Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2239/11, oddalił skargę M. N. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...], w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego, uiszczenia należnych opłat oraz odszkodowania.
W uzasadnieniu Sąd podał następujący stan sprawy: decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Warszawie, na podstawie art. 37a ust. 1 i 2 oraz art. 13 ust. 6 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), zobowiązał M. N., D. N. i M. N. do opróżnienia lokalu mieszkalnego nr [...] położonego przy ul. [...] w W., oraz do uiszczania opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich, a także do zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu bez tytułu prawnego za każdy rozpoczęty miesiąc, począwszy od dnia, kiedy decyzja stanie się ostateczna, do dnia opróżnienia lokalu.
W motywach rozstrzygnięcia organ podał, że wskazany wyżej lokal mieszkalny został przydzielony Z. B. imiennym nakazem przydziału kwatery Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1966 r. W nakazie uwzględniono żonę D. B. oraz trójkę dzieci: E. A. i M. W dniu 21 lutego 1973 r. główny najemca zmarł. W lokalu pozostała żona z dziećmi bez uregulowanego tytułu prawnego. W 1990 r. D. B. wymeldowała się z tego lokalu. Obecnie w przedmiotowym lokalu zameldowani są na pobyt stały i zamieszkują: M. N. (z domu B.), jej dzieci – D. i M. N. oraz małoletnia córka D. N. – W. N. W dniu 29 kwietnia 2009 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Warszawie wszczął postępowanie administracyjne w trybie art. 37 a ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, wobec M. N. i M. N. W dniu 8 maja 2009 r. M. N. złożyła pismo, w którym przedstawiła sytuację finansową swoją i swojej rodziny, a także zwróciła się z wnioskiem o uregulowanie tytułu prawnego do wskazanego lokalu. Podała, iż jej pismo należy traktować jako wniosek w trybie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.
W dniu [...] listopada 2009 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Warszawie decyzją, Nr [...], odmówił M. N. wydania decyzji o prawie zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, a Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Na tę decyzję M. N. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a ten wyrokiem z dnia 25 października 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 831/10, oddalił skargę.
Wobec powyższego stało się konieczne kontynuowanie wszczętego w dniu 29 kwietnia 2009 r. postępowania administracyjnego w trybie art. 37 a powołanej ustawy. W efekcie tych działań organ pierwszej instancji wydał decyzję z dnia 19 kwietnia 2011 r., stwierdzając, że lokal zajmowany jest bez tytułu prawnego, dlatego organ zobowiązany był wydać decyzję zgodnie z powołanym przepisem art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz orzec o obowiązku uiszczania opłat i odszkodowania. Ponadto organ wskazał, iż W. N. spełnia przesłankę wynikającą z art. 45 ust. 3 pkt 2 powołanej ustawy, ponieważ jest osobą małoletnią, co powoduje, że dyrektor oddziału regionalnego skieruje do sądu powszechnego pozew o opróżnienie lokalu mieszkalnego z orzeczeniem o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego.
Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji podzielając argumentację w niej zawartą oraz wskazując, iż dniu 1 lipca 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 Nr 28, poz. 143), która przepisem art. 1 pkt 35 uchyliła dotychczasowy art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sil Zbrojnych RP. Wskazano, że zgodnie z art. 18 ust. 1 tej noweli, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu dotychczasowym. Podano, że niniejsza sprawa została wszczęta przed dniem 1 lipca 2010 r., co oznacza, że podlega ona rozpatrzeniu zgodnie z przepisami ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w brzmieniu art. 37 a sprzed nowelizacji, to jest na podstawie ustawy z dnia 22czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.
Na tę decyzję M. N. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazując, że D. N. nie została zawiadomiona o wszczęciu postępowania w sprawie zajmowania przedmiotowego lokalu bez tytułu prawnego, co skutkuje pozbawieniem jej prawa do obrony.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 45 ust. 3 pkt 5 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 kwietnia 2009 r., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy zarówno M. N., D. N. i M. N. spełniają określane w nim przesłanki.
W odpowiedzi na skargę, Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację, jaką przedstawił w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2239/11, oddalając skargę stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy samo zamieszkiwanie w przedmiotowym lokalu, a nawet ponoszenie kosztów jego utrzymania, nie czyni ze skarżącej, osoby posiadającej prawo do tego lokalu. Lokale będące w dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej nie podlegają bowiem dziedziczeniu, ani regulacjom dotyczącym najmu lokali. Są przydzielane na podstawie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP wyłącznie podmiotom wymienionym w tej ustawie.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z brzmieniem art. 45 ust. 3 powołanej ustawy, nie stosuje się trybu, o którym mowa w ust. 1 i 2 tego przepisu do przymusowego wykwaterowania w określonym w tym przepisie przypadkach.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jedyną osobą zamieszkałą w przedmiotowym lokalu należącą do kręgu osób wymienionych w art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, jest małoletnia W. N. Natomiast przedstawiane w skardze twierdzenia, iż przesłanki z art. 45 ust. 3 ustawy zostały spełnione również przez M. N., D. N. i M. N., nie znajdują odzwierciedlenia w faktach.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożyła M. N., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
- 1) przepisów prawa materialnego, to jest:
- a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 w związku z art. 134,135 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) w związku z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie błędnie przyjmując, że okoliczności faktyczne sprawy zostały wyjaśnione w sposób prawidłowy, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego, mogły przechylić szalę na korzyść skarżącej. Sąd przyjął uzasadnienie organu oparte głównie o materiał dowodowy świadczący na niekorzyść skarżącej. Sąd nie dostrzegł, że materiał ten winien zostać uzupełniony o pozyskanie informacji z ośrodków, w których leczą się M. N. oraz W. N., na okoliczność niepełnosprawności tych osób,
- b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i art. 151 w związku z art. 134,135 i 3 powołanej wyżej ustawy w związku z art. 9, 10 § 1 i 61 § 4 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że jedna ze stron niniejszego postępowania – D. N., nie została zawiadomiona o wszczęciu postępowania w sprawie zajmowania lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w W. bez tytułu prawnego, nie został jej zapewniony czynny udział w każdym stadium postępowania, co skutkowało pozbawieniem jej prawa do obrony. Wskazano, że naruszenie wskazanych powyżej przepisów postępowania administracyjnego stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, jako, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.);
- 2) przepisów postępowania, to jest art. 45 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o Zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 kwietnia 2009 r.), poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy:
- - M. N. przedstawiła zaświadczenia lekarskie potwierdzające, iż cierpi na przewlekłą chorobę płuc, kłopoty z sercem, silną depresję lękową oraz zaburzenia psychoorganiczne, co czyni ją osobą niepełnosprawną,
- - M. N. przedstawiła zaświadczenia lekarskie potwierdzające, iż małoletnia W. N. ma wadę serca, co czyni ją osobą niepełnosprawną,
- - D. N. wspólnie zamieszkuje i sprawuje opiekę nad swoją niepełnosprawną córką W. N. W uzasadnieniu skarżąca kasacyjnie podniosła, że gdyby organy administracyjne miały jakiekolwiek wątpliwości co do tego, czy jej schorzenia oraz małoletniej W. N. czynią je osobami niepełnosprawnymi, winien podjąć stosowne czynności celem ustalenia zaistnienia tejże przesłanki, czego jednakże nie uczyniono.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wskazał, że w aktach sprawy nie ma orzeczeń ani o niepełnosprawności skarżącej i jej córki ani o ich niezdolności do pracy, a okoliczności te winny być poparte dowodami przez osoby, których dotyczą, a nie zainicjowane i udowodnione przez organ. Organ stwierdził zatem, że skoro strony nie legitymowały się orzeczeniami o niepełnosprawności, ani nie wystąpiły z wnioskami o orzeczenie niepełnosprawności organ nie widział podstaw do negowania tego faktu i potwierdzania go swoim działaniem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarżąca kasacyjnie zarzuca, że jedna ze stron niniejszego postępowania – D. N. nie została zawiadomiona o wszczęciu postępowania w sprawie zajmowania lokalu bez tytułu prawnego, nie został zatem jej zapewniony czynny udział w każdym stadium postępowania, co skutkowało naruszeniem jej praw. Jak natomiast z akt sprawy wynika, do D. N. było kierowane pismo w sprawie wszczęcia postępowania w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego, i uiszczenia należnych opłat. Nie jest zatem zasadny zarzut naruszenia w zaskarżonym wyroku art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zauważyć ponadto należy, że skargę w niniejszej sprawie oraz skargę kasacyjną złożyła jedynie M. N. Wskazać należy, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, decyzja podlega uchyleniu, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym naruszenie wskazanego przepisu będzie miało miejsce wówczas, gdy kontrolując legalność zaskarżonej decyzji sąd nie dostrzeże, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy postępowania, bądź odnajdując te błędy prawne niewłaściwie oceni ich wpływ na wynik sprawy administracyjnej, przy czym w obu wypadkach ta wadliwość w rozumowaniu sądu musi mieć istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej. Oznacza to, że gdyby organ nie naruszył prawa, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. Tylko bowiem takie naruszenia przepisów mogłyby uzasadniać zastosowanie przez Sąd pierwszej instancji środka przewidzianego w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stan faktyczny wskazuje na to, że w postępowaniu administracyjnym zgromadzono materiał dowodowy w zakresie wystarczającym dla oceny zaistnienia przesłanek opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz uiszczenia należnych opłat określonych w przepisach ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Wyrażona zaś w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej odnosi się w równym stopniu do zakresu i wnikliwości postępowania wyjaśniającego i dowodowego, jak i do stosowania norm prawa materialnego, to jest do całokształtu przepisów prawnych służących załatwieniu sprawy. Organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona w myśl art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku strony.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie można Sądowi pierwszej instancji postawić skutecznie zarzutu naruszenia powołanych przepisów, gdyż nie dopuścił się naruszeń, które miałyby wpływ na podjęte rozstrzygniecie. Tym samym zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu w zaskarżonym wyroku art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami należy uznać za nieusprawiedliwiony.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 45 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (sprzed nowelizacji) wskazać należy, że adresatem normy prawnej jest każdy niepełnosprawny w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej, niezależnie od stopnia tej niepełnosprawności.
Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zawarł ocenę, że prawidłowo przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, iż skarżąca nie spełnia przesłanek określonych w art. 45 ust. 3 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP stanowiącym, że przymusowego wykwaterowania nie stosuje się do niepełnosprawnego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej lub ubezwłasnowolnionego oraz sprawującego nad taką osobą opiekę i wspólnie z nią zamieszkałego.
Za zasadne uznać należy bowiem stanowisko Sądu, że przedstawione przez skarżącą zaświadczenia lekarskie potwierdzające przewlekłą chorobę płuc, depresję oraz kłopoty z sercem M. N. nie są wystarczające, do uznania, że któraś z nich spełnia przesłanki określone w art. 45 ust. 3 powołanej ustawy. Nie są to bowiem orzeczenia o niepełnosprawności wydane przez właściwe organy, z których by wynikało, że osoby w nich wymienione należą do kategorii osób niepełnosprawnych, którym ciężka choroba uniemożliwia normalne funkcjonowanie.
Zauważyć należy, że zaskarżona decyzja nakazująca opróżnienie lokalu mieszkaniowego i nakładająca stosowne opłaty nie dotyczy W. N., którą jako jedyną można zaliczyć do kręgu osób wymienionych w art. 45 ust. 3, gdyż jest osobą małoletnią (art. 45 ust. 3 pkt 2 ustawy), na co zasadnie wskazał Sąd pierwszej instancji.
Wskazać w tym miejscu należy, że art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (w brzmieniu przed nowelizacją) dokładnie i wyczerpująco określał przesłanki, po spełnieniu których wyłączone było stosowanie trybu określonego w ust. 1 i 2, to jest przekwaterowania lub wykwaterowania z lokalu pozostającego w zasobach Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Wyliczenia dokonanego w art. 45 ust. 3 tejże ustawy nie należy zatem interpretować rozszerzająco. Oznacza to, że w każdym przypadku nie wymienionym w powołanym przepisie organ obowiązany jest wydać decyzję nakazującą opróżnienie lokalu. Mając zaś na uwadze okoliczność, że Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej nie jest organem uprawnionym do orzekania w przedmiocie niepełnosprawności, w sytuacji, gdy nie dysponuje materiałem dowodowym potwierdzającym, że w sprawie o opróżnienie lokalu zachodzi którakolwiek z przesłanek określonych w art. 45 ust. 3 powołanej ustawy, obowiązany jest do wydania decyzji zobowiązującej do opróżnienia lokalu mieszkalnego. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, zatem zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu w zaskarżonym wyroku tego przepisu uznać należy za nieuzasadniony.
Wobec tego uznać należy, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, a skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1