Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 18 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 924/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę A. P. na decyzję Wojewody [...] z [...] października 2020 r., nr [...], w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
W skardze kasacyjnej od powołanego wyroku pełnomocnik A. P. zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 136 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez Sąd I instancji, że ww. przepis, który statuuje prawo do ubiegania się o zwrot przejętego gruntu, nie ma zastosowania do terenów "dowłaszczonych" w trybie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybach wywłaszczania nieruchomości, co skutkowało odmową zwrotu na rzecz skarżącego nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], o pow. [...] m2 obręb [...], dla której Sąd Rejonowy [...] w G., III Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...].
W skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej ppsa, w zw. z art. 107 § 1 pkt 3 kpa, przez brak uznania przez Sąd I instancji, że treść zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z [...] października 2020 r. nie zawiera oznaczenia wszystkich stron niniejszego postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem Sąd winien był uchylić zaskarżoną decyzję na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa,
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 10 § 1 kpa przez brak uznania przez Sąd I instancji, że organy obu instancji nie zapewniły wszystkim stronom postępowania czynnego udziału w sprawie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem zaskarżona decyzja winna być uchylona przez Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa,
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7 kpa przez niepodjęcie przez Sąd I instancji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności brak ustalenia czy nieruchomość oznaczona jako działka [...], wraz z wywłaszczeniem której doszło do "dowłaszczenia" działek [...] oraz [...], stała się zbędna dla celu wywłaszczenia oraz niepodjęcie czynności w celu ustalenia, że przywołana wyżej działka nr [...] (znajdująca się w granicach dawnej ww. działki nr [...]) aktualnie jest zbędna, jeśli chodzi o cel publiczny, dla którego została wywłaszczona, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji organów obu instancji, odmawiających zwrotu wywłaszczonej nieruchomości,
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 77 § 1 kpa przez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, tj. niezbadanie oraz nieuwzględnienie okoliczności podnoszonych przez skarżącego, że ww. nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] jest zbędna, jeśli chodzi o cel publiczny, dla którego została wywłaszczona, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji organów obu instancji, odmawiających zwrotu wywłaszczonej nieruchomości,
- - naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 80 kpa przez brak rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w konsekwencji czego Sąd I instancji uznał, że skarżącemu nie przysługuje zwrot "dowłaszczonych" nieruchomości, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji organów obu instancji, odmawiających zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zawarto argumenty mające przemawiać za uchyleniem zaskarżonego wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.
Sąd I instancji nie zastosował - powołanego w zarzutach skargi kasacyjnej - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, lecz wydał wyrok na podstawie art. 151 ppsa. Nie mógł więc naruszyć przepisu postępowania, którego nie stosował, co w konsekwencji wyklucza dopuszczalność oceny naruszenia tego przepisu w powiązaniu z innymi przepisami prawa w sposób wskazany w zarzutach skargi kasacyjnej. W skardze tej nie wskazano i nie wykazano natomiast, aby doszło do naruszenia, zastosowanego przez Sąd I instancji, art. 151 ppsa w jakimkolwiek powiązaniu z innymi przepisami prawa.
Z akt wynika, że działka nr ewid. [...] została nabyta przez Skarb Państwa w drodze umowy zawartej w dniu 31 lipca 1985 r., na podstawie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64, ze zm.), pod budowę osiedla mieszkaniowego. W tej samej umowie nastąpiło także nabycie działek nr ewid. [...] i [...], ale bez wskazania celu nabycia. Wskazano jedynie, że nabycie następuje w trybie art. 5 powołanej ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości z powodu nie nadawania się tych działek do racjonalnego użytkowania na cele dotychczasowe.
Przepis art. 5 powołanej ustawy z 12 marca 1958 r. nie przewidywał nabycia nieruchomości w drodze umowy. Natomiast art. 5 ust. 3 stanowił jedynie, że wywłaszczenie powinno na żądanie właściciela objąć całą nieruchomość, jeżeli w wyniku wywłaszczenia części pozostała dla właściciela część nie nadawałaby się do racjonalnego użytkowania przez niego na cele dotychczasowe.
Zgodnie z art. 216 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 65, ze zm.), przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy [dot. zwrotu nieruchomości wywłaszczonych] stosuje się odpowiednio m.in. do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79). W cytowanym katalogu podstaw prawnych nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, które mogą być poddane procedurze zwrotu na rzecz byłych właścicieli i ich spadkobierców, ustawodawca nie wskazał art. 5 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Nie jest więc uprawniony zarzut kasacyjny naruszenia przez Sąd I instancji art. 136 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, skoro w jego treści jest mowa wyłącznie o nieruchomości wywłaszczonej.
O nieruchomościach nabytych m.in. w drodze umowy jest natomiast mowa dopiero w art. 216 powołanej ustawy, który jednak nie obejmuje nabycia nieruchomości na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
W związku z powyższym, na podstawie art. 184 i art. 193 zdanie drugie ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.