Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 6.04.2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1575/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia [...].08.2016 r., znak [...], utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy H. z [...].02.2016 r. nr [...], którą odmówiono M. M. przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów leczenia.
Uzasadniając odmowę wyjaśnione zostało, iż M. M. prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, osiąga miesięczny dochód w wysokości 988, 14 zł, co przekracza kryterium dochodowe wynoszące 634 zł dla osoby samotnie gospodarującej, a gdyby nawet przyjąć, że w styczniu 2016 r. dochód wynosił 955,30 zł na skutek obniżenia wysokości zasiłku stałego, to i tak dochód przekroczyłby kryterium, co uniemożliwiało przyznanie zasiłku celowego, zaś w sprawie nie zaszły żadne okoliczności uzasadniające przyznanie specjalnego zasiłku celowego.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd wskazał, że organy nieprawidłowo obliczyły dochód M. M., bowiem doliczyły dochód z gospodarstwa rolnego, co nie było zgodne z art. 8 ust. 4 pkt 6 ustawy o pomocy społecznej, który nie pozwala uwzględnić dochodu z ha przeliczeniowego, w sytuacji gdy powierzchnia gospodarstwa nie przekracza 1 ha, zatem poprawnie ustalony dochód powinien wynosić 757 zł, co jednak nie miało wpływu na wynik, gdyż i tak kryterium dochodowe zostało przekroczone, natomiast zasadnie organy uznały, iż nie zaistniały w sprawie szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie specjalnego zasiłku celowego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. M., reprezentowany przez adwokata, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. Wyrokowi zarzucono naruszenie:
- - art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 930 ze zm.), poprzez jego niewłaściwą wykładnię i nieuzasadnione przyjęcie, iż nie doszło do "utraty dochodu" w rozumieniu cytowanego przepisu, gdy tymczasem w miesiącu styczniu 2016 r. skarżącemu został zmniejszony zasiłek stały z kwoty 604 zł na kwotę 481 zł (okoliczności bezsporne), a tym samym z tego miesiąca (miesiąca złożenia wniosku, a nie miesiąca poprzedzającego) powinien być brany dochód skarżącego do ustalenia kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku i przy takiej wykładni rzeczonego przepisu (pomniejszenie kwoty zasiłku stałego rozumiane jako "dochód utracony") skarżący uzyskał podstawę do przyznania mu wnioskowanego zasiłku;
- - art. 1 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 7 i art. 80 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 134 § 1 i art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie przez sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji (niezależnie od podniesionych przez stronę zarzutów) oraz oddalenie skargi, pomimo że w toku postępowania administracyjnego organy administracyjne (w szczególności SKO w Tarnobrzegu) podnosiły kwestię wykładni pojęcia "dochodu utraconego", interpretując jednak ten zapis na niekorzyść skarżącego, jakoby pojęcie to obejmowało jedynie sytuację całkowitej utraty któregoś ze źródeł dochodu, a nie sytuację, w której następuje uszczuplenie wysokości dochodu w ramach jednego źródła, z czym skarżący się nie zgadza. Podnieść również należy, iż WSA w Rzeszowie w ogóle w uzasadnieniu wyroku do tej kwestii się nie odniósł (a jest ona kluczowa), co w sposób zasadniczy utrudnia instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku, ale skoro przychylił się do ustaleń SKO w zakresie ogólnego dochodu skarżącego (ustalonego z grudnia 2015 r. na kwotę 757,00 zł), to znaczy, iż zaakceptował również pogląd tego organu, co do rozumienia pojęcia "utraty dochodu" w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej;
- - art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez bezzasadne oddalenie skargi, pomimo że ziściła się podstawa do jej uwzględnienia z uwagi na błędną wykładnię przez SKO w Tarnobrzegu pojęcia "dochodu utraconego" (zaakceptowaną przez WSA w Rzeszowie), a w konsekwencji błędnego naliczenia skarżącemu dochodu uprawniającego go do uzyskania zasiłku (zarówno co do wysokości, jak i okresu, za który dochód ten winien być ustalony), podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej prowadzi do wniosku, iż u skarżącego doszło do "utraty dochodu", jego dochód winien być ustalony z miesiąca złożenia wniosku (styczeń 2016 r. - 634 zł) i wtedy nie przekroczyłby limitu uprawniającego do pozyskania zasiłku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna mogła być rozpatrzona na posiedzeniu niejawnym, gdyż po otrzymaniu odpisu skargi kasacyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu nie wniosło na nią odpowiedzi.
Zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzają się w istocie do tego, że nieprawidłowo został ustalony przez organy dochód skarżącego, co wynikało z błędnej wykładni pojęcia "utraty dochodu", o której mówi art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 930 ze zm.), dalej "ustawa", a co zaakceptował Wojewódzki Sąd Administracyjny. Jednak zarzutów nie można uznać za uzasadnione.
W sprawie ustalone zostało, że na dochód M. M. składa się zasiłek stały, zasiłek pielęgnacyjny i dochód z gospodarstwa rolnego, przy czym organ I-szej instancji dochód ustalił na 1.078,21 zł, organ odwoławczy na 988,14 zł, zaś Wojewódzki Sąd na 757 zł. Różnice te wynikały z tego, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze skorygowało wysokość dochodu z ha przeliczeniowego, zaś Wojewódzki Sąd stwierdził, iż tej pozycji w ogóle nie należy wliczać do dochodu, co wynika z art. 8 ust. 4 pkt 6 ustawy. Natomiast organy obu instancji i Wojewódzki Sąd uznały, iż w sprawie nie nastąpiła utrata dochodu, z czym należy się zgodzić.
Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o składniki wymienione w pkt od 1 do 6.
M. M. wniosek o przyznanie zasiłku celowego złożył w styczniu 2016 r., w tym doszło do zmiany wysokości zasiłku stałego, obniżona została jego wysokość. Kwestią zatem była ocena, czy dochód należy ustalić wg sumy dochodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, tj. grudnia 2015 r., czy też ze stycznia 2016 r. Zarówno Kolegium, jak i Sąd przyjęły sumy dochodów z grudnia 2015 r., bowiem, jak wyjaśniło Kolegium, w styczniu nie doszło do utraty dochodu, w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy, gdyż przepis ten dotyczy całkowitej utraty dochodu, a nie zmiany wysokości dochodu, pochodzącego z tego samego źródła. Takiemu rozumowaniu nie można zarzucić błędu, bowiem M. M. dochód posiadał, a tylko jego wysokość uległa zmianie, zatem nie można było uznać, że zaistniały przesłanki z art. 8 ust. 3 ustawy, aby dla ustalenia dochodu przyjąć dane z miesiąca stycznia 2016 r.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369).