Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1372/09, odrzucił skargę G. S. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia (...) czerwca 2009 r., Nr (...) w przedmiocie odmowy udostępnienia dokumentów, wskazując, że pomimo stosownego wezwania, nie został od tej skargi uiszczony należny wpis.
Sąd podał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 31 sierpnia 2009 r., G. S. został wezwany do uzupełnienia wpisu sądowego w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni, od wniesionej skargi i pouczony o skutkach jego nieuiszczenia. Dalej Sąd podkreślił, że pomimo prawidło doręczonego odpisu tegoż zarządzenia w dniu 9 września 2009 r. i upływu wyznaczonego terminu, skarżący nie uczynił zadość zobowiązaniu Sądu.
Od tego postanowienia skargę kasacyjną złożył G. S., zarzucając mu naruszenie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wskazując, że należny wpis w kwocie 100 zł uiścił w dniu 21 lipca 2009 r., czyli w dniu złożenia skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Zauważyć należy, że w myśl art. 220 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo (skargę), aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd (§ 3).
Stosownie zaś do art. 230 ustawy wskazanej wyżej ustawy, w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, pobiera się wpis stosunkowy. W innych sprawach pobiera się wpis stały, z którą to sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.
Jak natomiast wynika z § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), w sprawach skarg niewymienionych w ust. 1 - 5 wpis stały wynosi 200 zł.
W niniejszej sprawie skarżący złożył skargę na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w przedmiocie odmowy udostępnienia dokumentów, zatem uznać należy, że skarga ta spełnia przesłanki określone w § 2 ust. 6 powołanego rozporządzenia i podlega wpisowi stałemu w wysokości 200 zł. Na taką też podstawę prawną powołał się Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wzywając skarżącego do uzupełnienia przedmiotowego wpisu w kwocie 100 zł.
Jednakże, jak wynika z akt niniejszej sprawy, skarżący na etapie składania skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego działał w sprawie osobiście, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast z zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wzywającego do uzupełnienia przedmiotowego wpisu nie wynika jednoznacznie, że chodzi o uzupełnienie wpisu, czyli "dopłacenie" do wpisu już wpłaconego. Z treści tego zarządzenia skarżący mógł bowiem wywieść wniosek, że chodzi o normalne opłacenie skargi. Wskazuje na to także okoliczność, że skarżący nadesłał do Sądu potwierdzenie opłacenia tejże skargi w kwocie 100 zł. Wynika zatem z tego, że nie zrozumiał, iż w niniejszym przypadku wpis od skargi wynosi 200 zł, więc skoro wpłacił już 100 zł, to powinien uzupełnić tenże wpis o kolejne 100 zł.
Uznać zatem należy, że zarządzenie Sądu skierowane do skarżącego działającego bez profesjonalnego pełnomocnika, powinno być bardziej rozbudowane w swej treści oraz odnieść się do uiszczonego już częściowo wpisu, do czego Sąd był zobligowany treścią art. 6 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi bowiem, że sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Przy czym oczywiście brzmienie wskazanego przepisu nie stwarza obowiązku udzielania pomocy co do wszelkich możliwych zachowań.
W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie dochował tego obowiązku, w związku z czym uznać należy, że strona nie może ponosić konsekwencji uchybień Sądu.
Naczelny Sąd Administracyjny pragnie w tym miejscu zwrócić uwagę, że postępowanie i postawa skarżącego w niniejszej sprawie, to jest uiszczenie - częściowego co prawda - wpisu od skargi oraz terminowe nadesłanie odpowiedzi na zarządzenie Sądu wraz z dowodem uiszczenia - częściowego - wpisu, pozwala wysnuć przypuszczenie, że gdyby skarżący był świadomy, jaki w istocie powinien uiścić wpis, z pewnością dokonałby jego uzupełnienia.
Mając zatem na uwadze okoliczności niniejszej sprawy oraz konstytucyjne prawo do sądu uznać należy, że nie należy zamykać skarżącemu tej drogi i możliwości dochodzenia swych praw. Tym samym stwierdzić trzeba, że odrzucenie skargi na podstawie art. 220 § 3 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, było przedwczesne.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 powołanej Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.