Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 9 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SA/Lu 4/24 po rozpoznaniu skarg E.B., H.B., B.P., B.B., M.L. i E.K. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 14 listopada 2023 r., znak GN-V.7534.2.49.2023 w przedmiocie zwrotu udziałów w prawie własności nieruchomości w punkcie pierwszym uchylił zaskarżoną decyzję w punkcie I, w punkcie drugim oddalił skargę M.L. i E.K. w zakresie punktu II decyzji, w punkcie trzecim odrzucił skargę M.L. i E.K. w zakresie punktu I zaskarżonej decyzji, a w punkcie czwartym zasądził od Wojewody Lubelskiego na rzecz skarżących E.B., H.B., B.P. oraz B.B. zwrot kosztów postępowania.
Gmina Lublin wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, która została przedstawiona Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu do rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik E.B., B.B., H.B. i B.P. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lipca 2026 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 1 października 2026 r.
Pismem z 27 lipca 2026 r. pełnomocnik Gminy Lublin poinformował, że w oparciu o Rejestr Źródło PESEL ustalono, że uczestniczka postępowania M.L. zmarła w dniu [...] czerwca 2026 r., zaś w bazie Rejestry Notarialne – Rejestr Spadkowy nie odnaleziono aktu poświadczenia dziedziczenia po zmarłej. Jednocześnie Gmina poinformowała, że zmarła posiadała dwóch zstępnych i wskazała ich adresy. Do akt sprawy nadesłano akt zgonu M.L.
W wyniku wykonania zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej z 30 lipca 2026 r. zwrócono się do stron postępowania oraz do zstępnych zmarłej z zapytaniem, czy było prowadzone postępowanie spadkowe po zmarłej, zobowiązując w przypadku odpowiedzi twierdzącej o nadesłanie odpisu aktu poświadczenia dziedziczenia lub postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.
Pełnomocnik E.B., B.B., H.B. i B.P. pismem z 31 sierpnia 2026 r. wskazała, że z pozyskanych przez nią informacji wynika, że zmarła miała dwoje dzieci, lecz do dnia sporządzenia pisma nie zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe ani nie został sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia. Jednocześnie poinformowała, że zmarła sporządziła testament, który w jej ocenie potwierdza prawa spadkobiercy do udziału w postępowaniu. Do pisma dołączono kserokopię aktu notarialnego Rep. A nr [...], którym zmarła powołała spadkobiercę.
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje
Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., sąd z urzędu zawiesza postępowanie w razie śmierci strony – do dnia zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłego. Jednocześnie stosownie do treści art. 12 p.p.s.a. ilekroć w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania.
W okolicznościach niniejszej sprawy, z uwagi na śmierć uczestniczki postępowania, Sąd był zobligowany do zawieszenia postępowania do czasu zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłej, co umożliwi im skuteczne przystąpienie do sprawy.
W odniesieniu do stanowiska pełnomocnika E.B., B.B., H.B. i B.P. należy wyjaśnić, że pomimo otwarcia spadku i nabycia spadku przez spadkobierców z chwilą śmierci spadkodawcy, do tej pory w sprawie nie zostało ustalone, kto wstąpił w prawa i obowiązki zmarłej. Nadesłana do akt sprawy kserokopia aktu woli zmarłej nie stanowi dokumentu potwierdzającego następstwo prawne po zmarłej.
W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że testament jest aktem woli, co oznacza przede wszystkim, że może zostać odwołany. Z przedstawionej kopii testamentu wynika, że zmarła odwołała w nim swoją uprzednią wolę (wcześniejszy testament). Nie jest zatem w żaden sposób jednoznaczne, że obecnie przedstawiona kopia dokumentu stanowi rzeczywiście testament, na podstawie którego został powołany wskazywany w piśmie spadkobierca. Rolą sądu administracyjnego nie jest natomiast ustalanie za strony postępowania, czy doszło do nabycia spadku na mocy testamentu. Z przedstawionej kopii testamentu wynika ponadto, że ostatnia wola zmarłej zawiera wskazanie alternatywne spadkobiercy, zatem nie wyklucza, że następcą prawnym zmarłej nie jest osoba wskazana w testamencie jako pierwszy spadkobierca. W § 3 aktu notarialnego spadkodawczyni wyraźnie wskazała, że na wypadek gdyby powołany przez nią spadkobierca nie chciał lub nie mógł być spadkobiercą, do spadku powołuje inna osobę. Ponieważ nie przedstawiono aktu poświadczenia dziedziczenia ani postanowienia sądowego stwierdzającego nabycie spadku po zmarłej, nie zostało wskazane, kto jest spadkobiercą zmarłej.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.