Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Ol 1321/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę (pkt 1) J. H. (dalej, jako: "skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oraz przyznał adwokatowi koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu (pkt 2).
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu 22 lutego 2016 r. do Starostwa Powiatowego w E. wpłynął odpis prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] grudnia 2015 r. sygn. akt [...], którym Sąd orzekł wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio w ruchu lądowym.
Decyzją z dnia [...] marca 2016 r. działający z upoważnienia Starosty E. Naczelnik Wydziału Komunikacji orzekł o dożywotnim cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami.
Od ww. decyzji skarżący wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...] maja 2016 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium przytoczyło treść art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r., poz. 155 ze zm.) oraz art. 182 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 ze zm.), wskazując, że z brzmienia powołanych przepisów prawa wynika, że decyzja w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami w związku z orzeczeniem przez sąd zakazu prowadzenia pojazdów ma charakter związany. Oznacza to, zdaniem Kolegium, że organ administracji publicznej ma obowiązek wydania takiej decyzji w przypadku zaistnienia okoliczności określonych w art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami. W tej sprawie takie okoliczności zaistniały, ponieważ na mocy wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] grudnia 2015 r. sygn. akt [...] wobec odwołującego się orzeczony został środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio w ruchu lądowym.
Na powyższą skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wiosło o jej odrzucenie, z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia skargi.
Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi.
Zaskarżonym obecnie wyrokiem Sąd I instancji skargę oddalił. Podniósł, że stosownie do treści art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Ponadto zgodnie z art. 182 ust. 1 i 2 ustawy Kodeks karny wykonawczy w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu.
Treść przywołanych przepisów jest jednoznaczna. W przypadku orzeczenia przez sąd powszechny środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio, organ administracji ma obowiązek cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami w orzeczonym przez sąd karny zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. W niniejszej sprawie w związku z orzeczeniem przez sąd dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów, właściwy miejscowo Starosta zobowiązany był wydać decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie dostosowanym do orzeczenia sądu karnego. Dlatego też brak jest podstaw, w ocenie Sądu I instancji, do kwestionowania zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem.
Sąd wskazał także, że decyzje o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami stanowią akty o charakterze związanym, czyli takie, które nie zależą od uznania organu. Organ, w przypadku zaistniałych ustawowych przesłanek, ma bowiem nie tylko prawo lecz i bezwzględny obowiązek wydać decyzję o określonej w przepisie treści.
Z rozstrzygnięciem tym skarżący nie zgodził się i wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając wyrok w części tj., w zakresie pkt 1 (oddalenie skargi).
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej, jako: "P.p.s.a.") w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaakceptowanie błędnego ustalenia przez organ okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcie sprawy w zakresie dożywotniego cofnięcia skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami.
Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie oraz o zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że nie zostały one pokryte ani w części ani w całości.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że nieprawidłowo organy administracji oraz Sąd I instancji nie uwzględniły okoliczności, że skarżący posiada stopień niepełnosprawności lekki - jest inwalidą trzeciej grupy. Doznany uraz narządu ruchu - podwójne złamanie spiralne kości piszczelowej i strzałkowej lewej nogi - uniemożliwia skarżącemu swobodne i bezbolesne poruszanie się. Skarżący wymaga asekuracji przy użyciu laski. Ze względu na ból towarzyszący poruszaniu się, skarżący w miarę możliwości korzystał z udogodnienia, jakim był transport przy użyciu motoroweru. Tym środkiem lokomocji mógł szybko i bezboleśnie udać się do miejsca wykonywania dorywczej pracy, która stanowiła istotne źródło jego utrzymania. Powyższe, zdaniem skarżącego, świadczy o wadliwym ustaleniu stanu faktycznego, dowolnej ocenie dowodów i naruszeniu słusznego interesu obywatela i uzasadnia wniesienie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. nie wystąpiła, stąd też kontrola instancyjna ograniczona została do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, a poza kontrolą pozostała zgodność orzeczenia z innymi przepisami prawa.
Skargę kasacyjną w tej sprawie oparto na zarzutach naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Stosownie do art. 182 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy, organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Z przytoczonym przepisem art. 182 § 2 powołanej ustawy, koresponduje przepis art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, w świetle którego starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów.
W tej sprawie w dniu 22 lutego 2016 r. do Starostwa Powiatowego w E. wpłynął odpis prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] grudnia 2015 r. sygn. akt [...], którym Sąd orzekł wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio w ruchu lądowym. Wobec powyższego, Starosta zobowiązany był wydać decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie dostosowanym do orzeczenia sądu karnego. Decyzja organów administracji konkretyzuje więc swą treścią obowiązujący wobec skarżącego zakaz wynikający z przepisów ustawy o kierujących pojazdami, które to dolegliwości są skutkiem orzeczonego środka karnego przez sąd karny. Dlatego też należy zgodzić się z Sądem, I instancji, że brak jest w niniejszej sprawie, podstaw do kwestionowania wydanych decyzji pod kątem ich zgodności z prawem.
Nie można zgodzić się też z zarzutami skargi kasacyjnej, że SKO w O. dopuściło się naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Realizując zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) organ odwoławczy wyczerpująco zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. W niniejszej sprawie nie można mówić o tym, że organ odwoławczy naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów, gdyż w ramach tej oceny okoliczności faktyczne sprawy nie zostały ustalone w sposób sprzeczny z regułami logiki, zasadami doświadczenia życiowego, czy też w wyniku nieprawidłowej oceny treści badanych dokumentów, czy też z pominięciem istotnych dla sprawy dowodów. Oznacza to, że zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 80 k.p.a. mógłby być skuteczny dopiero wtedy, gdy strona skarżąca kasacyjnie nie tylko wykazała naruszenie powyższych reguł, lecz jednocześnie wykazała również istotny wpływ tych naruszeń na wynik sprawy. Podnoszone przez skarżącego okoliczności związane z jego stanem zdrowia, aczkolwiek bardzo istotne dla strony, których Sąd odwoławczy nie bagatelizuje, nie mogły jednak w okolicznościach tej sprawy stanowić skutecznej podstawy dla zarzutów skargi kasacyjnej.
Decydujące znaczenie miał tu bowiem wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] grudnia 2015 r. sygn. akt [...], którym orzeczono wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio w ruchu lądowym. Jak wyjaśniał już Sąd I instancji decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami stanowi akt o charakterze związanym, czyli taki, który nie zależy od uznania organu, a w przypadku zaistniałych ustawowych przesłanek, organ ma obowiązek wydać decyzję o określonej w przepisie treści.
Dodatkowo nie może także ujść uwadze Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż formułując zarzut skarżący kasacyjnie wskazał na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., a więc przepisu umożliwiającego Sądowi uchylenie zaskarżonego aktu, w przypadku stwierdzenia uchybień w zakresie przepisów postępowania. Przepis ten, bez wątpienia, nie był przez Sąd I instancji oddalający skargę, stosowany. Podstawę rozstrzygnięcia Sądu stanowił przepis art. 151 P.p.s.a. Stąd Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógł naruszyć przepisu, którego nie stosował.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 184 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu, wskazać należy, iż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 P.p.s.a.