Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9 czerwca 2021 r. (sygn. akt II SA/Ke 8/21), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 27 października 2020 r., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z 1 lipca 2020 r. odmawiającą przyznania ww. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki na niepełnosprawną babcią – K.M..
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach. Zaskarżając wyrok w całości, Kolegium podnosiło zarzuty:
- 1) naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1a w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 111, ze zm.), polegającą na przyjęciu, że zastosowanie wyłącznie językowej wykładni tego przepisu narusza konstytucyjne zasady równości i sprawiedliwości społecznej, a także zasadę ochrony i opieki nad rodziną (a co za tym idzie - uznanie przez Sąd o konieczności zbadania okoliczności, dotyczących możliwości sprawowania opieki przez córkę K. M. poprzez badanie jej warunków zdrowotnych, osobistych, majątkowych i dochodowych w sytuacji, gdy nie legitymuje się ona orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności)/
- 2) naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., poprzez przyjęcie, że organy administracji obu instancji naruszyły przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy przez niedokonanie pogłębionej analizy faktycznej możliwości sprawowania opieki nad K. M. przez jej córkę, w tym dotyczących zarobkowych i majątkowych możliwości, w sytuacji, gdy okoliczności te pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie, ponieważ bez wątpienia córka K.M. jest w pierwszej kolejności zobowiązana do alimentacji na rzecz matki, a co za tym idzie do sprawowania opieki nad nią, a ponadto nie legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, co z kolei w myśl przepisu art. 17 ust. 1a ustawy znosiłoby ciążący na niej w pierwszej kolejności obowiązek sprawowania opieki. Wskazując na powyższe zarzuty, Kolegium wnosiło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie, zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach do ponownego rozpoznania, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Jednocześnie skarżący kasacyjnie organ oświadczył, iż zrzeka się rozprawy i wnosi o rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Wnioskiem z dnia 6 kwietnia 2022 r., Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego – na zasadzie art. 264 § 2 w zw. z art. 15 § pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej "p.p.s.a.") - o rozstrzygnięcie następującego zagadnienia prawnego:
"Czy podstawę do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, przez osoby wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.) - dalej u.o.ś.r. stanowi wyłącznie legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki (art. 17 ust. 1a u.o.ś.r.), współmałżonka osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.o.ś.r.) orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności czy też dopuszczalne jest przyznanie, osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.), prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji w sytuacjach, gdy rodzice osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki (art. 17 ust. 1a u.o.ś.r.), współmałżonek osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.o.ś.r.) nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale z przyczyn obiektywnych nie mogą sprawować realnie i efektywnie opieki nad osobą wymagającą wsparcia?".
Sprawie została nadana sygnatura I OPS 2/22.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a., Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Przepis ten określa przesłanki fakultatywnego zawieszenia postępowania sądowego, a zagadnienie wstępne, będące przyczyną zawieszenia, musi mieć wpływ na wynik danego postępowania.
Takim postępowaniem jest postępowanie w sprawie I OPS 2/22, dotyczące m.in. wyjaśnienia treści przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie. Mając bowiem na uwadze, iż zarzut naruszenia prawa materialnego zwarty w skardze kasacyjnej oparty zostały na ww. przepisach, należy uznać, że niewątpliwie treść rozstrzygnięcia, które w analizowanej sprawie zostanie wydane zależy od treści orzeczenia, które wyda skład poszerzony w sprawie o sygnaturze akt I OPS 2/22 (art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.