Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 24 lutego 2015 r. o sygn. akt III SA/Lu 612/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, oddalił skargę M.P. na decyzję Rektora [..] z dnia 27 marca 2014 r. Nr [..] w przedmiocie wznowienia studiów wojskowych.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Decyzją Dziekana Wydziału [..] z dnia 18 czerwca 2013 r., nr [..], M.P. został skreślony z listy studentów II roku studiów stacjonarnych na kierunku [..] (rok akademicki 2012/13). Po rozpatrzeniu odwołania M.P., Rektor [..] decyzją nr [..] z dnia 30 lipca 2013 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Skarga M.P. na powyższą decyzję została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Lu 683/13.
Rozkazem personalnym nr 124 z dnia 12 sierpnia 2013 r. Rektor – Komendant [..] zwolnił M.P. ze służby kandydackiej wskutek niespełnienia wymogów określonych w regulaminie studiów. Po rozpatrzeniu odwołania M.P., decyzją nr [..] z dnia 24 września 2013 r., Minister Obrony Narodowej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy i ustalił datę zwolnienia na dzień 30 września 2013 r.
W dniu 14 sierpnia 2013 r. M.P. złożył wniosek o wznowienie studiów na kierunku [..]. Na wezwanie organu M.P. wyjaśnił, że wnioskuje o wznowienie na studiach dla kandydatów na żołnierzy zawodowych.
Decyzją z dnia 24 października 2013 r., nr [..], Dziekan [..] odmówił wznowienia studiów M.P. na studiach dla kandydatów na żołnierzy zawodowych na kierunku [..]. W wyniku odwołania strony Rektor [..] decyzją nr [..] z dnia 20 grudnia 2013 r. uchylił decyzję Dziekana i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, ze względu na uchybienia procesowe.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy decyzją z dnia 20 stycznia 2014 r. Dziekan Wydziału [..] orzekł o nie wyrażeniu zgody na wznowienie studiów dla kandydatów na żołnierzy zawodowych na kierunku [..]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że warunkiem odbywania studiów dla kandydatów na żołnierzy zawodowych jest uzyskanie statusu kandydata na żołnierza zawodowego (powołanie do służby), a to może mieć miejsce wyłącznie w wyniku postępowania rekrutacyjnego. Wnioskodawca nie posiada statusu kandydata na żołnierza zawodowego, a w związku z tym nie mógł być wznowiony na studiach dla kandydatów na żołnierzy.
Od powyższej decyzji M.P. wniósł odwołanie.
Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia 27 marca 2014 r. Rektor [..] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Rektor powołał treść § 60 ust. 2 Regulaminu studiów [..], w myśl którego osoba, która została skreślona z listy studentów na drugim lub wyższym roku studiów pierwszego stopnia i na drugim lub wyższym semestrze studiów drugiego stopnia, może za zgodą dziekana wznowić studia na roku lub semestrze następującym po roku lub semestrze, który zaliczyła przed skreśleniem. Z przytoczonego przepisu wynika, że dziekan w ramach uznania administracyjnego podejmuje świadomą decyzję zezwalając lub nie na wznowienie studiów, kierując się oceną faktycznych i prawnych możliwości w tym zakresie. W ramach oceny merytorycznej może przykładowo uznać, że dotychczasowy przebieg studiów nie pozwala na wznowienie studiów, gdyż nie daje wystarczającej rękojmi ich kontynuowania i ukończenia. W ramach oceny prawnej analizuje natomiast, czy wydanie decyzji nie jest uwarunkowane innymi okolicznościami prawnymi, w szczególności wynikającymi z aktów prawnych wyższego rzędu.
Rektor zauważył, że wnioskodawca wnosił o wznowienie studiów wojskowych, czyli przeznaczonych dla osób będących żołnierzami (kandydatami na żołnierzy zawodowych lub żołnierzami zawodowymi), nie będąc w chwili składania wniosku i wydawania decyzji ani żołnierzem zawodowym ani kandydatem na żołnierza zawodowego (nie posiada tego statusu do chwili obecnej).
Zdaniem organu nie ulega wątpliwości, że studia dla kandydatów na żołnierzy zawodowych odbywać może wyłącznie osoba, która w chwili ich rozpoczęcia (a w omawianym przypadku w chwili wznowienia) posiada status kandydata na żołnierza zawodowego (czyli powołana do służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego i pozostająca w tej służbie). Skarżący, na podstawie art. 134 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1414 ze zm.), decyzją Rektora-Komendanta [..] z dnia 12 sierpnia 2013 r. został zwolniony ze służby kandydackiej, a decyzję tę utrzymał następnie w mocy Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia 24 września 2013 r., ustalając dzień zwolnienia ze służby na 30 września 2013 r. Decyzja ta była już decyzją ostateczną. Oznacza to, że począwszy od dnia 1 października 2013 r. skarżący nie ma już statusu kandydata na żołnierza zawodowego i nie nabył go też do chwili rozpatrywania odwołania w niniejszym postępowaniu.
Brak statusu kandydata na żołnierza zawodowego eliminuje możliwość wyrażenia przez dziekana zgody na wznowienie kształcenia na studiach dla kandydatów na żołnierzy zawodowych, studia te są bowiem przeznaczone tylko dla osób posiadających taki status (pełniących służbę w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego).
Rektor wyjaśnił, że status kandydata na żołnierza zawodowego nabyć można natomiast tylko w trybie określonym w art. 124 (postępowanie rekrutacyjne) w zw. z art. 126 (egzaminy wstępne) ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 137 ustawy, a więc w trybie postępowania rekrutacyjnego. Nie ma możliwości uzyskania statusu kandydata na żołnierza zawodowego w wyniku decyzji o wznowieniu studiów podjętej w oparciu o akt wewnątrzzakładowy jakim jest regulamin studiów, stałoby to bowiem w jawnej sprzeczności z regulacjami rangi ustawowej. Organ zauważył na marginesie, że skarżący przystępował do postępowania rekrutacyjnego na studia dla kandydatów na żołnierzy zawodowych również na rok akademicki 2013/2014 uzyskując wyniki tego postępowania znacznie poniżej koniecznych do powołania do służby kandydackiej i przyjęcia na studia wojskowe.
W skardze do sądu administracyjnego na decyzję Rektora [..] z 27 marca 2014 r. M.P. zarzucił naruszenie przepisów postępowania oraz § 60 ust. 2 i 3 Regulaminu studiów [..].
W odpowiedzi na skargę Rektor [..] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Sąd I instancji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd I instancji wskazał, że odmawiając udzielenia zgody na wznowienie przez skarżącego studiów organ przywołał trzy zasadnicze argumenty. Po pierwsze, że skarżący nie posiada statusu żołnierza zawodowego, co wyklucza możliwość odbywania studiów wojskowych (również wznowionych). Po drugie, wyczerpany został limit miejsc na kierunku, a wznowienie studiów skarżącego oznaczałoby, że limit ten zostałby przekroczony. Po trzecie, dotychczasowy przebieg studiów skarżącego nie daje rękojmi kontynuowania i ukończenia studiów.
Zdaniem Sądu, wywody organu w zakresie pierwszego z powyższych argumentów, głównego w sprawie, są zasadniczo prawidłowe. Organ nie ustrzegł się pewnego błędu w rozumowaniu, tym niemniej nie miało to konsekwencji dla rozstrzygnięcia.
Zgodnie z kluczowym dla sprawy § 60 ust. 2 Regulaminu studiów w WSOSP osoba, która została skreślona z listy studentów na drugim lub wyższym roku studiów pierwszego stopnia i na drugim lub wyższym semestrze studiów drugiego stopnia, może za zgodą dziekana wznowić studia na roku lub semestrze następującym po roku lub semestrze, który zaliczyła przed skreśleniem.
W ocenie Sądu I instancji, skarżący ma rację wskazując, że przepis ten nie ogranicza możliwości wznowienia studiów tylko do studiów cywilnych, argumenty takie nie padają jednak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Istnieje zatem możliwość wznowienia również wojskowych, z zachowaniem jednak warunków studiowania na tych studiach. Nie można skutecznie zakwestionować prawidłowości stanowiska organu co do tego, że studia wojskowe w WSOSP mogą odbywać wyłącznie osoby będące kandydatami na żołnierzy zawodowych lub żołnierzami zawodowymi. Tak jednoznacznie stanowi treść § 2 pkt 4 Regulaminu studiów, zawierający definicję legalną studiów wojskowych. Łącząc obydwie regulacje dochodzi się do wniosku, że również osoba wznawiająca studia wojskowe musi być kandydatem na żołnierza zawodowego lub żołnierzem zawodowym.
Dalej Sąd zauważył, że skarżący ubiegał się o wznowienie studiów wojskowych na kierunku Lotnictwo i kosmonautyka. Kluczowe jest zatem ustalenie, czy spełniał wspomniane kryterium podmiotowe - czy był kandydatem na żołnierza zawodowego. Sytuacja zaistniała w sprawie w tym względzie jest skomplikowana.
Wniosek skarżącego o wznowienie studiów nosi datę 14 sierpnia 2013 r. Wedle twierdzeń organu w tej też dacie został złożony. W związku z zaistniałymi wątpliwościami co do rodzaju studiów skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku, co uczynił pismem z dnia 24 września 2013 r., wskazując, że chodzi o studia wojskowe. Uzupełnienie nie zmienia daty wszczęcia postępowania, którą jest w tym przypadku 14 sierpnia 2013 r.
W tej dacie w obrocie prawnym była już wydana w pierwszej instancji decyzja Rektora-Komendanta WSOSP z dnia 12 sierpnia 2013 r. w sprawie zwolnienia ze służby kandydackiej (doręczona tego samego dnia). Decyzja nie miała jednak waloru ostateczności. Ostatecznym, rozstrzygnięciem w kwestii zwolnienia ze służby kandydackiej była dopiero decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 września 2013 r. W decyzji tej ustalono datę zwolnienia na 30 września 2013 r.
Doszło zatem do sytuacji, w której skarżący w dacie składania wniosku o wznowienie studiów wojskowych był jeszcze kandydatem na żołnierza zawodowego, jednakże utracił ten status w toku postępowania. Chybione jest stwierdzenie organu, że skarżący nie był kandydatem na żołnierza w chwili składania wniosku – przeczy temu pkt 2 rozstrzygnięcia zwartego w decyzji Ministra.
W ocenie Sądu jedynym racjonalnym kierunkiem wykładni § 60 ust. 2 w zw. z § 2 pkt 4 Regulaminu studiów w [..] jest przyjęcie, że warunek pozostawania kandydatem na żołnierza zawodowego (żołnierzem zawodowym) musi być spełniony w momencie wydawania decyzji o wznowieniu studiów, a nie składania wniosku. W przeciwnym razie doszłoby do sytuacji, w której w wyniku wznowienia studiów studia wojskowe odbywa osoba nie będąca kandydatem na żołnierza zawodowego (żołnierzem zawodowym), to byłoby zaś sprzeczne z treścią § 2 pkt 4 Regulaminu.
Taki też tok rozumowania przyjął organ w zaskarżonej decyzji, nie można więc podważać prawidłowości argumentacji w tym zakresie. Skarżący nie podważa argumentacji organu co do tego, że podjął bezskuteczne starania o przyjęcie do służby kandydackiej poprzez postępowanie rekrutacyjne prowadzone w trybie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i aktów wykonawczych.
Zdaniem Sądu I instancji organ prawidłowo przyjął, że skarżący w dacie wydawania decyzji o odmowie wznowienia studiów nie spełniał kluczowego warunku pozostawania kandydatem na żołnierza zawodowego. Sama ta przesłanka musiała skutkować wydaniem decyzji odmownej.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył M.P., zaskarżając go w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego tj.
1) nie uwzględnienie § 60 ust. 2 i 3 Regulaminu Studiów [..] oraz faktu, że skarżący składając wniosek o wznowienie studiów wojskowych pozostawał w służbie kandydackiej oraz wobec błędnego przyjęcia przez Sąd I instancji, że organ wydający decyzje w obu instancjach uwzględnił słuszny interes strony, co zdaniem skarżącego nie znajduje uzasadnienia w ich rozstrzygnięciu.
W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z brzmieniem art.183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. t.j. 2012, poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej, jako " P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art.183 § 2 cyt. ustawy), której przesłanki w rozpoznawanej sprawie nie występują.
Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie oparta została wyłącznie na jednym zarzucie – niezastosowania przez Sąd I instancji § 60 ust. 2 i 3 regulaminu studiów Wyższej [..] i faktu, że składając wniosek o wznowienie studiów skarżący pozostawał w służbie kandydackiej.
Przede wszystkim jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej wyraźnie podkreślił, że w chwili złożenia wniosku skarżący pozostawał w służbie kandydackiej. Sąd I instancji wyraził jednak pogląd, zgodnie z którym wykładni § 60 ust. 2 w zw. z § 2 pkt. 4 należy dokonać w ten sposób, że warunek pozostawania kandydatem na żołnierza zawodowego musi być spełniony w momencie wydawania decyzji o wznowieniu studiów, a nie składania wniosku.
Zgodnie z § 60 ust. 2 Regulaminu osoba, która została skreślona z listy studentów na drugim lub wyższym roku studiów pierwszego stopnia i na drugim lub wyższym semestrze studiów drugiego stopnia może za zgoda dziekana wznowić studia na roku lub semestrze następującym po roku lub semestrze, który zaliczyła przed skreśleniem.
Stosownie do § 2 pkt. 4 regulaminu studiów Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych przez studia wojskowe należy rozumieć studia prowadzone dla studentów będących kandydatami na żołnierzy zawodowych lub żołnierzami zawodowymi skierowanymi na studia w trybie określonym odrębnymi przepisami.
Jak wynika z powyższego uregulowania studentem w ramach tych studiów może być tylko kandydat na żołnierza zawodowego lub żołnierz zawodowy. Regulamin określając dla kogo prowadzone są studia wojskowe przesądza o tym iż student musi posiadać status kandydata na żołnierza lub żołnierza zawodowego w dacie wydania ostatecznej decyzji w sprawie wznowienia studiów. Brak takiego przymiotu powoduje, że wnioskodawca nie może uzyskać pozytywnej decyzji gdyż nie może uczestniczyć w studiach przeznaczonych dla kandydatów na żołnierzy zawodowych lub żołnierzy zawodowych.
Przyjęcie odmiennej wykładni oznaczałoby dopuszczenie do studiów wojskowych, które są studiami specjalistycznymi także osób, dla których studia te nie są przeznaczone.
Zaprezentowana w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wykładnia w/wym. przepisów jest prawidłowa i uzasadniona celem studiów wojskowych jakim jest szkolenie tylko osób będących kandydatami na żołnierzy zawodowych lub żołnierzami zawodowymi, a wiec takich którzy chcą pełnić służbę w Siłach Zbrojnych RP.
Skarżący w dacie wydania przez organ ostatecznej decyzji nie był już kandydatem na żołnierza zawodowego, nie spełniał zatem warunku do uzyskania zgody na wznowienie studiów na kierunku wojskowym.
Wobec tego że skarżący nie mógł skutecznie ubiegać się o wznowienie studiów rozważania odnośnie słusznego interesu skarżącego, którego miał nie uwzględnić Sąd I instancji są bezprzedmiotowe, tym bardziej że skarga kasacyjna nie wskazuje przepisu postępowania jaki w ten sposób miał naruszyć Sąd I instancji.
Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.