Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 października 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1027/05 oddalił skargę A. C., wniesioną na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego.
W uzasadnieniu wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną.
Decyzją z dnia [...], nr [...] Minister Obrony Narodowej działając na podstawie art. 157 § 1 i art. 158 § 1 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku ppłk rez. A. C. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...], w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego, odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji. W uzasadnieniu organ wskazał, że wyrokiem z dnia 26 lutego 2004 r., sygn. akt II SA 1638/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...], [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego wobec ppłk A. C. przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. W uzasadnieniu powyższego wyroku, Sąd wskazał, iż do dnia 31 grudnia 2001 r. Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji przysługiwały uprawnienia Ministra Obrony Narodowej w stosunku do żołnierzy zawodowych pełniących służbę w podporządkowanych mu jednostkach wojskowych, w oparciu o przepis art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r., Nr 10, poz. 55 z późn. zm.).
Na podstawie art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o organizacji i trybie pracy Rady Ministrów oraz w zakresie działania ministrów, ustawy o działach administracji rządowej oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 154, poz. 1800), przepis art.108 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych został skreślony. Tak więc Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, nie jest organem właściwym rzeczowo w sprawach dotyczących żołnierzy zawodowych, nie jest też organem właściwym do wydawania decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, które zostały wydane zgodnie z obowiązującą poprzednio właściwością tego organu.
Wobec powyższego, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia 5 lipca 2004 r., nr [...] wydanym na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. przekazał wniosek ppłk rez. A. C. o stwierdzenie nieważności dokonanego mu decyzją MSWiA nr [...] z dnia [...] wypowiedzenia stosunku służbowego do rozpatrzenia według właściwości Ministrowi Obrony Narodowej. W ocenie organu, decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 grudnia 2002 r. i przeniesienia do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez organ wojskowy została podjęta na użytek wewnętrzny, dla celów ewidencyjnych, porządkowych związanych z tokiem zawodowej służby wojskowej.
Tym samym nie stanowi ona decyzji w rozumieniu przepisów k.p.a. i jako taka nie podlega kontroli sądowej. Stanowisko to zostało również potwierdzone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2002 r., sygn. akt OSA 9/01 podjętego w siedmioosobowym składzie orzekającym. Zdaniem organu ppłk rez. A. C. nie ma zatem podstaw prawnych do domagania się stwierdzenia nieważności wskazanej przez niego decyzji ewidencyjnej nr [...] z dnia [...], gdyż nie jest ona decyzją administracyjną w rozumieniu art. 104 k.p.a. Organ odnosząc się do zarzutu rażącego naruszenia przepisów pragmatyki wojskowej przy podjęciu przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzji Nr [...] z dnia [...] dotyczącej dokonania ppłk rez. A. C. wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, stwierdził, iż jest on całkowicie nieuzasadniony. Zgodnie bowiem z art. 78 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, właściwy organ wojskowy może wypowiedzieć żołnierzowi stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, jeżeli jednostka wojskowa, w której żołnierz zawodowy pełni zawodową służbę wojskową podlega rozformowaniu lub zmniejszył się jej stan etatowy, a brak jest możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe.
W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż w związku z decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Nr PF-6 z dnia 6 lipca 1999 r. zmniejszył się stan etatowy Dowództwa [...] MSWiA. W wyniku powyższego Dowódca [...] MSWiA wystąpił w dniu 21 grudnia 1999 r. z wnioskiem do MSWiA, w związku ze zmniejszeniem stanu etatowego jednostki wojskowej i brakiem możliwości wyznaczenia oficera na inne stanowisko służbowe – równorzędne lub wyższe, zgodnie z posiadanymi przez niego kwalifikacjami – o podjęcie stosownych działań kadrowych. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji po dokonaniu analizy działań kadrowych, stwierdzając brak możliwości wyznaczenia wymienionego oficera na inne stanowisko służbowe, decyzją nr [...] z dnia [...] dokonał oficerowi wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej zdaniem organu także zarzut dotyczący naruszenia § 137 ust. 1 i 2 cyt. rozporządzenia w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych, jest nieuzasadniony, gdyż Dowódca [...] MSWiA w dniu 21 grudnia 1999 r. wystąpił z formalnym wnioskiem o dokonanie ppłk rez.
A. C. wypowiedzenia stosunku służbowego w oparciu o zapis cyt. art. 78 ust. pkt 2 wojskowej ustawy pragmatycznej. Wskazana podstawa prawna wypowiedzenia nie powoduje konieczności zaproponowania oficerowi dwukrotnie, w odrębnych terminach, objęcia równorzędnego lub wyższego stanowiska służbowego, stąd też zdaniem organu nie doszło do naruszenia § 137 ust. 2 rozporządzenia pragmatycznego. Minister Obrony Narodowej dokonując analizy stanu faktycznego i prawnego przedmiotowej sprawy stwierdził, iż nie doszło również do naruszenia pozostałych przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a., gdyż decyzja została wydana przez właściwy organ (art. 156 § 1 pkt 1), brak jest w obrocie prawnym innej decyzji ostatecznej dotyczącej tej samej sprawy (art. 156 § 1 pkt 3), decyzja nie została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4), skutek prawny decyzji nastąpił w dniu 31 grudnia 2000 r., a więc nie można stwierdzić, iż była niewykonalna w dniu jej wydania (art. 156 § 1 pkt 5), wykonanie zaskarżonej decyzji nie wiązało się z wystąpieniem jakiegokolwiek czynu zagrożonego karą (art. 156 § 1 pkt 6), zaskarżona decyzja nie zawiera innych wad, powodujących jej nieważność z mocy prawa (art. 156 § 1 pkt 7).
Organ stwierdził, że w sprawie brak było podstaw do przyjęcia, iż decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Nr [...] z dnia [...] została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa – art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – dlatego też wniosek oficera o stwierdzenie nieważności ww. decyzji był nieuzasadniony.
W dniu 15 października 2004 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniósł ppłk rez. A. C. Decyzją z dnia [...], nr [...] Minister Obrony Narodowej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 127 § 3 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że na mocy decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia 27 stycznia 1999 r. oficer pozostawał w dyspozycji Dowódcy [...] MSWiA wykonując zadania powierzone mu przez przełożonego. Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych organ wojskowy może wypowiedzieć stosunek zawodowej służby wojskowej wobec, m.in. zmniejszenia się stanu etatowego w jednostce i braku możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe. W dowództwie [...] MSWiA na podstawie decyzji Ministra spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 lipca 1999 r. nastąpiło zmniejszenie stanu etatowego i mimo podjęcia prób znalezienia miejsca służby dla ppłk C. takiego miejsca nie znaleziono.
Wobec powyższego zaistniała konieczność wydania decyzji o zwolnieniu oficera z zawodowej służby wojskowej. Zdaniem organu zarówno podstawa prawna jak i tryb podejmowania decyzji był zgodny z prawem, zatem brak było podstaw do stwierdzenia nieważności ww. decyzji.
Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. C. Zdaniem skarżącego organ naruszył przepisy art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób prawidłowy przedstawionych przez niego zarzutów, co do niewłaściwego zastosowania trybu zwolnienia. Organ niewłaściwie zastosował przepisy prawa materialnego, bowiem nigdy nie był on etatowym pracownikiem JW. [...] [...] MSWiA, a cały czas pełnił służbę w [...] Brygadzie [...], wobec tego nie mógł mu być wypowiedziany stosunek służbowy na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, ponieważ jednostka wojskowa, w której pełnił służbę nie podlegała rozformowaniu ani nie zmniejszył się w niej stan etatowy.
Ponadto zdaniem skarżącego, wobec oficerów pozostających w dyspozycji powinien być zastosowany tryb zwolnienia z art. 78 ust. 2 pkt 1, a nie przepis, który zastosowano wobec niego. Zarzucił naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak dostatecznego uzasadnienia faktycznego i prawnego w zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 6 października 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) oddalił skargę A. C. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, materialnoprawną podstawę wypowiedzenia skarżącemu A. C. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej stanowił art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w myśl którego dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy może nastąpić, jeżeli jednostka wojskowa, w której żołnierz zawodowy pełni zawodową służbę wojskową, podlega rozformowaniu lub zmniejszył się jej stan etatowy, a brak jest możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że zarzuty skarżącego, dotyczące zaskarżonej decyzji nie znajdują uzasadnienia w zebranym przez organ materiale dowodowym. W aktach sprawy znajduje się decyzja nr [...] z dnia 27 stycznia 1999 r. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie zwolnienia ppłk A. C. z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego: Komendanta Ośrodka Szkolenia Poligonowego [...] MSWiA i skierowania do dyspozycji Dowódcy [...] MSWiA. W ten sposób oficer stracił swój dotychczasowy przydział służbowy, a otrzymał nowy.
W ocenie Sądu pozostawanie w dyspozycji nie oznacza, że oficer miał wykonywać zadania w Dowództwie [...] MSWiA, ale mógł wykonywać zadania w innych jednostkach wojskowych, w tym także w [...] Brygadzie [...]. Jednak wykonywanie zadań w innych jednostkach nie oznacza, że pełnił on służbę w tych jednostkach. Oficer nadal miał przydział służbowy ustalony decyzją MSWiA z dnia 27 stycznia 1999 r.
Sąd uznał, że w sprawie bezsporne jest, iż w związku z koniecznością reorganizacji [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał rozkaz nr PF-6 z dnia 6 lipca 1999 r., w którym zmniejszył się stan etatowy Dowództwa [...] MSWiA. W tej sytuacji przełożony oficera rozpoczął procedurę poszukiwania miejsca służby dla żołnierza. Poszukiwania te nie dały rezultatu, wobec czego decyzją nr [...] z dnia [...], dokonano oficerowi wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej.
Sąd pierwszej instancji uznał zarzut skarżącego, iż zastosowano wobec niego niewłaściwy tryb wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej za bezpodstawny. Obowiązujący w okresie zwolnienia ppłk rez. A. C. przepis art. 78 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie różnicuje bowiem sytuacji zwalnianych żołnierzy w zależności od tego, czy pozostają w dyspozycji lub nie. Organ wojskowy ma zastosować tryb zwolnienia wtedy, gdy zaistnieją przesłanki wymienione w tym przepisie. W rozpatrywanej sprawie w związku ze zmniejszeniem się stanu etatowego jednostki, w której oficer pełnił służbę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji miał w pełni prawo zastosować wobec niego przepis art. 78 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy.
Sąd podkreślił, iż bezpodstawny jest także zarzut dotyczący treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, gdyż organ wszechstronnie opisał stan faktyczny sprawy, przedstawił faktyczne i prawne podstawy rozstrzygnięcia powołując się na zebrane w toku postępowania dowody.
Od powyższego wyroku A. C. wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazując jako jej podstawy naruszenie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z § 39 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez przyjęcie, że dopuszczalne jest wypowiedzenie stosunku służbowego żołnierzowi zawodowemu pozostającemu w dyspozycji Dowódcy [...] w związku ze zmniejszeniem się stanu etatowego Dowództwa, podczas gdy skarżący nie pełnił zawodowej służby wojskowej w tej jednostce, a wykonywał zadania w Jednostce Wojskowej Nr [...] podległej [...], w której to jednostce nie nastąpiło zmniejszenie stanu etatowego.
Dodatkowo zarzucił naruszenie art. 78 ust. 2 pkt 2 powołanej wyżej ustawy oraz art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i § 39 ust. 1 cyt. rozporządzenia poprzez uznanie, że zmniejszenie stanu etatowego nastąpiło w jednostce, w której skarżący pełnił służbę.
Zarzucił ponadto naruszenie przepisów o postępowaniu, w szczególności art. 135 P.p.s.a., art. 233 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie wnikliwie wszystkich zgromadzonych dowodów i podnoszonych zarzutów odnośnie braku jakichkolwiek dowodów, w postaci notatek służbowych o braku możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe.
W konkluzji skargi kasacyjnej zawarto wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie, oparta została na zarzucie naruszenia prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
W sytuacji powołania w skardze kasacyjnej obu podstaw określonych w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 9 marca 2005 r. FSK 618/04, ONSAiWSA 2005/6/120).
Autor skargi kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania uzasadnia uwzględnieniem przez Sąd faktu, że w dacie dokonania przez organ wypowiedzenia stosunku służbowego skarżącemu, na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.), brak było jakichkolwiek dowodów na okoliczność niemożności wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe. Zarzut ten, chociaż błędnie wiązany jest z art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej P.p.s.a., z uwagi na jego skonkretyzowanie, pozwolił Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na dokonanie oceny zaskarżonego wyroku we wskazanym zakresie.
Ocena ta w całości potwierdziła twierdzenia zawarte w skardze kasacyjnej co do tego, że w dacie podjęcia przez organ decyzji o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego, organ nie wykazał spełnienia drugiej z przesłanek wymienionych w art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, tj. braku możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe.
Okoliczność ta, niezauważona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, miała istotne znaczenie w sprawie, której przedmiotem była odmowa stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego.
Sąd I instancji uznając zaskarżoną decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności za zgodną z prawem, przyjął bezkrytycznie twierdzenia organu o braku możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe.
Sąd nie zwrócił uwagi, że wszystkie notatki służbowe złożone do akt personalnych skarżącego, a mające świadczyć o podjętych przez organ staraniach znalezienia dla skarżącego nowego stanowiska służbowego, zostały sporządzone po 10–11 miesiącach od dnia podjęcia decyzji w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego.
Zgodnie z powołanym jako materialnoprawna podstawa decyzji o wypowiedzeniu art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy może nastąpić jeżeli jednostka wojskowa, w której żołnierz zawodowy pełni zawodową służbę wojskową, podlega rozformowaniu lub zmniejszył się jej stan etatowy, a brak jest możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wyrażany był pogląd, zgodnie z którym wypowiedzenie żołnierzowi zawodowemu stosunku służbowego na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, wymagało łącznego spełnienia wszystkich przesłanek określonych w ww. przepisie. Dla oceny legalności wypowiedzenia nie było zatem wystarczające wykazanie przez organ wyłącznie faktu rozformowania jednostki wojskowej lub zmniejszenia się jej stanu etatowego, bez jednoczesnego udowodnienia, że brak jest możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe.
Ten ostatni warunek z oczywistych względów musi zostać spełniony przed podjęciem decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego.
W rozpoznawanej sprawie wypowiedzenie skarżącemu stosunku służbowego nie zostało poprzedzone jakimikolwiek działaniami organu, zmierzającymi do ulokowania skarżącego na innym stanowisku służbowym.
Za dowód przeprowadzenia takich, nie mogą być bowiem uznane znajdujące się w aktach personalnych informacje o braku możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe, które pochodzą z miesiąca października i listopada 2000 r.
Powyższe oznacza, że decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego naruszała prawo, a okoliczność ta powinna być wzięta pod uwagę i oceniona w kontekście art. 156 pkt 2 k.p.a., w trakcie postępowania z wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności ww. decyzji.
W tej sytuacji bezpodstawne jest twierdzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie, że zarzuty skarżącego dotyczące decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...], nie znajdują uzasadnienia w zebranym przez organ materiale dowodowym.
Przyjęcie przez Sąd I instancji wadliwie ustalonego przez organ stanu faktycznego sprawy, spowodowało także naruszenie przez Sąd przepisów prawa materialnego – art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez uznanie, że wymieniony przepis uzasadniał dokonanie wobec skarżącego wypowiedzenia stosunku służbowego.
Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 185 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na mocy art. 203 pkt 1 ww. ustawy w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).