Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 14 października 2009 r. (sygn. IV SA/Po 388/09) Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. oddalił skargę F. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty R. z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] orzekającą o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii [...].
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:
Ostateczną decyzją S. R. z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] F. T., posiadający uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii: [...], został - na wniosek organu kontroli ruchu drogowego - skierowany na badania lekarskie. Następnie, ponieważ strona nie zgłosiła się na w/w badania, organ decyzją z dnia [...] maja 2008 r. (nr [...]) – wydaną na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (teks jednolity - Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.)- orzekł o cofnięciu F. T. uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi (uprawnienie kategorii [...] dokument nr [...], druk nr [...], wydany dnia [...] lutego 2002 r. przez Starostwo Powiatowe w R. Decyzji tej został nadany rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 k.p.a.
Rozpoznając sprawę w trybie instancji odwoławczej, na skutek odwołania wniesionego przez stronę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty. W ich uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że decyzja organu pierwszej instancji była prawidłowa, gdyż - zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b) Prawa o ruchu drogowym – w razie nie poddania się badaniu lekarskiemu w trybie art. 122 ust. 1 pkt 3-5 w/w ustawy, starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym.
Kolegium wyjaśniło przy tym, że F. T. został skierowany na badania lekarskie, które miały zostać przeprowadzone w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy z uwagi na wniosek złożony przez organ kontroli ruchu drogowego, z którego to wniosku wynikały zastrzeżenia, co do stanu zdrowia odwołującego się. O tych zastrzeżeniach Komenda Powiatowa Policji w R. uzyskała informację w związku z kolizją drogową, której sprawcą w dniu [...] października 2008 r. był F. T. Odwołujący się podał bowiem do protokołu pobrania krwi, że cierpi na padaczkę a -słuchany w charakterze podejrzanego - oświadczył, iż leczy się u lekarza psychiatry z powodu stanów depresyjnych.
Podkreślono, że fakt nie poddania się badaniu lekarskiemu nie był w sprawie okolicznością sporną bo w odwołaniu strona wskazywała jedynie na bezzasadność skierowania jej na w/w badanie.
Od wyżej przedstawionej decyzji, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł F. T. Skarżący zarzucił Kolegium wydanie decyzji niezgodnej z prawem. Twierdził, że nie chorował i nie choruje na padaczkę, nie cierpi również z powodu stanów depresyjnych. Podnosił, że z porad lekarza psychiatry korzystają także ludzie zdrowi.
Skarżący akcentował przy tym, że jego źródłem utrzymania jest renta w wysokości [...] zł.(w stosunku miesięcznym), zaś koszt przeprowadzenia badań, na które został skierowany, wynosi [...] zł. a ponadto do kosztów tych należałoby dodać jeszcze koszt przejazdu do właściwej placówki. Poza tym skarżący zwracał uwagę, że cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami spowoduje pogorszenie się jego sytuacji materialnej, bowiem w takim przypadku nie będzie mógł podjąć dodatkowej pracy, do której wykonywania są mu niezbędne uprawnienia do kierowania pojazdami.
Oddalając skargę – na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że nie zasługiwała ona na uwzględnienie.
W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły cytowane wyżej przepisy art. 140 ust.1 pkt 4 lit. b) i art. 122 ust. 1 pkt 3-5 Prawa o ruchu drogowym, które Sąd przywołał. Ponadto podniesiono, iż uszczegółowienie zawiera, wydane na podstawie art. 123 w/w ustawy rozporządzenie Ministra Zdrowia dnia 7 stycznia 2004 r. (Dz. U. Nr 2, poz.
15) w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami. Zgodnie z § 2 ust. 4 pkt 2 w/w rozporządzenia, decyzję o skierowaniu na badanie lekarskie wydaje starosta, w przypadku otrzymania wniosku od organu kontroli ruchu drogowego o stwierdzonych, w trakcie wykonywania czynności służbowych, zastrzeżeniach co do stanu zdrowia osoby posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdem. Na podstawie § 9 ust. 1 cytowanego rozporządzenia, badania lekarskie osób wymienionych w art. 122 ust. 1 pkt 2-5 Prawa o ruchu drogowym przeprowadza się w wojewódzkich ośrodkach medycyny pracy. W świetle przedstawionych zatem przepisów, prawidłowym było – zdaniem Sądu Wojewódzkiego - skierowanie skarżącego przez Starostę R. na badania lekarskie, z uwagi na zaistnienie zastrzeżeń co do stanu jego zdrowia. Sąd zaakcentował, iż osoba, którą skierowano na badanie lekarskie, ma obowiązek poddania się temu badaniu celem stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. W przypadku natomiast nie poddania się badaniu lekarskiemu, w trybie określonym przepisami prawa, właściwy organ wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym (art. 140 ust. 1 pkt 4 omawianej ustawy).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że w niniejszej sprawie przedmiotem oceny była decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym a okolicznością bezsporną był fakt, iż skarżący nie poddał się badaniom lekarskim, do których wykonania został zobligowany na mocy decyzji Starosty R. z dnia [...] lutego 2008 r. Ta zaś ostatnia decyzja została wydana na wniosek organu ruchu drogowego, który wskazał, że F. T. spowodował zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym, skutkiem czego zostało wszczęte postępowanie karne. Sam zaś skarżący, podczas toczącego się postępowania, przyznał, że cierpi na padaczkę oraz leczy się u lekarza psychiatry ze względu na stany depresyjne.
Sąd nadmienił, że w/w decyzja z dnia [...] lutego 2008 r. została skarżącemu doręczona do rąk własnych i stała się ostateczną.
Powyższe, w ocenie Sądu, wypełniając przesłanki ujęte w art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b) Prawa o ruchu drogowym, uzasadniało następnie wydanie decyzji o cofnięciu skarżącemu przedmiotowego uprawnienia. Bez znaczenia zatem w tej sprawie pozostawały twierdzenia dotyczące zasadności, bądź bezzasadności podstaw do wykonania badań lekarskich.
W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku, F. T. zaskarżając wyrok w całości, zarzucił mu naruszenie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b) Prawa o ruchu drogowym poprzez nieprawidłowe uznanie, że decyzja Starosty z dnia [...] lutego 2008 r. o skierowaniu na badania lekarskie do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy, na podstawie której wydano decyzję o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi, jest decyzją, o której mowa w art. 122 ust. 1 pkt 4 w/w ustawy.
Wskazując na powyższą podstawę kasacyjną, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w całości i przekazanie sprawy temuż sądowi do ponownego rozpoznania, wnosząc jednocześnie o zasądzenie od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na rzecz reprezentującego go adwokata, działającego z urzędu, kosztów zastępstwa adwokackiego.
W uzasadnieniu skargi twierdzono, że decyzja Starosty R. z dnia [...] lutego 2008 r. nie jest decyzją, o której mowa w art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie bowiem z przytoczonym przepisem, badaniom lekarskim podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Zdaniem F. T., przesłanką skierowania osoby na tego rodzaju badanie, jest uzyskanie wiarygodnej informacji o zastrzeżeniach co do stanu jej zdrowia, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Warunkiem zezwalającym na zastosowanie z § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, jest uzyskanie przez organ wiarygodnej informacji dotyczącej stanu zdrowia osoby, co do której ma zostać wydana decyzja o skierowaniu na tego rodzaju badania.
W przedmiotowej sprawie – wg skarżącego kasacyjnie - Starosta R. oparł się natomiast wyłącznie na jego oświadczeniu a nie uwzględnił następnie oświadczenia, iż w karcie chorobowej skarżącego, informacja o padaczce została wpisana omyłkowo.
W toku sprawy nie podjęto też żadnego postępowania wyjaśniającego i nie uwzględniono wszystkich mających znaczenie dla rozstrzygnięcia okoliczności. Informacje organu o pogorszonym stanie zdrowia skarżącego nie pochodziły z różnych źródeł. F. T. nie wykazywał także żadnych objawów chorobowych, charakterystycznych dla padaczki. Sam zaś fakt korzystania z porad lekarza psychiatry nie stanowi wystarczającej podstawy do skierowania danej osoby na badania lekarskie.
W związku z powyższym – w ocenie skarżącego kasacyjnie - wydanie przez Starostę R. decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi na podstawie rozstrzygnięcia, niebędącego decyzją o której mowa w art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym stanowiło obrazę przepisów prawa materialnego.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstawy kasacyjnej, przytoczonej w skardze kasacyjnej.
Zarzut w niej zawarty oparty został na zarzucie niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w postaci art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b) Prawa o ruchu drogowym, co – zdaniem skarżącego kasacyjnie – przejawiało się w uznaniu, że decyzja Starosty z dnia [...] lutego 2008 r. o skierowaniu na badania lekarskie do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy, na podstawie której wydano decyzję o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi, jest decyzją, o której mowa w art. 122 ust. 1 pkt 4 w/w ustawy.
Zarzut ten należy uznać za nieuprawniony. Przede wszystkim zwrócić trzeba uwagę, że przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w tej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty R. z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] orzekającą o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii [...]. Zatem badaniu legalności przez Sąd podlegało zupełnie inne orzeczenie niż to, którego dotyczy skarga kasacyjna. Decyzja zaś z dnia [...] lutego 2008 r. o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie nie została przez niego zaskarżona i stała się ostateczną. Nie może ona zatem obecnie podlegać kontroli w innym trybie, aniżeli tryb nadzwyczajny. Nie może ona zatem podlegać badaniu w niniejszej sprawie.
Podkreślić też wypada, że z treści decyzji z dnia [...] lutego 2008 r. wynika, że została ona wydana na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym i zgodnie z jego brzmieniem, gdyż wydano ją w związku z wnioskiem pochodzącym od organu kontroli ruchu drogowego o stwierdzonych w trakcie wykonywania czynności służbowych o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia osoby kierującej pojazdem. Z tej przyczyny nie można obecnie (po uprawomocnieniu się tej decyzji) twierdzić, że jej podstawą prawną nie był przepis art. 122 ust. 1 pkt 4 i w/w ustawy. Powyższe zaś przekłada się na ocenę zasadności decyzji zaskarżonej.
Skoro bowiem skarżący kasacyjnie nie wykonał obowiązku poddania się badaniu lekarskiemu, nałożonemu nań w/w decyzją, to – po myśli art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b) Prawa o ruchu drogowym, postępowanie takie uzasadniało wydanie decyzji o cofnięciu mu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym odpowiedniej kategorii.
Z wyżej przedstawionych względów, biorąc pod uwagę, że przedmiotowa skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji.
Rozstrzygnięcie o kosztach zastępstwa procesowego, należnych adwokatowi działającemu z urzędu, nastąpi w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, gdyż orzekanie w tym zakresie wykracza poza kompetencję Naczelnego Sądu Administracyjnego.