Uzasadnienie
Wyrokiem z 5 lutego 2015 r., III SA/Lu 975/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. G., uchylił postanowienie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej do Spraw Studentów i Doktorantów Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego z [...] września 2014 r., [...] i poprzedzające je postanowienie Przewodniczącego Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej do Spraw Studentów i Doktorantów Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego z [...] sierpnia 2014 r., [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania dyscyplinarnego. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że rozpoznawana sprawa, przedmiotowo ograniczona do wpadkowej kwestii przywrócenia terminu do czynności procesowej przed organem działającym w strukturze szkoły wyższej, dotyczy postępowania dyscyplinarnego obejmującego odpowiedzialność dyscyplinarną studentów, uregulowanego w podstawowym zakresie przepisami rozdziału 6 w dziale IV ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn.
Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.). Regulacja postępowania dyscyplinarnego w Prawie o szkolnictwie wyższym jest niepełna, a z art. 223 ustawy wynika, że do postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego wobec studentów, z wyjątkiem postępowania przed sądami koleżeńskimi, w sprawach nieuregulowanych w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (dalej: K.p.k.) z wyłączeniem art.
82. Ponadto tryb postępowania w tych sprawach reguluje wydane na podstawie upoważnienia zawartego w art. 224 p.s.w. rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 6 grudnia 2006 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec studentów (Dz. U. Nr 236, poz. 1707).
Przepis art. 223, który odsyła do K.p.k., czyni to w odniesieniu do postępowania wyjaśniającego oraz postępowania dyscyplinarnego w całości, nie przewidując wyjątków, bądź ograniczeń co do postępowania instancyjnego. Oznacza to, że przepisy K.p.k. mają zastosowanie także w postępowaniu o wznowienie postępowania dyscyplinarnego. Można zatem stwierdzić, że w odniesieniu do spraw dyscyplinarnych i to niezależnie od stadium postępowania zwykłego, bądź postępowania o wznowienie postępowania dyscyplinarnego, mają zastosowanie tylko przepisy rozdziału 6 w dziale IV p.s.w., przepisy rozporządzenia o postępowaniu dyscyplinarnym oraz odpowiednio stosowane - przepisy K.p.k. (por. wyrok NSA z 1 czerwca 2012 r., I OSK 383/12, SIP Lex nr 1215518). Regulacje te, w szczególności dotyczące wznowienia postępowania dyscyplinarnego, dotyczą także postępowań z udziałem osób, które utraciły już status studenta, czy to na skutek upływu czasu i ukończenia studiów, czy skreślenia z listy studentów, czy też orzeczenia kary dyscyplinarnej wydalenia z uczelni.
Przepisy rozdziału 6 w dziale IV p.s.w. dotyczące wznowienia postępowania dyscyplinarnego regulują tylko podstawy wznowienia (art. 217 ust. 6), legitymację i termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania (art. 217 ust. 7), na ogólnych zasadach prawo do obrony, niektóre aspekty przebiegu rozprawy, prawo do odwołania od orzeczenia komisji dyscyplinarnej i prawo do skargi do sądu (art. 218 ust. 1 i 2, art. 219 ust. 1 – 3, art. 220 ust. 1 i 2, art. 221). Natomiast w rozporządzeniu o postępowaniu dyscyplinarnym wznowieniu postępowania dyscyplinarnego poświęcony jest rozdział 5, zawierający tylko § 35, w którym określa się organ, który orzeka o wznowieniu postępowania dyscyplinarnego na posiedzeniu niejawnym i skład tego organu (komisja, dyscyplinarna, która wydała orzeczenie kończące postępowanie, w innym składzie), wskazuje się komu doręcza się postanowienie w sprawie wznowienia postępowania, przewiduje się prawo stron do zażalenia na postanowienie komisji dyscyplinarnej o odmowie wznowienia postępowania, które kieruje się do odwoławczej komisji dyscyplinarnej w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia.
Postępowanie o wznowienie postępowania dyscyplinarnego, mimo że dotyczy go osobny rozdział 5 rozporządzenia, to jest jednak w szerokim ujęciu postępowaniem dyscyplinarnym. Dotyczą go zatem także przepisy rozdziału 3 rozporządzenia o postępowaniu dyscyplinarnym, zatytułowanego "Postępowanie dyscyplinarne", za wyjątkiem tych przepisów, z których treści można wysnuć wniosek, że nie mają zastosowania do postępowania o wznowienie postępowania dyscyplinarnego. To ostatnie zastrzeżenie jest istotne w niniejszej sprawie, ponieważ w rozdziale 3 rozporządzenia znajdują się przepisy § 29 ust. 2 - 4, na które (w powiązaniu z § 33 rozporządzenia) powoływały się obydwa organy, orzekając w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do czynności procesowej w postępowaniu o wznowienie postępowania dyscyplinarnego.
W ocenie Sądu I instancji orzekającego w niniejszej sprawie przepisy § 29 ust. 2 - 4 rozporządzenia o postępowaniu dyscyplinarnym nie mają zastosowania przy rozstrzyganiu wniosków o przywrócenie terminu do czynności procesowych w postępowaniu o wznowienie postępowania dyscyplinarnego.
Powstaje zatem pytanie, według jakich przepisów powinny być rozpatrywane wnioski o przywrócenie terminu do czynności procesowych w postępowaniu o wznowienie postępowania dyscyplinarnego. Ani przepisy rozdziału 6 w dziale IV p.s.w., ani przepisy rozporządzenia o postępowaniu dyscyplinarnym nie zawierają jakichkolwiek regulacji ogólnych dotyczących terminów w postępowaniu dyscyplinarnym, w tym również przywracania terminów do czynności procesowych w tym postępowaniu. Oznacza to, że omawiana kwestia jest sprawą nieuregulowaną w ustawie, co sprawia, że co do zasady - zgodnie z art. 223 p.s.w. - w tym zakresie stosuje się odpowiednio przepisy K.p.k.
W ustawie i w rozporządzeniu o postępowaniu dyscyplinarnym uregulowane jest tylko zagadnienie przywracania uchybionego terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia komisji dyscyplinarnej. Zgodnie z § 29 ust. 2 rozporządzenia Przewodniczący odwoławczej komisji dyscyplinarnej, na wniosek strony, może przywrócić uchybiony termin do wniesienia odwołania, jeśli uprawdopodobni ona, że uchybienie nastąpiło z przyczyn od niej niezależnych. Wniosek o przywrócenie terminu składa się wraz z odwołaniem za pośrednictwem komisji dyscyplinarnej, która wydała zaskarżone orzeczenie, w terminie 7 dni od dnia ustania przeszkody (§ 29 ust. 3 rozporządzenia), a na postanowienie o odrzuceniu odwołania lub odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania przysługuje zażalenie do odwoławczej komisji dyscyplinarnej, w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia (§ 29 ust. 4 rozporządzenia). Z przytoczonych przepisów rozporządzenia wynika jednoznacznie, że dotyczą one wyłącznie przywracania terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia komisji dyscyplinarnej i nie mają w związku z tym charakteru przepisów ogólnych, które można byłoby stosować we wszystkich sprawach dotyczących przywracania terminów do czynności procesowych w postępowaniu dyscyplinarnym.
Nie dotyczą zatem również przywracania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania dyscyplinarnego, ani też wniosków o przywrócenie terminu do innych czynności procesowych związanych z wnioskiem o wznowienie postępowania. Oczywiste jest, że wniosek o wznowienie postępowania nie może być utożsamiany z odwołaniem, a przepisy ustawy i przepisy rozporządzenia nie zwierają żadnej regulacji pozwalającej na stosowanie, choćby odpowiednio, § 29 ust. 2 – 4 rozporządzenia do postępowania o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania lub wniosków o przywrócenie terminu do innych czynności procesowych związanych z wnioskiem o wznowienie postępowania. Takiej regulacji nie stanowi także § 33 rozporządzenia.
W rozpoznawanej sprawie zastosowanie ma zatem art. 126 § 1 K.p.k., przewidujący podstawę do przywrócenia terminu, bez wskazywania szczególnej czynności procesowej, której przywrócenie miałoby dotyczyć. Stosuje się również art. 126 § 2 K.p.k., według którego w kwestii przywrócenia terminu orzeka postanowieniem organ, przed którym należało dokonać czynności. Zgodnie z § 35 ust. 1 rozporządzenia o wznowieniu postępowania dyscyplinarnego orzeka na posiedzeniu niejawnym komisja dyscyplinarna, która wydała orzeczenie kończące postępowanie, w innym składzie. Organem, który powinien orzekać w przedmiocie wniosku o wznowienie postępowania, a także w przedmiocie związanych z nim wniosków o przywrócenie terminów do innych czynności procesowych w postępowaniu wznowieniowym, jest Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna do Spraw Studentów i Doktorantów Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Nie jest takim organem Przewodniczący Komisji, dla którego przepisy K.p.k. nie przewidują żadnej roli orzeczniczej w sprawach wniosków o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej.
Dlatego Sąd uznał, że postanowienie Przewodniczącego Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej z [...] sierpnia 2014 r. wydane zostało przez organ niewłaściwy w sprawie. Natomiast zaskarżone postanowienie narusza prawo, ponieważ Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna do Spraw Studentów i Doktorantów powinna była uchylić postanowienie jej Przewodniczącego, jako organu niewłaściwego, i rozstrzygnąć o wniosku. W związku z tym, że od postanowień odwoławczych komisji dyscyplinarnych nie przysługuje zażalenie, skarżący mógłby uruchomić kontrolę takiego aktu przez sąd administracyjny tylko po uprzednim wezwaniu Komisji do usunięcia naruszenia prawa na podstawie art. 52 § 4 p.p.s.a.
Zaskarżone postanowienie narusza art. 126 § 2 K.p.k. w związku z art. 223 p.s.w. Naruszenie to prowadzi do uchylenia zaskarżonego postanowienia, ponieważ nie tylko mogło mieć, ale także miało wpływ na wynik sprawy. W sprawie nie było podstawy do stwierdzenia nieważności postanowień, ponieważ przepisy K.p.k. nie przewidują w przypadku orzekania przez organ niewłaściwy takiej sankcji jaka przewidziana jest w art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a.
Dodano, że WSA w Lublinie orzekając wyrokiem z 24 października 2013 r., SA/Lu 318/13 w innej sprawie dotyczącej samego skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania dyscyplinarnego dopuścił możliwość stosowania przepisów § 29 ust. 2 – 4 rozporządzenia o postępowaniu dyscyplinarnym i orzekania przez przewodniczącego odwoławczej komisji dyscyplinarnej jako organ pierwszej instancji. Stanowiska tego Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela z przyczyn wskazanych wyżej w uzasadnieniu. Ocena prawna wyrażona w wyroku w sprawie III SA/Lu 318/13 nie wiąże w niniejszej sprawie na podstawie art. 153 p.p.s.a., ponieważ ta sprawa nie jest kontynuacją sprawy, o której wyżej mowa. Sprawa ta została zakończona postanowieniem WSA w Lublinie z 25 czerwca 2014 r., III SA/Lu 366/14 o umorzeniu postępowania.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiodła Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna do Spraw Studentów i Doktorantów Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, zaskarżając go w całości oraz wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 ust. 1 pkt c) p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi M. G. stwierdzając, że Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna wydając postanowienie w niniejszej sprawie, naruszyła art. 223 p.s.w. poprzez jego niezastosowanie, tj. uznanie że w sprawie o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania dyscyplinarnego zastosowanie mają przepisy Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 6 grudnia 2006 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec studentów, a nie odpowiednio kodeksu postępowania karnego, tj. art. 126 k.p.k., podczas gdy art. 223 p.s.w. wskazuje, że tylko w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio k.p.k.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że kwestie wznowienia postępowania dyscyplinarnego reguluje przede wszystkim art. 217 p.s.w., Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 6 grudnia 2006 r. oraz zgodnie z art. 223 p.s.w., w pozostałym zakresie odpowiednio przepisy k.p.k. Z brzmienia art. 223 p.s.w. wprost wynika, że przepisy kodeksu postępowania karnego w sprawach postępowania dyscyplinarnego stosować można jedynie w kwestiach nieuregulowanych w tej ustawie, jak i w wydanych na jej podstawie aktach wykonawczych. Zgodnie z § 35 ust. 1 rozporządzenia, o wznowieniu postępowania dyscyplinarnego orzeka na posiedzeniu niejawnym komisja dyscyplinarna, która wydała orzeczenie kończące postępowanie tyle, że w innym składzie. Nie tylko powyższy paragraf reguluje kwestie wznowienia postępowania, bo postępowanie to jest postępowaniem dyscyplinarnym, do którego zastosowanie ma również rozdział 3 rozporządzenia.
Z § 29 ust. 2 rozporządzenia wynika, że "przewodniczący odwoławczej komisji dyscyplinarnej, na wniosek strony, może przywrócić uchybiony termin do wniesienia odwołania, jeśli uprawdopodobni ona, że uchybienie nastąpiło z przyczyn od niej niezależnych". Ponadto wskazać należy na § 33 rozporządzenia, zgodnie z którym "do postępowania przed odwoławczą komisją dyscyplinarną w sprawach nieuregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed komisją dyscyplinarną". Przepis § 29 ust. 2-4 rozporządzenia, wprowadza sposób i zasady przywracania uchybionego terminu w postępowaniu dyscyplinarnym, a więc i w postępowaniu o wznowienie postępowania.
Taki sposób działania nakazał Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej do Spraw Studentów i Doktorantów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w orzeczeniu z 24 października 2013 r., III SA/Lu 318/13, dotyczącym tego samego skarżącego. Sąd dopuścił możliwość, w oparciu o powyższe paragrafy, stosowanie trybu przywracania terminu wskazanego w § 29 ust 2-4 rozporządzenia, w stosunku do wszystkich czynności w postępowaniu dyscyplinarnym, a nie tylko w przypadku przywrócenia terminu do złożenia odwołania od orzeczenia komisji dyscyplinarnej. Z uwagi na rozbieżność orzecznictwa tego samego Sądu, sposób postępowania w przedmiocie przywracania terminu do dokonania czynności procesowych w postępowaniu dyscyplinarnym powinien być definitywnie rozstrzygnięty.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem według art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Sądowi II instancji dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia.
Złożona w rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna odpowiada przedstawionym wymogom, jednakże podniesionych w niej zarzutów nie można uznać za usprawiedliwione.
Treść art. 223 p.s.w. jest jednoznaczna: "Do postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego wobec studentów, z wyjątkiem postępowania przed sądem koleżeńskim, w sprawach nieuregulowanych w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego, z wyłączeniem art. 82". Spór powstały na tle tego przepisu dotyczy natomiast rozumienia użytego w tym przepisie pojęcia "w sprawach nieuregulowanych w ustawie". W ocenie Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, pod tym pojęciem należy rozumieć zarówno sytuację, kiedy dana instytucją procesowa w ogóle nie jest uregulowana w przepisach normujących dany typ postępowania, jak i sytuację, kiedy dana instytucja procesowa została co prawda w tych przepisach unormowana, ale jedynie fragmentarycznie (w sposób niepełny), a przedmiotem rozpoznania jest kwestia pozostająca poza zakresem tej częściowej regulacji.
Właśnie z tą drugą sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, ponieważ § 29 ust. 2 – 4 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 6 grudnia 2006 r. normuje instytucję przywrócenia terminu w postępowaniu dyscyplinarnym wobec studentów tylko i wyłącznie w odniesieniu do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a więc fragmentarycznie. W konsekwencji uznać należało, że przywołany przepis nie ma zastosowania do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania dyscyplinarnego, co prawidłowo zinterpretował Sąd I instancji.
Z przedstawionych wyżej przyczyn, skoro zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione, Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił, w oparciu o przepis art. 184 p.p.s.a.