Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 261/14 odrzucił skargę E. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że decyzją z dnia [...] października 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymało w mocy, w zakresie pkt 2, decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż., działającego z upoważnienia Wójta Gminy Ż. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] o odmowie umorzenia świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Decyzja doręczona została E. C. w dniu [...] listopada 2013 r.
Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2013 r., sygn. akt II SO/Rz 20/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po rozpoznaniu wniosku E. C. przyznał skarżącej prawo pomocy obejmujące ustanowienia adwokata, zaś pismem z dnia 9 stycznia 2014 r. Okręgowa Rada Adwokacka w R. wyznaczyła dla niej pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata B. R..
W dniu 3 lutego 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga E. C. reprezentowanej przez pełnomocnika adwokata B. R. na wskazaną na wstępie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] października 2013 r., nadana za pośrednictwem poczty w dniu 30 stycznia 2014 r. Skarga nie zawierała wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucając przedmiotową skargę wskazał, że termin do jej wniesienia upływał z dniem 2 grudnia 2013 r. (poniedziałek). Skarga nadana w dniu 30 stycznia 2014 r., złożona została więc z uchybieniem terminu zakreślonego w przepisie art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Jednym z warunków jej merytorycznego rozpoznaniu było zatem złożenie i pozytywne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Taki wniosek jednakże do Sądu nie wpłynął.
Ze wskazanych przyczyn Sąd w oparciu o art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. odrzucił skargę w przedmiotowej sprawie, jako złożoną z uchybieniem terminu do jej wniesienia.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła E. C. reprezentowana przez pełnomocnika. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 53 § 1 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi jako wniesionej po terminie w sytuacji, kiedy skarga została złożona z dochowaniem terminu ustawowego do jej złożenia.
Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy o ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w ocenie WSA termin do wniesienia skargi, który upływał z dniem 2 grudnia 2013 r. był również wiążący dla pełnomocnika wyznaczonego do reprezentacji z urzędu, mimo że pismo wraz z informacją na temat wyznaczenia, pełnomocnik otrzymał dopiero dnia 10 stycznia 2014 r., tj. przeszło miesiąc po upływie terminu do złożenia skargi. Według Sądu w tej sytuacji bieg terminu do złożenia skargi nie mógł być liczony od daty otrzymania pisma z informacją o wyznaczeniu pełnomocnika do sporządzenia skargi w ramach przyznanego prawa pomocy, a ewentualne czynności, jakie mogły zostać podjęte przez pełnomocnika w kierunku uwzględnienia skargi, to złożenie wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia, co tak naprawdę nie dawało żadnej gwarancji że wniosek ten zostanie pozytywnie rozpatrzony. Takie stanowisko jest niewątpliwie rażąco krzywdzące dla skarżącej, która została pozbawiona prawa do zaskarżenia niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia.
Zwłaszcza w sytuacji, kiedy wyznaczony pełnomocnik w dacie otrzymania pisma zawierającego informację na temat jego umocowania do działania w sprawie nie miał wiedzy na temat stanu sprawy, czy też wszelkich okoliczności faktycznych. Zapoznanie przez pełnomocnika z aktami sprawy oraz nawiązanie kontaktu ze skarżącą celem uzyskania podstawowych informacji dotyczących sprawy nastąpiło na tyle szybko, na ile to było możliwe.
Na poparcie powyższych wywód, powołano się na szereg postanowień Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
W myśl art. 53 § 1 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, natomiast skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd odrzuca.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zasadnie uznał, iż wniesienie skargi w rozpoznawanej sprawie nastąpiło z uchybieniem terminu, o którym mowa w powołanym wyżej przepisie art. 53 § 1 p.p.s.a. Trzydziestodniowy termin do złożenia skargi upływał bowiem w dniu 2 grudnia 2013 r., zaś nadanie skargi w polskim urzędzie pocztowym nastąpiło 30 grudnia 2013 r. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że przedmiotem badania Sądu była kwestia formalnej dopuszczalności skargi, tj. zachowania terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. Z tego względu Sąd – wbrew stanowisku wnoszącego skargę kasacyjną – nie był zobowiązany odnieść się do okoliczności uchybienia terminu do wniesienia skargi. Ocena przyczyn uchybienia terminu byłaby natomiast możliwa po złożeniu przez skarżącą (jej pełnomocnika) wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, co zainicjowałoby postępowanie wpadkowe w tym przedmiocie (art. 86 – 89 p.p.s.a). Taki wniosek w rozpoznawanej sprawie nie został jednak złożony.
Ze wskazanych przyczyn dla oceny zasadności zaskarżonego postanowienia w kontekście naruszenia przepisu art. 53 § 1 p.p.s.a., nie mają znaczenia okoliczności podnoszone w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Są to bowiem w istocie kwestie odnoszące się do braku winy strony w uchybieniu terminu, co jak wywiedziono wyżej, wobec braku wniosku o przywrócenie terminu, nie mogło być przedmiotem rozważań Sądu.
Odnośnie natomiast powołanych w skardze kasacyjnej postanowień Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sąd Najwyższego, wskazać należy, że zapadły one w sprawach, w których złożono wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności, a zatem w odmiennym stanie faktycznym.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uznania zasadność podniesionego zarzutu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, albowiem wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną w ramach prawa pomocy przyznawane jest przez wojewódzkie sądy administracyjne w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.