Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2017 roku sygn. akt II SA/Op 98/17 na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016, poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę G. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] listopada 2016 roku nr [...] w przedmiocie skierowania G. D. posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B na badania psychologiczne w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdem. Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. b) i art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2016, poz. 627 ze zm., dalej: u.k.p.) w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Skargę kasacyjną od tego wyroku złożył G. D., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. b) i art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami poprzez niewłaściwe zastosowanie i nieuzasadnione przyjęcie, że zaszły przesłanki do wydania decyzji o skierowaniu go na badania psychologiczne. Ponadto podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016, poz. 1066 ze zm., dalej: p.u.s.a.) w związku z art. 7, 10, 77, 80 i 81 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie przez sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz oddalenie skargi, pomimo że w toku postępowania administracyjnego nie wyjaśniono w sposób rzetelny wszystkich wątpliwości podnoszonych przez stronę postępowania, w konsekwencji czego doszło do wadliwego ustalenia stanu faktycznego będącego podstawą faktyczną wydanych decyzji; art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 138 § 2 pkt 2 k.p.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo że ziściła się podstawa do jej uwzględnienia z uwagi na naruszenie prawa stanowiące przesłankę uchylenia zaskarżonych decyzji; art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że organ II instancji trafnie zastosował przepisy prawa do zaistniałego w sprawie stanu faktycznego, podczas gdy organ II instancji w sposób wadliwy zgromadził w sprawie materiał dowodowy, na podstawie którego ustalił stan faktyczny. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz decyzji SKO w O. z dnia [...] listopada 2016 roku, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że organy nie podjęły się zbadania, czy inicjujący postępowanie w przedmiotowej sprawie wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w zakresie skierowania G. D. jako osoby naruszającej przepisy ruchu drogowego na badania psychologiczne spełniał wymogi formalne, w szczególności nie oceniły jego aktualności w świetle podnoszonych przez stronę w toku postępowania twierdzeń. W ocenie autora skargi kasacyjnej wbrew twierdzeniom zawartym w tym wniosku G. D. w okresie od dnia [...] grudnia 2014 do dnia [...] maja 2015 roku nie przekroczył progu 24 punktów karnych za wykroczenia drogowe. Legitymował się bowiem nie 25, a 21 punktami karnymi.
Skarżący kasacyjnie podniósł, że był uprawniony do skorzystania z odbycia szkolenia, mocą którego nieprawidłowo anulowano mu 6 punktów karnych za wykroczenie z czerwca 2014 roku zamiast za wykroczenia popełnione w okresie od dnia [...] grudnia 2014 do dnia [...] maja 2015 roku. Dodał, że okoliczność ta nie została ujawniona przez Komendanta Wojewódzkiego Policji we wniosku przedłożonym organowi I instancji. Ponadto zwrócił uwagę na nieuprawnione utrzymywanie przez Komendanta w ewidencji kierowców zapisów punktów karnych za wykroczenia drogowe z okresu powyżej 2,5 roku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie należy przypomnieć, że rozpoznając skargę kasacyjną – po myśli art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 roku, poz. 1369 ze zm.) – Naczelny Sąd Administracyjny czyni to w granicach zakreślonych przez ramy tego środka odwoławczego, gdyż jest nimi związany, biorąc pod rozwagę z urzędu tylko nieważność postępowania. Przy braku przesłanek nieważnościowych w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Istota zarzutów skargi kasacyjnej sprowadza się do wykazania, że skarżącemu w okresie od dnia [...] grudnia 2014 r. do [...] maja 2015 r. nieprawidłowo przypisano łącznie 25 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, ponieważ w związku z odbyciem szkolenia, o którym mowa § 8 ust. 4 rozporządzenia w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, nie odliczono mu 6 punktów karnych. To uniemożliwiałoby skierowanie skarżącego na badania psychologiczne. Naczelny Sąd Administracyjny nie zgadza się ze stanowiskiem skarżącego kasacyjnie, bowiem w całości podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji i przyjmuje je za własne.
Próba podważenia stanowiska Sądu pierwszej instancji opiera się na błędnym założeniu, że w niniejszym postępowaniu organy administracji mogły samodzielnie ustalać ilość naliczonych skarżącemu punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Otóż jak słusznie przyjął Sąd I instancji w analizowanej sprawie, ze względu na odrębność przedmiotu postępowania, nie miał w niej zastosowania przepis § 8 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego. Przepis ten miał bowiem zastosowanie tylko w postępowaniu przed organem policyjnym prowadzącym ewidencję. Starosta w ramach postępowania wyjaśniającego nie jest uprawniony do tego, aby podważać skuteczność wpisów w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Próbę kwestionowania prawidłowości dokonanych wpisów, osoba naruszająca przepisy ruchu drogowego może podejmować w postępowaniu prowadzonym przed organami Policji.
Wpis do ewidencji prowadzonej przez Komendanta Wojewódzkiego Policji stanowi czynność materialnoprawną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem przysługuje od niej prawo wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W przypadkach spornych tylko sąd administracyjny może stwierdzić nieprawidłowość dokonanego wpisu do wspomnianej wyżej ewidencji, lecz następuje to w odrębnym w stosunku do niniejszego postępowaniu. Inny organ administracyjny, w toku prowadzonego przez siebie postępowania, takich kompetencji nie posiada i jest związany treścią danych zawartych w ewidencji.
Natomiast wysokość wpisu punktów karnych w ewidencji i prawidłowość ich usunięcia może być kwestionowania odrębnym postępowaniu. Zaskarżeniu podlega wówczas pismo właściwego organu prowadzącego ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego w sprawie ustalenia liczby punktów karnych. Warto również podkreślić, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że strona zainteresowana wykreśleniem punktów z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego może zwrócić się o podjęcie określonego aktu lub czynności, a w razie milczenia organu skorzystać ze skargi w oparciu o przepis art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. (zob. wyrok NSA z dnia 13 lipca 2006 r., sygn. akt I OSK 1087/05, wyrok NSA z dnia 31 marca 2011 r., sygn. I OSK 1013/10). Kwestia ta nie może natomiast być rozpatrywana ani w postępowaniu administracyjnym, w którym ilość punktów uwidocznionych w prowadzonej przez Policję ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, jest przesłanką rozstrzygnięcia (np. w sprawie skierowania kierowcy na badanie psychologiczne, o jakim mowa w art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p.), ani też w postępowaniu sądowym prowadzonym ze skargi na decyzje wydane w takich sprawach. W sprawie tej organ i sąd badają tylko formalną poprawność wniosku organu policji.
Tymczasem z wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. z dnia 14 marca 2016 r., o skierowanie skarżącego na badania psychologiczne w związku z otrzymaniem łącznie 25 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego w okresie od [...] grudnia 2014 r. do [...] maja 2015 r., wynika, że w dniu [...] grudnia 2014 r. – otrzymał 5 punktów, w dniu [...] lutego 2015 r. – otrzymał 6 punktów, w dniu [...] lutego 2015 r. – otrzymał 10 punktów i w dniu [...] maja 2015 r. – otrzymał 4 punkty. Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, że skarżący nie kwestionuje popełnienia wskazanych naruszeń, a jedynie fakt nieuwzględnienia odbycia szkolenia w dniu 16 lutego 2015 r. Zarzuty te w istocie dotyczą jednak ustalenia liczby punktów przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w O., które to kwestie - jak wywiedziono już wyżej - nie mogą być przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami.
Kwestia anulowania 6 punktów za udział w szkoleniu o którym mowa § 8 ust. 4 rozporządzenia w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego wykracza poza formalne badanie wniosku organów Policji o skierowanie na badania psychologiczne. Przyjęcie poglądu, że organ administracji jest uprawniony do samodzielnego weryfikowania liczby punktów karnych prowadziłoby w rezultacie do tego, że to ten organ, a nie właściwy organ Policji, ustalałby ilość przypisanych danemu kierowcy punktów karnych. Tym samym brak było podstaw do dokonania w kontrolowanym postępowaniu oceny podnoszonych w powyższym zakresie okoliczności. Chociaż organy podjęły czynności zmierzające do wyjaśnienia twierdzeń podnoszonych przez skarżącego to prawidłowo przyjęły, że nie miały one wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Dlatego zbędne jest szczegółowe odnoszenie się do poruszanych w skardze kasacyjnej kwestii związanych z przypisaniem skarżącemu łącznej wysokości 25 punktów karnych za okres od [...] grudnia 2014 r. do [...] maja 2015 r. i niepomniejszeniem ich o 6 punktów w związku z odbytym 16 lutego 2015 r. szkoleniem.
Z tych też względów nie mogą odnieść zamierzonego skutku zarzuty skarżącego kasacyjnie dotyczące niewyjaśnienia przez organ odwoławczy i Sąd faktycznej liczby punktów karnych, możliwych do przypisania skarżącemu w związku z odbyciem przez skarżącego szkolenia w dniu 16 lutego 2015 r. W konsekwencji nie można uznać, że doszło do naruszenia przez Sąd art. 1 § 2 p.u.s.a. i art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 10, 77, 80 i 81 k.p.a., bowiem Sąd pierwszej instancji przeprowadził wnikliwą kontrolę legalności zaskarżonej decyzji, przyjmując, że organy administracji rzetelnie wyjaśniły wątpliwości skarżącego, oraz dokonały ustaleń faktycznych w sposób wystarczający do prawidłowego rozstrzygnięcia.
Odnosząc się do wskazanej przez autora skargi kasacyjnej kwestii faktycznego utrzymywania w ewidencji kierowców zapisów punktów karnych za wykroczenia z okresu powyżej 2,5 lat, wskazać trzeba, że zgodnie z art. 130 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. W myśl art. 130 ust. 2 tej ustawy punkty te usuwa się z ewidencji po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy, czyli dopuszczających się przekroczeń w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy – 20 punktów.
Już z powyższego unormowania niezbicie wynika, że przekroczenie liczby 24 punktów uniemożliwia ich usunięcie. Konsekwencją naruszenia przepisów ruchu drogowego i przekroczenie limitu 24 punktów jest m.in., w myśl art. 99 ust.1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, skierowanie na badania psychologiczne. Dodatkowo wyjaśnić należy, iż punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego są przypisywane konkretnemu wykroczeniu lub przestępstwu i wywierają one skutek z dniem dokonania naruszenia przepisów prawa przez kierującego pojazdem. Dla konsekwencji prawnych wynikających z dokonanych przez skarżącego naruszeń przepisów ruchu drogowego istotne znaczenie ma w tym przypadku data popełnienia naruszeń, a nie data wpisu do ewidencji, wszczęcia postępowania administracyjnego czy też data wydania decyzji.
Mając powyższe na względzie nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w sprawie zachodziły przesłanki do zastosowania przepisów art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. b i art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami do wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na badania psychologiczne. W rezultacie Sąd pierwszej instancji oddalając skargę prawidłowo zastosował art. 151 p.p.s.a.
Autor skargi kasacyjnej zarzucił też naruszenie "art. 138 § 2 pkt 2 k.p.a.". Brak takiego przepisu w tym akcie prawnym i brak uzasadnienia tego zarzutu, uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do niego.
Informacyjnie należy tu tylko wyjaśnić, że Komendant Wojewódzki Policji pismem z 9 lutego 2017 r., o czym podnosiło SKO w odpowiedzi na skargę, wskazał, że co prawda w dniu 16 lutego 2015 r. skarżący odbył szkolenie w WORD w O. zmniejszające ilość posiadanych punktów karnych o 6, jednak punkty te stosownie do treści § 8 ust. 4 rozporządzenia w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, odjęte zostały od punktów aktywnych przypisanych do najstarszego punktowanego czynu zarejestrowanego w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego tj. w zw. z wykroczeniem popełnionym dnia [...] czerwca 2014 r. polegającym na przekroczeniu prędkości od 31 km/h do 40 km/h w miejscowości T. Za to wykroczenie ukarano skarżącego mandatem karnym kredytowym i przypisano 6 punktów karnych. Wykroczenie to zostało popełnione przed okresem stanowiącym podstawę wniosku Komendanta Policji o skierowanie na badania psychologiczne, tj. przed dniem [...] grudnia 2014 r. Zatem punkty za odbyte szkolenie zostały rozliczone i zmniejszały ogólną liczbę punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego, ale jeszcze sprzed dnia [...] grudnia 2014 r., więc nie mogły pomniejszyć punktów karnych za późniejszy okres, objęty wnioskiem Komendanta Policji o skierowanie na badania psychologiczne.
Skarżący nawet w skardze kasacyjnej wprost nie zaprzeczył, że popełnił wykroczenie z dnia [...] czerwca 2014 r., nie podał też argumentów, które zmierzałyby do podważenia przedstawionego tu sposobu rozliczenia 6 punktów za odbyte szkolenie, a nade wszystko nie pojął działań przed Komendantem Wojewódzkim Policji w O. podważających sposób rozliczenia tych 6 punktów.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, uznając zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.