Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2012 r., sygn. akt IV SA/ Wa 87/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi Prokuratora Okręgowego w Katowicach uchylił postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, że zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. Nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu zażalenia G. S.A. z siedzibą w G., uchylił postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia 2 września 2011 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie z wniosku G. S.A. z siedzibą w G. o stwierdzeniu, że nieruchomość położona w Katowicach obejmująca działki gruntu o numerach: 255/18, 256/18, 1671/24, 1672/24, 1673/24, 1695/24, 1696/24, 1697/24, 1698/24, 1719/24, 1717/24, 1721/24, 1694/24, 1713/24, 1720/24, 1712/24, 1677/22, 128/18, 1654/24, 1772/24, 1718/24, 2267/24, 2268/24, 2269/24, 2270/24, 2271/24, 2274/24, 2468/24, 2469/24 obręb J., karta mapy 2, o łącznej pow. 3,9244 ha, nie podpada pod działanie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Organ uznał bowiem, że okoliczności takie, jak: skierowanie przez Prokuraturę Okręgową w Katowicach wniosku do Sądu Rejonowego Wydział VIII Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego w Katowicach w ramach postępowania wyjaśniającego w sprawach o wpis spółki G. S.A. z siedzibą w G. do Krajowego Rejestru Sądowego w Katowicach oraz wniosek o wznowienie postępowania w przedmiocie upoważnienia do zwołania Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy G. S.A. z siedzibą w G. nie uzasadniają zawieszenia postępowania, gdyż rozpatrzenie wniosku i wydanie decyzji jest możliwe.
Skargę na powyższe postanowienie złożył Prokurator Okręgowy w Katowicach.
W odpowiedziach na skargę organ II instancji oraz "G." S.A. wnieśli o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za uzasadnioną.
Sąd wskazał, że w dniu orzekania przez organy administracji obu instancji Spółka "G." S.A. z siedzibą w G. była ujawniona w Krajowym Rejestrze Sądowym. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1186, ze zm.) domniemywa się, że dane wpisane do Rejestru są prawdziwe.
Sąd podzielił pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 16 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 56/11, w którym to Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Sądu I instancji oraz decyzje administracyjne ze wskazaniem na konieczność uznania wznowienia postępowania sądowego za zagadnienie wstępne, która to okoliczność występuje także w niniejszej sprawie. Wobec tego Sąd I instancji uznał, że od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego zależy dopuszczalność wnioskowania przez Spółkę "G." S.A. z siedzibą w G. o wydanie decyzji administracyjnej we wnioskowanej sprawie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła "G." S.A. z siedzibą w G., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, to jest:
- 1) art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., poprzez zastosowanie w sytuacji, w której nie podlegał zastosowaniu i w konsekwencji uznanie, iż niniejsze postępowanie powinno zostać zawieszone na podstawie tego przepisu,
- 2) art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż postępowanie toczące się przed Sądem rejonowym Katowice – Wschód w Katowicach ze skarg prokuratora Okręgowego w Katowicach w przedmiocie wznowienia postępowania o upoważnienie do zwołania Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy G. S.A., stanowi zagadnienie prejudycjalne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.,
- 3) art. 7 K.p.a. oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2007 r., Nr 168, poz. 1186 z późn. zm.) w związku z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., poprzez uznanie zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie za prawidłowe pomimo tego, iż organ administracji publicznej winien opierać się, orzekając, na istniejącym stanie prawnym, ukształtowanym między innymi prawomocnym postanowieniem sądu powszechnego o przepisaniu spółki G. S.A. z Rejestru RHB do Krajowego Rejestru Sądowego i domniemaniem prawdziwości tego wpisu,
- 4) art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) poprzez jego zastosowanie w sytuacji, w której w niniejszej sprawie nie podlegały zastosowaniu i w konsekwencji błędne uznanie, że organ administracji publicznej w niniejszej sprawie powinien być związany orzeczeniem sądu administracyjnego wydanym w innym postępowaniu,
- 5) art. 170 powołanej wyżej ustawy poprzez jego błędną wykładnię i w ten sposób uznanie, że przepisy te wiążą organ administracji publicznej w ten sposób, iż nakazują mu związanie elementem uzasadnienia orzeczenia wydanego przez sąd administracyjny w innym postępowaniu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że kwestia rozstrzygana w postępowaniu o wznowienie postępowania dotyczącego upoważnienia do zwołania Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy spółki G. S.A. nie stanowi zagadnienia wstępnego z braku bezpośredniej zależności pomiędzy jej rozstrzygnięciem a wynikiem niniejszego postępowania. Zdaniem skarżącej kasacyjnie spółki obecnie obowiązujący stan prawny dawał organowi wszelkie podstawy, aby wydać decyzję w spawie – na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o Krajowym rejestrze Sądowym.
Zdaniem Spółki rozpatrzenie wniosków złożonych przez spółkę jest niezależne od ukończenia postępowania mającego na celu zbadanie, czy wpisanie spółki do Krajowego Rejestru Sądowego nastąpiło zgodnie z prawem. Wskazano także, iż wnoszone środki zaskarżenia, a tym bardziej środki zaskarżenia o nadzwyczajnym charakterze nie powinny być traktowane jako zagadnienie wstępne w świetle art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prokurator Okręgowy w Katowicach wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
W niniejszej sprawie skarga kasacyjna zarzuciła Sądowi pierwszej instancji, że ten niesłusznie podzielił pogląd organu administracyjnego pierwszej instancji – Wojewody Śląskiego – co do zasadności zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie. Jednakże w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie.
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przez pojęcie "zagadnienia wstępnego" należy rozumieć kwestie prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji lub postanowienia albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Zagadnienie wstępne musi wpływać na rozstrzygnięcie sprawy, w której toczy się postępowanie "główne", ponadto musi zachodzić bezpośredni związek pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy, będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, a zagadnieniem wstępnym.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 30 § 3 K.p.a., strony niebędące osobami fizycznymi działają przez swych ustawowych lub statutowych przedstawicieli.
W niniejszej sprawie stroną postępowania jest spółka G. S.A., będąca osobą prawną. Osoba prawna zaś działa przez swoje organy (czyli wewnętrzne władze, np. dyrektora, zarząd) w sposób przewidziany w odpowiedniej ustawie i opartym na niej statucie.
Wobec tego uznać należy, że w niniejszej sprawie organ administracyjny badając zasadność wniosku spółki G. S.A., w pierwszej kolejności obowiązany jest sprawdzić, czy wniosek w tym przedmiocie pochodzi od strony postępowania, a zatem, czy spółka ma legitymację prawną do wystąpienia z takim wnioskiem.
W tym miejscu należy przypomnieć treść art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który to przepis stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Zatem moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów sprawia, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Inaczej zagrożone byłoby ratio legis art. 170 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na zagwarantowaniu spójności i logiki działania organów państwa oraz na zapobieżeniu współistnieniu w obrocie prawnym orzeczeń nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy.
Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dane zagadnienie, nie może być już ono ponownie badane. Trzeba zaznaczyć, że wynikający z powołanego przepisu stan związania ograniczony jest co do zasady tylko do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia i nie obejmuje jego motywów. Nie oznacza to jednak, że dla prawidłowego odczytania treści tej sentencji nie można się kierować treścią uzasadnienia.
Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu jest bowiem wiadome, że spółka G. S.A. prowadzi szereg postępowań, do których to postępowań należy między innymi sprawa zakończona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 56/11, w którym to wyroku Sąd podniósł kwestię legalności reaktywowania tejże spółki. Podniósł także kwestię reprezentacji spółki G. S.A. W wyroku tym Sąd wskazał również, że choć zarówno organ administracyjny, jak i sąd wojewódzki, zastrzegali w swych wywodach, iż nie kwestionują dokonanych wpisów w rejestrach sądowych, to w istocie rzeczy odmawiając spółce G. S.A. w G. interesu prawnego, takiego zakwestionowania dokonali.
Sąd rozważał sytuację bytu prawnego spółki G. S.A. i wskazał organowi na celowość zawieszenia postępowania administracyjnego. Należy bowiem zwrócić uwagę na okoliczność, że z wniosku Prokuratury Okręgowej w Katowicach do Sądu Rejonowego Wydziału VIII Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego w Katowicach zostały toczą się dwa postępowania: postępowanie wyjaśniające w sprawie wpisu spółki G. S.A. z siedzibą w G. do Krajowego Rejestru Sądowego w Katowicach oraz wniosek o wznowienie postępowania w przedmiocie upoważnienia do zwołania Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy G. S.A. z siedzibą w G., które do chwili obecnej nie zostały rozpoznane.
Wobec tego uznać należy, że pomimo, iż sprawa o sygn. akt I OSK 56/11, dotyczyła merytorycznie innej kwestii, to jednak tożsama była kwestia bytu prawnego spółki G. S.A., zatem – w oparciu o powyższe wywody – zasadnie Sąd pierwszej instancji podzielił pogląd wyrażony w uzasadnieniu tego wyroku.
Zatem nie można przyjąć, że w zaskarżonym wyroku naruszono art. 170 powołanej ustawy.
Należy zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że co prawda obowiązuje domniemanie, iż dane wpisane do Rejestru są prawdziwe, jednakże biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne i stan prawny niniejszej sprawy należy dojść do wniosku, że rozstrzygniecie sądu powszechnego w zakresie bytu prawnego spółki stanowi zagadnienie wstępne w niniejszej sprawie.
Zatem za zasadne uznać należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie miał zastosowanie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.
Z tych wszystkich względów zarzuty skargi kasacyjnej uznać należy za nieusprawiedliwione.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.