Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 15 czerwca 2005 r. sygn. akt II SA/Sz 398/04 oddalił skargę K. P. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z [...], odmawiającą przyznania zasiłku przedemerytalnego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył treść rozstrzygnięć organów obu instancji, które przyjęły, iż K. P., ubiegająca się o zasiłek przedemerytalny na podstawie art. 37j ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm) w dniu rejestracji posiadała staż pracy wynoszący 21 lat 8 miesięcy i 28 dni, podczas kiedy przepis ten wymaga okresu uprawniającego do zasiłku 30 lat dla kobiet lub 25 lat w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze.
W odwołaniu od decyzji Starosty [...] strona wywodziła, iż przepracowała łącznie ponad 30 lat, a ponadto prowadząc działalność gospodarczą przebywała na rencie inwalidzkiej. Utrzymując w mocy decyzję Starosty organ odwoławczy powołał się na przepis art. 24 ust. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w myśl którego za okres uprawniający do zasiłku należy rozumieć łącznie okresy zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, pozarolniczej działalności wymienione w art. 23 ust. 1 pkt 2 tej ustawy oraz okresy, o których mowa w art. 23 ust. 2 pkt 1, 2, 4 i 5, które przepis ten nazywa okresem uprawniającym do zasiłku.
Natomiast z art. 23 ust. 1 pkt 2 lit. d wynika, że do okresu uprawniającego do zasiłku zalicza się okres podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności. Z zaświadczenia ZUS – Inspektoratu w [...] z 21 grudnia 2001 r. wynika, iż strona nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu w okresie od 11 listopada 1995 r. do 30 listopada 2001 r., tj. w czasie gdy pobierała rentę z tytułu niezdolności do pracy.
Organ podkreślił, że w art. 24 ust. 2 ustawy pominięto okresy wymienione w art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy, a zatem również okres pobierania przez skarżącą renty z tytułu niezdolności do pracy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. P. wniosła o uchylenie decyzji jako niezgodnej z prawem.
Skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w odwołaniu, zarzucając organom przede wszystkim błędne wyliczenie jej łącznego okresu zatrudnienia. pominięcie przez organy okresu pobierania przez skarżącą renty inwalidzkiej z tytułu czasowej niezdolności do pracy w okresie od 11 listopada 1995 r. do 30 listopada 2001 r., zdaniem K. P. zostało nieprawidłowo "odpisane od stażu pracy ogółem". W ocenie skarżącej okresy zatrudnienia wynikające z przedłożonych przez nią dokumentów świadczą niezbicie, że przepracowała łącznie 30 lat, 2 miesiące i 18 dni. K. P. podkreśliła ponadto, że w tym okresie regulowała niezbędne opłaty, wynikające z tytułu prowadzonej przez nią działalności, w tym między innymi składkę na ubezpieczenie zdrowotne. W tych okolicznościach jest oczywistym, że powinna otrzymywać zasiłek przedemerytalny.
Wojewoda Zachodniopomorski odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Sąd podzielił stanowisko organów.
W uzasadnieniu wyroku stwierdził, iż podstawę prawną przyznania zasiłku przedemerytalnego stanowił przepis art. 37j ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.), zgodnie z którym zasiłek przedemerytalny przysługiwał osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet.
Zgodnie z art. 24 ust. 2 tej ustawy "okresem uprawniającym do zasiłku" są łączne okresy zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, pozarolniczej działalności, wymienione w art. 23 ust. 1 pkt 2 oraz okresy, o których mowa w art. 23 ust. 2 pkt 1, 2, 4, 5.
Z art. 23 ust. 1 pkt 2 wynika, że zaliczeniu do "okresu uprawniającego do zasiłku" podlega okres podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest fakt, że skarżąca w okresie od 11 listopada 1995 r. do 30 listopada 2001 r. prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą i jednocześnie pobierała rentę inwalidzką.
Z uzasadnienia skargi wynika, że w ocenie skarżącej sporny okres od 11 listopada 1995 r. do 30 listopada 2001 r., w którym skarżąca pobierała rentę inwalidzką i prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą, powinien być zaliczony do okresu uprawniającego do zasiłku, gdyż "w tym okresie regulowała w ZUS niezbędne opłaty wynikające z racji prowadzenia działalności (m.in. składkę na ubezpieczenie zdrowotne)".
Z tym stanowiskiem zdaniem Sądu w świetle zgromadzonego materiału dowodowego w aktach sprawy nie można się zgodzić.
Z zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 grudnia 2001 r., którego skarżąca nigdy nie kwestionowała, wynika, że w tym okresie nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.
W tym stanie rzeczy nie można podzielić poglądu, że sam fakt prowadzenia działalności gospodarczej przez osobę, która pobierała rentę inwalidzką, uzasadnia przyjęcie stanowiska, iż osoba ta podlegała ubezpieczeniu społecznemu i okres prowadzenia działalności gospodarczej przez taką osobę jest okresem, o którym mowa w art. 23 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Również okres pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy, o którym mowa w art. 23 ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy nie podlega zaliczeniu do okresu uprawniającego do zasiłku bowiem został on pominięty w art. 24 ust. 2 ustawy.
Odnosząc się do argumentów podniesionych w skardze, a dotyczących sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej Sąd stwierdził, iż nie mogą być uwzględnione, ponieważ nie należą do ustawowych przesłanek, od spełnienia których uzależnione jest przyznanie zasiłku.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła K. P., reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu – radcę prawnego K. K. i zaskarżając wyrok w całości zarzuciła:
- 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie – art. 37j w zw. z art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w zw. z art. 32, 33 i 67 Konstytucji RP przez naruszenie zasady równości obywateli w równym dostępie do ustawowych form zabezpieczenia społecznego, polegające na zastosowaniu niezgodnych z konstytucyjnymi przepisami kryteriów zaliczania okresów podstawy materialnoprawnej jako odmowy przyznania ustawowo przewidzianej formy pomocy państwa dla ludzi – zasiłku przedemerytalnego;
- 2) naruszenie przepisów postępowania – art. 125 § 1 pkt 1 ustawy Ppsa przez niezawieszenie przez Sąd z urzędu postępowania w sytuacji gdy rozstrzygnięcie mogło zależeć od orzeczenia sądu pracy co do powództwa o ustalenie okresu pozarolniczej działalności gospodarczej, za okres uprawniający do zasiłku przedemerytalnego – art. 135 powołanej ustawy przez niezastosowanie przewidzianych ustawą środków w celu uzyskania z urzędu dokumentów od ZUS ostatecznie wyjaśniających okoliczności opłacania składek w okresie działalności gospodarczej strony,
- – art. 9, 75 § 1 i 77 kpa przez niedopuszczenie wszystkich możliwych dowodów, brak pouczenia (zbyt późne) strony o warunkach ubiegania się o pomoc prawną, co uniemożliwiło przeprowadzenie dowodów w stosownym czasie uzupełniających, bądź niezbędnych dla sprawy.
Skarga kasacyjna domaga się uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Szczecinie oraz zasądzenia kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zw. dalej w skrócie Ppsa) Sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to, że jest związany granicami skargi, a zwłaszcza postawionymi w niej zarzutami ograniczając się do zbadania ich zasadności, chyba że zachodzi nieważność postępowania, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
Wymaga to prawidłowego sformułowania ich w skardze oraz sporządzenia jej zgodnie z wymaganiami zamieszczonymi w art. 176 ustawy Ppsa.
Wniesiona skarga kasacyjna odpowiada tym wymogom jednakże postawione w niej zarzuty Sąd ocenił jako nietrafne.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania wymienionych w skardze Sąd ocenił, że nie został on naruszony przez Sąd. Przepis art. 125 § 1 pkt 1 ustawy Ppsa stwarza możliwość zawieszenia postępowania przez Sąd z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym.
Z akt sprawy wynika, iż w toku postępowania przed Sądem I instancji nie toczyło się żadne postępowanie, którego wynik miałby wpływ na treść rozstrzygnięcia w tej sprawie. Strona nie składała żadnych wniosków w tej sprawie, ani też nie podnosiła okoliczności, które wskazywałyby na potrzebę wystąpienia z takim wnioskiem i podjęcie przez Sąd czynności, o których stanowi art. 125 § 2 ustawy.
W takiej sytuacji nie można zasadnie podważać prawidłowości postępowania sądowoadministracyjnego i zarzucać sądowi naruszenie zasad procedury. Aż do wydania wyroku strona nie wykazała, że z takim wnioskiem wystąpiła w terminie późniejszym.
Chybione jest podniesienie w skardze zarzutów naruszenia przepisów art. 9, 75 § 1 i 77 § 1 kpa, gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stosował przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, które w postępowaniu przed sądem nie obowiązują, a zarzut ich naruszenia może dotyczyć tylko postępowania przed organami administracji.
Uwzględniając to, iż skarga kasacyjna oparta jest na nietrafnym zarzucie naruszenia przepisów postępowania przez niezawieszenie postępowania w tym kontekście jako chybiony należy ocenić zarzut naruszenia prawa materialnego.
W ustalonym przez organy stanie faktycznym, niepodważonym w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadnie przyjęto, wobec załącznika do akt dowodu w postaci zaświadczenia ZUS z 21 grudnia 2001 r., że skarżąca w okresie od 11 listopada 1995 r. do 30 listopada 2001 r. nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu.
Ta okoliczność faktyczna legła u podstawy, że posiadając okres uprawniający do zasiłku niepełnych 22 lat strona nie spełnia przesłanek z art. 37j w zw. z art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu do uzyskania zasiłku przedemerytalnego.
Stosując przepisy prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego, niepodważonego w stosownym czasie przez stronę ani organ, ani Sąd nie dopuściły się naruszenia prawa, a zaprezentowanej w wyroku wykładni nie można postawić zarzutu niezgodności z prawem lub naruszenia zasad konstytucyjnych.
Dodać należy, iż uzyskanie przez stronę wyroku sądu powszechnego odmiennie niż wynika to z zaświadczenia ZUS kształtującego stan faktyczny w tej sprawie będzie mogło stanowić podstawę do żądania wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 7 kpa, czemu nie sprzeciwia się prawomocny wyrok sądu oddalający skargę.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.