Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na wydanie wyroku w trybie art. 188 P.p.s.a.
Zgodnie z art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm.) a więc w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej do Sądu Wojewódzkiego decyzji, żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, niezależnie od odprawy, o której mowa w art. 94, przysługuje przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby wypłacane co miesiąc świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Nadmienić przy tym wypada, że powyższy przepis, praktycznie w niezmienionym brzmieniu, obowiązuje zresztą aktualnie (vide: Dz. U. z 2010 r. Nr 5 poz. 27).
Z punktu widzenia analizowanej sprawy, kluczowym jest określenie przez ustawodawcę wysokości wspomnianego wyżej świadczenia pieniężnego. Ma ono bowiem odpowiadać wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia przez żołnierza służby.
Z ustaleń faktycznych, dokonanych w niniejszej sprawie przez organy a następnie zaakceptowanych przez Sąd Wojewódzki wynikało, że prawnie skuteczne zwolnienie ze służby J. K. miało miejsce tylko raz tj. w dniu [...] stycznia 2009 r. Wcześniejsze zwolnienie skarżącego, które nastąpiło z dniem [...] listopada 2003 r. takiego skutku nie wywierało. Z uwagi bowiem na późniejsze stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2003 r. nr [...] o zwolnieniu J. K. ze służby wojskowej, decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc.
W tej sytuacji świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, winno być naliczane wg wysokości kwoty uposażenia zasadniczego J. K. obejmującego również dodatki o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia przez niego służby. Świadczenie to natomiast winno być oczywiście pomniejszone o kwotę przyznaną i wypłaconą skarżącemu w związku wydaniem w/w decyzji o jego zwolnieniu w 2003 r. Kwota ta bowiem, podlega zaliczeniu, na poczet świadczenia pieniężnego, należnego żołnierzowi po jego zwolnieniu ze służby, jako wypłacona wcześniej część tego świadczenia.
Przedmiotowa należność ma bowiem wprawdzie, co trafnie podkreślił Sąd Wojewódzki, charakter jednorazowy, co jednak nie przesądza o tym, że zawsze musi być wypłacona w jednej racie. Świadczenie pieniężne jest ze swej istoty świadczeniem podzielnym a zatem prawnie możliwe jest, że w określonych sytuacjach zostanie wcześniej wypłacona jego część.
W zachodzącym więc w rozpoznawanej sprawie stanie faktycznym skarżący kasacyjnie ma zatem prawo do otrzymania świadczenia uzupełniającego wysokość, przyznanego mu wcześniej świadczenia w trybie art. 95 pkt 1 cytowanej ustawy pragmatycznej (vide np. wyroki NSA: z dnia 29 stycznia 2010 r. sygn. akt I OSK 1018/09 i I OSK 1019/09, oraz z dnia 22 września 2009 r. sygn. akt I OSK 80/09).
Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna miała usprawiedliwioną podstawę Naczelny Sąd Administracyjny – na zasadzie powołanych wyżej przepisów - orzekł jak w sentencji.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego oparto na zasadzie art. 203 oraz art. 200 w związku z art. 193 P.p.s.a.