Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 20 października 2005 r. w sprawie IV SA/Po 675/05, oddalił skargę J. M. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia przedemerytalnego.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy.
Starosta [...] decyzją z [...], działając na podstawie art. 6 ust. 6 lit. b oraz art. 37k ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.), odmówił przyznania J. M. świadczenia przedemerytalnego.
Według ustaleń J. M. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] 17.12.2001 r. jako osoba uprawniona do zasiłku przedemerytalnego. W dniu tym złożył dokumenty potwierdzające okresy zatrudnienia łącznie na 34 lata, 1 m-c i 16 dni oraz w warunkach szkodliwych 23 lata, 7 m-cy i 22 dni.
Decyzją Starosty z dnia 14.01.2002 r. przyznano stronie od 18.12.2001 r. zasiłek przedemerytalny w wysokości 120%.
W dniu 4 lutego 2002 r. do organu wpłynął wniosek strony o przyznanie świadczenia przedemerytalnego w związku z nowelizacją ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W ocenie organu orzekającego brak jest podstaw do zmiany otrzymanego przed 1 stycznia 2002 r. zasiłku przedemerytalnego w świadczenie przedemerytalne.
Rozpoznając odwołanie J. M., Wojewoda Wielkopolski decyzją nr [...] z dnia [...] orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
Organ podnosił, że skarżący nie odpowiadał kryteriom do przyznania świadczenia przedemerytalnego w rozumieniu art. 37k ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu w jej brzmieniu przed 1.01.2002 r.
Po nowelizacji świadczenie przedemerytalne przysługuje stronie, jeżeli spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy (art. 371).
Skoro na dzień rejestracji skarżący nie spełniał warunków do przyznania świadczenia, to przedmiotowe świadczenie nie może zostać mu przyznane.
Data rozwiązania stosunku pracy (15.12.2001 r.) wynika z przedłożonego przez stronę świadectwa pracy. Wbrew twierdzeniom strony J. M. informowany był o warunkach przyznania żądanego świadczenia i miał możliwość wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie Wojewody wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. M. wnosząc o uchylenie treści obu decyzji i ponowne rozpatrzenie sprawy.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że w dniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy J. M. nie spełniał warunku do uzyskania świadczenia przedemerytalnego na warunkach stanowionych przez hipotezę art. 37k ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu wówczas obowiązującym. Przepis ten stanowił, że przedmiotowe świadczenie przysługiwało osobie, spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego jeżeli:
- osiągnęła wiek co najmniej 58 lat kobieta i 63 lata mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury, lub
- w roku kalendarzowym, w którym został rozwiązany stosunek pracy lub stosunek służbowy z przyczyn dotyczących zakładu pracy ukończyła co najmniej 55 lat kobieta i 60 lat mężczyzna oraz posiada okres uprawniający do emerytury, lub
- do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy osiągnęła okres uprawniający do emerytury, wynoszący dla mężczyzn 40 lat lub
- do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy, posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący w przypadku mężczyzn 30 lat, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy.
W dniu rejestracji skarżący miał blisko 55 lat, zatem nie mógł spełnić warunku ww. w pkt 1 i 2. Skarżący nawet nie twierdził, a nie wykazało to także z przedłożonych w lutym 2002 r. dokumentów, że do dnia rozwiązania stosunku pracy (nawet przyjmując za ten dzień 31.12.2001 r.) posiadał okres uprawniający do emerytury wskazany w ust. 1 pkt 3 omawianego przepisu, bądź okres wskazany w pkt 4 przedmiotowej regulacji. Skarżący sam utrzymywał, że kończąc zatrudnienie miał jedynie 38 letni staż pracy (oświadczenie strony złożone do protokółu rozprawy poprzedzającej wydanie wyroku – 20.10.2005 r.
Jak wskazał Sąd I instancji, z kolei brzmienie art. 37 l ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu pozwalało nabyć prawo m.in. do świadczenia przedemerytalnego osobie na jej wniosek, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania omawianego zasiłku lub świadczenia, posiadała lub spełniała warunki do ich nabycia. Dotyczyło to warunków sprzed jej nowelizacji ustawą z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi (Dz. U. Nr 154, poz. 1793) ustawy o ochronie roszczeń...(Dz. U. Nr 154, poz. 1793). Do owej noweli skarżący odpowiadał kryteriom uprawniającym do przyznania mu zasiłku przedemerytalnego i takie świadczenie uzyskał.
Ww. ustawa nowelizująca ustaliła także nowe brzmienie art. 37 l zgodnie z którym, prawo do świadczenia przedemerytalnego (przepis art. 37j, który był podstawą przyznania zasiłku przedemerytalnego został wymienioną nowelą skreślony) przysługuje osobie, która spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji. Świadczenia przedemerytalne przysługują następnego dnia po dniu zarejestrowania się albo od następnego dnia po złożeniu dokumentów niezbędnych do ustalenia tych uprawnień. Zestawiając te regulację brzmieniem art. 11 ust. 2 ustawy nowelizującej z 17.12.2001 r. Sąd I instancji przyjął, że strona nabywa świadczenie, do którego istniały podstawy w dniu rejestracji i uprawnienia te zachowuje nadal pod rządami znowelizowanej ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu lecz brak jest podstaw do przyjęcia, że strona ma prawo według jej uznania, do zmiany świadczenia – jego przekształcenia na nowych zasadach w oparciu o rejestrację datowaną przed 1.01.2002 r.
Jednocześnie Sąd wskazał, że ustawa nowelizująca została poddana kontroli co do jej zgodności z Konstytucją i Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 30.03.2005 r. w sprawie K 19/02 orzekł o jej niezgodności z ustawą zasadniczą w zakresie nie dotyczącym istoty rozstrzygania w tej sprawie. Poddanie kontroli zgodności przepisów, które w sprawie były podstawą orzekania z Konstytucją, było podstawą zawieszenia postępowania w tej sprawie zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa).
Trybunał Konstytucyjny doszukał się niezgodności z ustawą zasadniczą znowelizowanej ustawy w zakresie, w jakim wyłącza ona nabycie prawa do świadczenia na dotychczasowych zasadach przez osoby, które przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, spełniały warunki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego (na zasadach obowiązujących do 31.12.2001 r.), lecz nie zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy (bo np. nie zdążyły) oraz w części odnoszącej się do świadczeń emerytalnych pracowników byłych państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej.
Reasumując skarżący nie wykazał, by zaskarżona decyzja naruszała obowiązujący porządek prawny w stopniu uzasadniającym konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego, w rozumieniu postanowień art. 145 ppsa, co prowadzi na podstawie wymienionych wyżej przepisów oraz nadto art. 151 procedury sądowoadministracyjnej - do oddalenie skargi.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł J. M. reprezentowany przez radcę prawnego B. G.. Przy czym w skardze tej zaskarżono również decyzje administracyjne wydane w niniejszej sprawie.
Skargę kasacyjną oparto na naruszeniu prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 37k i l ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 58 z późn. zm.) i oparciu decyzji na uchylnym akcie prawnym art. 11 ust. 2 ustawy z 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. Nr 154, poz. 1793).
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w całości, a także poprzedzających go obu decyzji z dnia [...] Starosty [...] i [...] Wojewody Wielkopolskiego i przekazanie sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku oby decyzji co do istoty sprawy poprzez zmianę decyzji i wyroku i przyznanie skarżącemu prawa do świadczenia przedemerytalnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Trybunał Konstytucyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 30.0.2005 r. sygn. akt 19/02 orzekł niezgodność z Konstytucja art. 11 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. dotyczącej zmiany zasad przyznawania świadczeń przedemerytalnych.
Skarżący złożył wniosek i udokumentował swoje prawo do świadczenia przedemerytalnego na podstawie obowiązujących w miesiącu listopadzie i na początku grudnia 2001 r. przepisów prawa. Ustawodawca wydał niekorzystne dla skarżącego przepisy prawne tylko z dwudniowym vacatio legis, czym naruszył prawo obywatela do zapoznania się z nowymi przepisami.
Treść wyroku przywraca prawo do otrzymania świadczenia przedemerytalnego na bardziej korzystnych warunkach przez osoby, które złożyły wniosek o to świadczenie w grudniu 2001 r., tym samym przywrócono do mocy prawnej poprzednią treść przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Wyrok chroni prawa nabyte obywateli i nakazuje traktować wniosek skarżącego jako wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Zgodnie także z treścią wyroku do sprawy skarżącego należy stosować treść uchwały 7 sędziów z dnia 11 marca 2002 r. Naczelnego Sadu Administracyjnego sygn. akt OPS 14/01.
W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż skarga kasacyjna, zgodnie z art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej ppsa) przysługuje od wyroku wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, natomiast nie przysługuje od decyzji administracyjnej, dlatego też całkowicie niezrozumiałe zaskarżenie skargą kasacyjną wskazanych decyzji administracyjnych. Również całkowicie niezrozumiałe, jeżeli weźmie się pod uwagę, że skarga kasacyjna została sporządzona przez profesjonalny podmiot, są wnioski skargi kasacyjnej.
Przede wszystkim sądy administracyjne sprawują czynności sprawdzania przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast ani sąd wojewódzki, ani Naczelny Sąd Administracyjny nie posiadają kompetencji do załatwiania spraw administracyjnych i wydawania decyzji administracyjnych, czego m.in. domaga się w swoich wnioskach sporządzający skargę kasacyjną radca prawny.
Odnosząc się do wskazanej podstawy kasacyjnej należy stwierdzić, iż nie jest uzasadniona i dlatego skarga kasacyjna podlegała oddaleniu. Prawidłowo bowiem zastosowano przepis art. 37 k i l ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a decyzje wydane w niniejszej sprawie nie zostały oparte na niekorzystnym przepisie art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu.... (Dz. U. Nr 154, poz. 1793). Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 30 marca 2005 r. w sprawie sygn. akt K 19/02 stwierdził niezgodność z Konstytucją RP tego przepisu jedynie w części, w jakiej zawiera zwrot "zarejestrował się w powiatowym urzędzie pracy i" wyłączający nabycie prawa do świadczenia na dotychczasowych zasadach przez osoby, które przed dniem wejścia w życie wskazanej wyżej ustawy spełniały warunki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, lecz nie zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy. Skarżący przed datą wejścia w życie ustawy tj. przed dniem 1 stycznia 2002 r. był zarejestrowany w urzędzie pracy, tak więc niekonstytucyjny zapis nie dotyczy jego sytuacji faktycznej i prawnej. Natomiast w pozostałym zakresie przepis ten, jako zgodny z Konstytucją RP, miał zastosowanie do skarżącego. Orzeczenie to, że mógłby uzyskać świadczenie przedemerytalne, jeżeli spełniałby warunki do jego uzyskania przed dniem 1 stycznia 2002 r. Natomiast skarżący, co zasadnie przyjął Sąd I instancji, nie spełniał tych warunków. Spełniał natomiast warunki do uzyskania zasiłku przedemerytalnego i taki zasiłek uzyskał. Należy bowiem wskazać, że do skarżącego mają właśnie zastosowanie przepisy dotyczące warunków jakie należało spełniać, aby uzyskać świadczenie przedemerytalne obowiązujące przed dniem 1 stycznia 2002 r., a nie przepisy obowiązujące od 1 stycznia 2002 r.
Z tych też względów uznając, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ppsa – orzekł jak w sentencji wyroku.