Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 14 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1747/09

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 19 października 2009 r., sygn. akt III SA/Gd 369/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę J. S.N. na zarządzenie Wójta Gminy Ł. z dnia [...] 2009 r. w przedmiocie ogłoszenia konkursu ofert na prowadzenie przedszkola.

Uzasadniając powyższe orzeczenie Sąd pierwszej instancji podał, że J. S.-N., reprezentowana przez radcę prawnego, po uprzednim bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, wniosła skargę na powyższe zarządzenie Wójta Gminy Ł. z dnia [...] 2009 r. Do skargi dołączono m.in. pełnomocnictwo i kopię potwierdzenia przelewu "opłaty za skargę" na kwotę 200 zł.

Sąd podkreślił, iż zgodnie z art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej. Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest akt organu jednostki samorządu terytorialnego, podjęty w zakresie administracji publicznej - dotyczący gospodarowania mieniem gminnym. Zatem wpis od skargi był wpisem stałym, którego wysokość wynosi 300 zł, - zgodnie § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.).

Z uwagi na fakt, iż pełnomocnik skarżącej uiścił wpis w wysokości 200 zł Sąd uznał, iż wpis od skargi nie został opłacony i na podstawie art. 221 p.p.s.a. odrzucił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła J. S. - N., reprezentowana przez radcę prawnego P. J. Postanowienie zaskarżono w całości, zarzucając:

1. 1. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:
2. - art. 221 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 2 ust. 6 p.p.s.a. poprzez mylne zastosowanie przy jednoczesnej błędnej ich wykładni polegającej na uznaniu, iż wniesiona skarga podlegała odrzuceniu jako nienależycie opłacona pomimo zaskarżenia w niej aktów i czynności wynikających z przekroczenia kompetencji jako dotyczących uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa, które upoważniały stronę do jej opłacenia w wysokości przez nią uiszczoną w niniejszej sprawie.
3. - § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2003. Nr 221. poz. 2193) w związku z § 3 ust. 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż wniesiona skarga nie dotyczyła aktów i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa i poprzez przyjęcie, że przepis ten nie odnosi się do sytuacji, w której znalazła się skarżąca.
4. - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn, zm.) w związku z art. 3 § p.p.s.a. i 90 § 1 in fine p.p.s.a. polegające na braku zrealizowania kontroli postępowania administracji publicznej oraz legalności aktów i czynności poprzez przedwczesne uznanie na posiedzeniu niejawnym, iż przedmiotem skargi był akt podjęty w zakresie administracji publicznej dotyczący gospodarowania mieniem gminnym, a tym samym uznania racji strony przeciwnej, bez przeprowadzenia rozprawy zgodnie z art. 90 § 1 p.p.s.a. pomimo wskazania i zaskarżenia w skardze przekroczenia kompetencji dotyczących aktów i czynności z zakresu prawa oświatowego.
5. - art. 141 § 4 w związku z art. 166 p.p.s.a. polegające na przedstawieniu w doręczonym uzasadnieniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem faktycznym w konsekwencji nie zrealizowanie kontroli postępowania administracji publicznej.
6. 2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym poprzez jego mylne zastosowanie przy jednoczesnej błędnej wykładni polegającej na uznaniu, iż przeprowadzenie konkursu na osobę prowadzącą niepubliczną placówkę oświatową stanowią akty i czynności dotyczące gospodarowania mieniem gminnym.

W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne J. S. - N. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd bezpodstawnie uznał, iż przedmiotem skargi był akt dotyczący gospodarowania mieniem gminnym. Skarżąca wskazała, iż zarzucała Wójtowi Gminy Ł. przekroczenie jego kompetencji poprzez zorganizowanie konkursu z zakresu prawa oświatowego. Podniosła, że żadna norma prawna nie statuuje możliwości ogłoszenia konkursu na prowadzenie przedszkola niepublicznego przez jednostkę samorządu terytorialnego i poprzez to wpływanie na działalność prywatnego podmiotu prawa. Zaskarżone działania winny były zostać poddane kontroli sądowoadministracyjnej, w trakcie której należało ustalić jaki jest zakres uprawnień i obowiązków Wójta Gminy Ł. wynikających z przepisów prawa i czy uprawnienia te nie zostały przez niego przekroczone.

W ocenie skarżącej prawidłowym i zasadnym było zakwalifikowanie skargi jako skargi na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa, od której to skargi został uiszczony wpis w prawidłowej wysokości 200 zł zgodnie z art. § 2 ust 1 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2003. Nr 221. poz. 2193). Skarżąca podniosła, że fakt, iż organem skarżonym w niniejszej sprawie był organ jednostki samorządu terytorialnego nie obliguje Sądu do stosowania wyłącznie przepisu § 2 ust. 1 pkt 4 cyt. rozporządzenia w momencie spełniania przez akty i czynności również przesłanek wynikających z innego przepisu. W przypadku bowiem wydania w tym zakresie postanowienia przez organ jednostki samorządu terytorialnego zastosowanie znalazłaby norma z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia obligująca do uiszczenia wpisu w wysokości 100 zł, pomimo spełnienia również przesłanek wskazanych w przepisie § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia.

Nadto skarżąca podniosła, że nie można będzie adwokatowi lub radcy prawnemu skutecznie postawić zarzutu nienależytego opłacenia pisma podlegającego opłacie stałej wówczas, gdy opłata ta została wniesiona, chociaż w zbyt niskiej wysokości, jeżeli przepisy określające rodzaj i wysokość tej opłaty są na tyle niejasne, że budzą uzasadnione wątpliwości interpretacyjne". Określenie przez Sąd, że przedmiotem skargi był akt dotyczący gospodarowania mieniem gminnym jest - w ocenie skarżącej - przedwczesne, gdyż ustalenia winny były być przedmiotem merytorycznego rozstrzygnięcia przeprowadzonego na rozprawie. Zaakceptowanie przez Sąd wadliwego stanu faktycznego spowodowało aprobatę dla niewłaściwego zastosowania art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym, bowiem w przypadku analogicznej sytuacji dotyczącej powierzenia czynności osobie prowadzącej szkołę lub placówkę oświatową - publiczną kandydatowi wyłonionemu w drodze konkursu, (per analogiam) kompetencja wójta (jako zadanie własne z zakresu edukacji publicznej) w tym przypadku wynika z art. 30 ust. 2 pkt 5 u.s.g. w związku z art. 36 ust. 3 i art. 38 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572), tj. zatrudniania i zwalniania kierowników gminnych jednostek organizacyjnych, nie zaś z gospodarowania mieniem komunalnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia.

W rozpoznawanej sprawie zasadniczą kwestią jest, czy zaskarżone zarządzenie Wójta Gminy Ł. z dnia [...] 2009 r. w przedmiocie ogłoszenia konkursu ofert na prowadzenie przedszkola, zaskarżone przez J. S. - N., stanowi akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), czy też akt organu jednostki samorządu terytorialnego, inny niż akt prawa miejscowego, podjęty w sprawie z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.). Zakwalifikowanie zaskarżonego zarządzenia do jednej z powyższych kategorii determinuje bowiem wysokość wpisu stałego, jaki strona powinna uiścić od skargi.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest zarządzenie Wójta Gminy Ł. z dnia [...] 2009 r. w przedmiocie ogłoszenia konkursu ofert na prowadzenie przedszkola niepublicznego w majątku Gminy Ł., położonego w B. W. Zarządzenie powyższe wydane zostało na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późń zm.), zwanej dalej u.s.g.

Stosownie do treści art. 30 ust. 2 pkt 3 u.s.g. do zadań wójta należy w szczególności gospodarowanie mieniem komunalnym. Przepis ten upoważnia wójta do gospodarowania mieniem komunalnym i wydania na jego podstawie zarządzenia rozporządzającego mieniem gminy.

Akty, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. podejmowane są przez organ wykonawczy gminy, jakim jest wójt (burmistrz, prezydent miasta) w formie zarządzeń. Zaskarżone zarządzenie Wójta Gminy Ł. niewątpliwie stanowi akt organu jednostki samorządu terytorialnego, nie stanowiący aktu prawa miejscowego. Zaskarżone zarządzenie w przedmiocie ogłoszenia konkursu ofert na prowadzenie przedszkola zostało podjęte w odniesieniu do mienia stanowiącego własność gminy Ł., zatem ze względu na publicznoprawny status gmin i mienia komunalnego zostało podjęte w sprawie z zakresu administracji publicznej.

Tym samym przedmiotowe zarządzenie ma charakter aktu organu jednostki samorządu terytorialnego, innego niż akt prawa miejscowego, podjęty w sprawie z zakresu administracji publicznej. Konsekwencją przyjęcia takiego stanowiska jest stwierdzenie, że w myśl § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. - w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193) wpis stały od skargi wynosi w danej sprawie 300 zł.

W niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania § 2 ust. 1 pkt 2 powyższego rozporządzenia, albowiem zaskarżonego zarządzenia Wójta Gminy Ł. nie można uznać za akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o jakich w art. 3 ust. 2 pkt 4 p.p.s.a.

Akty lub czynności, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 4 p.p.s.a. muszą dotyczyć uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, podejmowane winny być w sprawach indywidualnych, wywoływać określone skutki prawne i mieć charakter władczy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2004 r., sygn. akt OSK 247/04, ONSAiWSA 2004/2/30, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 52/07, LEX nr 516648).

Analizując cechy zarządzenia Wójta Gminy Ł. należy zauważyć, że akt ten przede wszystkim nie posiada koniecznej cechy, a mianowicie nie dotyczy "uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa". Okoliczność, że J. S. - N. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zarzuca, że Wójt Gminy Ł. przekroczył kompetencje dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, nie nadaje zaskarżonemu zarządzeniu charakteru aktu w rozumieniu art. 3 ust. 2 pkt 4 p.p.s.a. Zaskarżone zarządzenie nie stanowi rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie - nie dotyczy uprawnień lub obowiązków J. S. - N, które wynikałyby z przepisów prawa.

Powyższej oceny nie może zmienić powołanie przez stronę skarżącą art. 30 ust. 2 pkt 5 u.s.g. jak i art. 36 ust. 3 i art. 38 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572). Nadto, niezależnie od tego, czy zaskarżone zarządzenie jest aktem z zakresu gospodarowania mieniem komunalnym, to i tak nie może być uznane za akt, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

A zatem, wbrew twierdzeniu pełnomocnika skarżącej, należy stwierdzić, iż skarga została złożona na akt organu jednostki samorządu terytorialnego, nie stanowiący aktu prawa miejscowego, podjęty w sprawie z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.

Stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata.

Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd - art. 220 § 3 p.p.s.a.

Skutki braku opłaty uzależnione są od tego, czy pismo podlega opłacie stałej, czy też stosunkowej oraz od tego, czy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika.

Jak stanowi art. 221 p.p.s.a., pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej.

Celem przepisu art. 221 p.p.s.a. jest uiszczenie bez wezwania opłaty stałej od pisma wnoszonego przez adwokata lub radcę prawnego.

W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej, będący radcą prawnym, uiścił w dniu 2 lipca 2009 r. wpis od skargi w wysokości 200 zł. A zatem, należy uznać, że skarga nie została należycie opłacona.

Skargę, która podlega opłacie stałej i nie została należycie opłacona, a jest wnoszona przez adwokata lub radcę prawnego, odrzuca się bez wzywania do uiszczenia opłaty.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zasadnie odrzucił skargę na podstawie art. 221 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy nie można podzielić również pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.

Przepis art. 58 § 3 p.p.s.a. jednoznacznie stanowi, iż odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Tym samym wydanie zaskarżonego postanowienia przez Sąd pierwszej instancji na posiedzeniu niejawnym nie można uznać za naruszenie art. 90 § 1 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 182 § 1 w związku z art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji postanowienia.