Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 czerwca 2006 roku, sygn. akt I SA/Łd 472/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił, zaskarżone przez [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w [...], postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi nr [...], z dnia [...] w przedmiocie określenia wynagrodzenia za dozór pojazdu w części dotyczącej żądania przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu za dodatkowy okres oraz zasądził kwotę 340 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Orzeczenie to zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 20 września 2003 roku usunięto z drogi samochód osobowy marki Zastawa 1100 o nr rej. [...], który umieszczono na parkingu strony skarżącej do dyspozycji Policji. Pojazd nie został odebrany przez właściciela w okresie 6 miesięcy od tej daty. W dniu 27 kwietnia 2004 roku właściciel oświadczył, iż zrzeka się własności pojazdu.
Decyzją nr [...], z dnia [...] roku Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] orzekł o przejściu na rzecz Skarbu Państwa własności przedmiotowego pojazdu.
W dniu 19 października 2004 roku pojazd został odebrany przez organ likwidacyjny z parkingu skarżącego.
[...] Sp. z o. o. w [...] wniósł o przyznanie wynagrodzenia za dozór pojazdu za 188 dni w wysokości 12 953,20 złotych przyjmując stawkę w kwocie 68,90 złotych określoną w załączniku Nr 1 do Polecenia Miasta [...] z dnia 25 kwietnia 2003 roku.
Postanowieniem nr US VII 70/3140/2004, z dnia 8 listopada 2004 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] przyznał [...] Spółce z o. o. w [...] wynagrodzenie za dozór pojazdu w kwocie 348,09 złotych. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 102 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2002 roku, Nr 110, poz. 968 ze zm.) oraz art. 123 § 1 k. p. a.
W następstwie wniesionego zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi, postanowieniem nr [...], z dnia [...] roku uchylił zaskarżone postanowienie w całości i postanowił przyznać stronie wynagrodzenie za dozór pojazdu w kwocie 6 200 złotych. Jako podstawę prawną powołano art. 138 § 2 k. p. a., § 3 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 roku w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449) w związku z art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz w związku z art. 130 a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2003 roku, Nr 58, poz. 515 ze zm.).
Na powyższe postanowienie [...] Sp. z o. o. w [...] wniósł w dniu 29 kwietnia 2005 roku skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Postanowienie zaskarżono w części nieuwzględniającej wynagrodzenia za dozór pojazdu w okresie od dnia 21 marca 2004 roku do dnia 17 czerwca 2004 roku. Orzeczeniu zarzucono rażące naruszenie art. 130 a ust. 1, 2 i 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Strona wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wynagrodzenia za dozór pojazdu w żądanym okresie w wysokości 4 450 złotych.
W odpowiedzi na skargę z dnia 30 maja 2005 roku organ wniósł o jej oddalenie.
Uchylając postanowienie w zaskarżonej części, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że Skarb Państwa winien ponosić koszty związane z przechowywaniem pojazdu na parkingu, prowadzonym przez stronę skarżącą począwszy od dnia, w którym stał się właścicielem przedmiotowego pojazdu, tj. z upływem 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu. Rzeczą organu jest przyjęcie takiego trybu postępowania, by podmioty występujące w sprawie działały bez zbędnej zwłoki w celu niedopuszczenia do ponoszenia przez Skarb Państwa nieuzasadnionych kosztów przechowywania pojazdu. Do przechowywania pojazdu na parkingu strony, winny znaleźć zastosowanie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w szczególności art. 102 tej ustawy. Podstawę prawną zastosowania tej ustawy w niniejszej sprawie stanowi § 3 ust. 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Podkreślono, że art. 180 k. c. nawiązuje do art. 130 a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Przy wyliczeniu stosownej kwoty wydatków za dozór oraz wynagrodzenia uwzględnić należy specyfikę parkingu oraz porównanie kosztów dozoru i wynagrodzenia ze stawkami stosowanymi u innych podmiotów prowadzących podobną działalność. Podstawę rozstrzygnięcia Sądu I instancji stanowił art. 134 § 1 i 2 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej zwanej p. p. s. a.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł w dniu 2 sierpnia 2006 roku Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi. Wyrok zaskarżono w całości zarzucając:
- 1. naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
- a) art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 134 § 1 i 2 oraz w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k. p. a. polegające na tym, ze Sąd I instancji nie będąc związany granicami zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną nie wyszedł poza jej granice i nie stwierdził nieważności zaskarżonego postanowienia, pomimo że w sprawie zachodziły przesłanki do stwierdzenia nieważności oraz pomimo, że zaistniały te przesłanki Sąd przesądził, że nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, gdyż jest związany zakazem reformationis in peius, mimo iż rażąco naruszono prawo w sposób nie dający się pogodzić z wymogami praworządności;
- b) art. 141 § 4 p. p. s. a. polegające na rozbieżności pomiędzy podstawą prawną rozstrzygnięcia i treścią uzasadnienia wyroku, gdyż Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżone postanowienie zamiast stwierdzić jego nieważność na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 pomimo, że w uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że do określenia należności za przechowywanie na parkingu pojazdów, które przeszły na własność Skarbu Państwa winny mieć zastosowanie przepisy Działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w szczególności art. 102 tej ustawy w świetle którego, organ likwidacyjny jest zobowiązany pokryć na żądanie dozorcy – prowadzącego parking, na którym przechowywany był pojazd stanowiący własność Skarbu Państwa zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór, oraz że organ likwidacyjny, przyznając koszty za przechowywanie pojazdu nie jest związany postanowieniami uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia 10 października 2002 roku w sprawie wysokości opłat za usuwanie pojazdów z dróg i przechowywania tych pojazdów, wydanej na podstawie art. 130 a ust. 6 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, a także pomimo, że Sąd stwierdził, że opłaty za usunięcie pojazdów z drogi i ich parkowanie, o których mowa w art. 130 a ust. 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz uchwale Rady Miejskiej dotyczą właścicieli pojazdów, których pojazdy są odbierane, natomiast nie dotyczą Skarbu Państwa, na którego rzecz pojazd przechodzi w trybie art. 130 a ust. 10, czyli zastosowano niewłaściwie przepisy prawa materialnego, co niewątpliwie jest rażącym naruszeniem prawa, tym bardziej, że kwestie zwrotu kosztów na podstawie prawnej zastosowanej w wyniku błędu organów są regulowane w sposób zasadniczo odmienny niż przewidują to właściwe przepisy;
- 2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 130 a ust. 10 w związku z art. 130 a ust. 11 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 roku w sprawie usuwania pojazdów polegające na błędnej wykładni poprzez przyjęcie, że Skarb Państwa, reprezentowany przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego, stał się właścicielem pojazdu usuniętego z drogi publicznej z dniem upływu terminu 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu, podczas gdy z treści przepisu wynika, że z upływem 6 miesięcy od usunięcia pojazdu i nieodebrania go przez właściciela pojazd "uznaje się za porzucony, z zamiarem wyzbycia się" i że przepis przesądza jedynie zasadę, zgodnie z którą pojazd porzucony z zamiarem wyzbycia się przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy oraz poprzez przyjęcie, że Skarb Państwa jest zobowiązany zwrócić dozorcy konieczne wydatki za dozór pojazdów, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa z upływem 6 miesięcy od dnia jego usunięcia, a nie od dnia uprawomocnienia się decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa podczas, gdy wydanie w. w. decyzji musi być poprzedzone wyczerpaniem przewidzianej przez przepisy procedury przejęcia.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, strona wyrażając pogląd, iż w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa zarzuciła, iż Sąd I instancji z naruszeniem przepisu art. 134 § 2 p. p. s. a. odmówił wydania orzeczenia na niekorzyść strony wnoszącej skargę.
Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od strony przeciwnej zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p. p. s. a. skargę kasacyjną można oprzeć na dwojakiego rodzaju zarzutach, a mianowicie: zarzucie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub zarzucie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie skargę kasacyjną oparto na obydwóch podstawach, wobec czego jako pierwszy podlega rozpoznaniu zarzut naruszenia prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 134 § 1 i 2 oraz w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k. p. a. i art. 141 § 4 p. p. s. a., a także art. 134 § 2 p. p. s. a.
W pierwszej kolejności podnieść należy, iż prawidłowo sformułowaną podstawę kasacyjną wymienioną w art. 174 pkt 2 p. p. s. a. stanowić mogą jedynie przepisy regulujące postępowanie przed sądem. Nie przekreśla to jednak możliwości wykazywania w ramach tego zarzutu takich uchybień popełnionych przez Sąd, jak niedostrzeżenie nieprawidłowości występujących na etapie postępowania administracyjnego. Do istoty postępowania przed sądem administracyjnym należy przecież kontrola legalności zaskarżonego aktu, w tym w szczególności badanie zgodności z prawem prowadzonego postępowania. Jednakże w takim nawet wypadku zarzut skargi kasacyjnej winien zasadzać się na wskazaniu uchybienia przepisom postępowania sądowego, wskutek którego doszło do niezasadnej, w ocenie skarżącego, akceptacji popełnionego przez organ naruszenia przepisów procedury administracyjnej.
W skardze kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie jako zarzut naruszenia przepisów postępowania sądowego strona podniosła art. 134 § 2 i art. 141 § 4 p. p. s. a. Pozostałe powołane przez stronę skarżącą przepisy, tj. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 134 § 1 i 2 oraz w związku z art. 156 § 1 pkt 2 oznaczono jako przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Jednocześnie uzasadnienie skargi kasacyjnej zmierzało do wykazania niezasadności uchylenia zaskarżonego postanowienia wobec istnienia przesłanek do stwierdzenia jego nieważności. Strona jednak nie powołała w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przez Sąd przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p. p. s. a. ani też nie sformułowała zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p. p. s. a.
Nadto skarżący nie uzasadnił w ogóle podniesionego zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 k. p. a., który ustanawia podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, jeżeli decyzję wydano w wyniku przestępstwa. Kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera natomiast jednostki redakcyjnej oznaczonej jako art. 134 § 1 i 2.
Podkreślić przy tym trzeba, iż Naczelny Sąd Administracyjny nie ma możliwości konkretyzowania podniesionych przez stronę w skardze kasacyjnej zarzutów ani też uzupełniania ich uzasadnienia.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p. p. s. a. stwierdzić należy, iż zarzut ten nie jest uzasadniony. Przepis ten formułuje zasady sporządzenia poprawnego uzasadnienia wyroku, wskazując na jego konieczne elementy. W szczególności obliguje on Sąd do wskazania oraz wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia.
W niniejszej sprawie strona skarżąca uchybienie dyspozycji art. 141 § 4 p. p. s. a. wywodzi z podnoszonej sprzeczności pomiędzy treścią uzasadnienia a podstawą prawną orzeczenia. Stanowisko to nie jest trafne. Skoro w ocenie Sądu I instancji zaskarżone postanowienie dotknięte było uchybieniami zarówno natury materialnoprawnej, jak też procesowej, które jednak nie nosiły charakteru wad kwalifikowanych, wymienionych w art. 156 § 1 k. p. a. i nie dawały podstawy do stwierdzenia nieważności aktu, lecz miały wpływ na treść wydanego postanowienia, to zasadne było wydanie orzeczenia o jego uchyleniu. Podzielić należy pogląd, że opłaty za parkowanie, jakie ustaliła rada powiatu na podstawie art. 130a ust. 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku - Prawo o ruchu drogowym (t.j. – Dz.U. z 2003 roku, Nr 58, poz. 515 ze zm.) odnoszą się do właścicieli (innych niż Skarb Państwa) pojazdów usuwanych z dróg publicznych i umieszczonych na parkingach w trybie przewidzianym przepisami art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym.
Opłaty te nie mają wprost zastosowania do Skarbu Państwa, który stał się właścicielem pojazdu przechowywanego na parkingu z uwagi na wystąpienie przesłanek wymienionych w art. 130a ust. 10 przedmiotowej ustawy. Ale też, jeśli organ administracyjny przy ustaleniu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór, w trybie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, posiłkując się ustaleniami uchwały rady powiatu – w przedmiotowej sprawie Rady Miejskiej w [...] z dnia 10 października 2002 roku Nr LXXXVIII/1946/02 w sprawie wysokości opłat za usuwanie pojazdów z dróg i przechowywanie tych pojazdów – zastosuje stawkę opłat za parkowanie wynikającą z tej uchwały to, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie jest to podstawa do stwierdzenia nieważności orzeczenia organu.
Należy bowiem mieć na uwadze, że omawiana uchwała ustala stawki opłat, które muszą ponieść właściciele za parkowanie pojazdów usuniętych z dróg publicznych na wyznaczonych parkingach. Sądzić zatem należy, iż ustalając wysokość opłat organ stanowiący powiatu wziął pod uwagę wydatki poniesione przez prowadzącego parking związane z wykonywaniem dozoru na jego parkingu oraz należne mu z tego tytułu wynagrodzenie. Jeżeli organ administracyjny uznał, że stawka określona w uchwale odzwierciedla wydatki związane z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór to nie ma podstaw do żądania stwierdzenia nieważności jego orzeczenia z tego tylko powodu, że zastosował stawkę opłat z uchwały, która nie odnosi się bezpośrednio do Skarbu Państwa, ponieważ nie oznacza to, że stawka nie odpowiada kosztom przechowywania pojazdu będącego własnością Skarbu Państwa. Za przyjęciem powyższego stanowiska przemawia również fakt, że wnoszący skargę kasacyjną w żaden sposób nie wykazał, iż należności wyliczone przy zastosowaniu omawianej stawki opłat za parkowanie odbiegają od rzeczywistych kosztów parkowania pojazdu Skarbu Państwa.
Konsekwentnie zatem, za niezasadny w uznać należy wskazany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 134 § 2 p. p. s. a. Przepis ten ustanawia zasadę zakazu pogarszania sytuacji procesowej strony skarżącej, chyba że w sprawie istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu. Skoro w sprawie nie zachodziły przesłanki stwierdzenia nieważności przedmiotowego postanowienia, to nie mogło mieć miejsca naruszenie przepisu art. 134 § 2 p. p. s. a.
Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego stwierdzić należy, iż zakwestionowana w skardze kasacyjnej przyjęta przez Sąd pierwszej instancji wykładnia przepisu art. 130 a ust. 10 w związku z art. 130 a ust. 11 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2003 roku, Nr 58, poz. 515 ze zm.) oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 roku (Dz. U. Nr 134, poz. 1133) w sprawie usuwania pojazdów jest w istocie prawidłowa.
W myśl art. 130 a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym, pojazd usunięty z drogi i nieodebrany przez uprawnionego w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Porzucenie rzeczy stanowi jedną z form wyzbycia się własności rzeczy ruchomej, wymienioną w art. 180 k. c., dla której dokonania ustawa nie wymaga spełnienia żadnych dodatkowych warunków, a w szczególności wydania przez właściwy organ odpowiedniego rozstrzygnięcia w tej kwestii. Decyzja właściwego naczelnika urzędu skarbowego ma zatem charakter deklaratoryjny. Tym samym zasadne jest stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że Skarb Państwa obowiązany jest ponosić koszty parkowania usuniętego z drogi pojazdu od chwili upływu 6 miesięcznego terminu od dnia usunięcia pojazdu, bowiem od tego momentu pojazd staje się własnością Skarbu Państwa.
Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Wobec niespełnienia przesłanek określonych w przepisach art. 204 pkt 2 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), Sąd oddalił wniosek [...] Sp. z o.o. o zasądzenie na jego rzecz od Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.