Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 22 lutego 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 922/05, oddalił skargę I. R. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z [...] nr [...], w przedmiocie odmowy zatwierdzenia uchwały o nadaniu stopnia doktora habilitowanego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że w dniu 28 V 2004 r. Rada Wydziału Nauk Humanistycznych [...], podjęła uchwałę o nadaniu dr I. R. stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk humanistycznych.
Następnie wnioskiem z 21 VIII 2003 r. Rada Wydziału Nauk Humanistycznych [...], wystąpiła do Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów o zatwierdzenie uchwały z 28 V 2003 r. Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów decyzją z [...] nr [...], odmówiła zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału Nauk Humanistycznych [...] o nadanie dr I. R. stopnia naukowego dr habilitowanego nauk humanistycznych w zakresie historii. Organ podniósł, że Sekcja Nauk Humanistycznych i Społecznych Centralnej Komisji, zapoznała się z wnioskiem o zatwierdzenie uchwały Rady Wydziału z 28 V 2003 r., a następnie po wysłuchaniu opinii recenzentów Centralnej Komisji i po przeprowadzeniu dyskusji w tajnym głosowaniu, odmówiła poparcia tego wniosku (wynik głosowania za zatwierdzeniem uchwały 4 głosy, przeciw 24, wstrzymujących się 8). Prezydium Centralnej Komisji po zapoznaniu się ze stanowiskiem Sekcji podjęło decyzję o odmowie zatwierdzenia omawianej uchwały (wynik głosowania, za zatwierdzeniem uchwały 6 głosów, przeciw 10, wstrzymujących się O).
Wynik głosowania w Sekcji wskazał, że większość jej członków nie znalazła wystarczających podstaw do uznania, że rozprawa habilitacyjna dr I. R. stanowi znaczny wkład w rozwój dyscypliny naukowej - historia sztuki, której dotyczy przewód habilitacyjny i że spełnia ona wymagania określone w art. 15 ust. 1 ustawy o tytule naukowym i stopniach naukowych.
W postępowaniu przed Centralną Komisją powołano kolejno dwoje recenzentów, którzy przedstawili jednoznacznie negatywne opinie odnośnie nadania dr I. R. stopnia naukowego doktora habilitowanego.
W ich ocenie, którą podzieliła Sekcja, rozprawa habilitacyjna ma szereg zasadniczych wad wykluczających możliwość uznania jej za znaczny wkład w rozwój wiedzy naukowej. Nie jest ona dziełem syntetycznym, nie spełnia też podstawowych postulatów kompozycyjnych. Nie porządkuje ona ani terminologii historycznej ani typologii zabytków, czy też rozwoju wyróżnionych typów zabytków w czasie.
Habilitantka nie posługiwała się w ogóle kluczem społeczno-obyczajowym, niezbędnym w badaniach nad architekturą mieszkalną. W obszernym wykazie literatury przedmiotu, w który zaopatrzona jest rozprawa habilitacyjna, przytłaczającą większość stanowią pozycje polskie. Brakuje odniesień do pozycji obcojęzycznych podstawowych w warsztacie historia sztuki, podejmującego tematykę rezydencji. Zwraca uwagę brak odniesień do monografii M. Girourda, podstawowej dla podejmowanej przez habilitantkę tematyki badawczej. Autorka nie odnosi się zresztą także do literatury dotyczącej sztuki ogólnopolskiej, ograniczając swe zainteresowania do obszaru Lubelszczyzny.
Materiał badawczy zaprezentowany został w rozprawie niewłaściwie, przez co nie mógł stanowić źródła dla rzetelnie podbudowanych i wartościowych wniosków. Materiał ilustracyjny stanowiący istotną część rozprawy został przedstawiony w sposób mało klarowny i z błędami rzeczowymi. Pozostały dorobek habilitantki, stanowiący podstawę wszczęcia przewodu jest dość obszerny, jednak publikowany był niemal w całości w wydawnictwach lokalnych i ogranicza się do problematyki Lubelszczyzny.
Publikowane artykuły mają w większości charakter przyczynkarski, brak im szerszej podbudowy teoretycznej. Biorąc pod uwagę znaczenie tego dorobku dla rozwoju wiedzy naukowej, w ocenie Centralnej Komisji nie było podstaw by uznać ten dorobek jako znaczny, jak wymaga tego art. 14 ustawy o tytule naukowym i stopniach naukowych. W dniu 20 IV 2004 r. Rada Wydziału Nauk Humanistycznych [...], złożyła do Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów Naukowych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...]. Centralna Komisja decyzją z [...] nr [...], utrzymała w mocy decyzję z [...]. Organ podkreślił, że Sekcja Nauk Humanistycznych i Społecznych Centralnej Komisji, po zapoznaniu się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, po wysłuchaniu opinii recenzentów Centralnej Komisji oraz po przeprowadzeniu dyskusji z udziałem recenzentów Rady Wydziału, w głosowaniu tajnym wypowiedziała się przeciw uchyleniu decyzji Centralnej Komisji o odmowie zatwierdzenia ww. uchwały (za uchyleniem decyzji 7 głosów, przeciw 25, wstrzymujących się 5).
Prezydium Centralnej Komisji po zapoznaniu się ze stanowiskiem Sekcji, postanowiło w głosowaniu tajnym utrzymać w mocy poprzednią decyzję Centralnej Komisji, odmawiającą zatwierdzenia omawianej uchwały Rady Wydziału (za utrzymaniem decyzji 10 głosów, przeciw 0, wstrzymujących się 0).
Ocena dokonana przez Sekcję wskazuje, że argumenty podniesione w wystąpieniu o ponowne rozpatrzenie sprawy nie pozwalają nadal na uznanie, że rozprawa habilitacyjna stanowi znaczny wkład w rozwój dyscypliny historia, wymagany zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o tytule naukowym i stopniach naukowych. W postępowaniu dotyczącym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy powołano kolejno dwóch nowych recenzentów, którzy przedstawili jednoznacznie negatywne opinie odnośnie zasadności zatwierdzenia uchwały o nadanie dr I. R. stopnia naukowego doktora habilitowanego. Z ich opinii i przebiegu dyskusji nad wystąpieniem odwoławczym wynika bezzasadność argumentacji zawartej w tym wystąpieniu, uznającej krytykę rozprawy za niezasłużoną.
Dorobek habilitantki ogłoszony był niemal w całości w lokalnych wydawnictwach. Są to w przeważającej większości artykuły o charakterze przyczynkarskim, pozbawione analitycznych twórczych cech, jakich należy oczekiwać od prac naukowych kandydata do stopnia naukowego doktora habilitowanego. W tym stanie rzeczy, Prezydium Centralnej Komisji uznało za uzasadnione stanowisko Sekcji, sprzeciwiające się uchyleniu decyzji o odmowie zatwierdzenia uchwały nadającej dr I. R. stopień naukowy doktora habilitowanego.
I. R. wniosła skargę na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z [...] wnioskując o jej uchylenie w całości. Zarzuciła w skardze organowi naruszenie art. 1, art. 11, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 kpa. Wskazała, że zaproszeni w dniu 8 II 2005 r. na posiedzenie Sekcji Nauk Humanistycznych i Społecznych trzej recenzenci Rady Wydziału (nieobecny prof. J. K.), obecni w osobach prof. J. L. i prof. Z. B. zgodnie twierdzą, że w toku posiedzenia superrecenzje zostały przedstawione w sposób skrótowy, co wyraźnie zaznaczył przewodniczący Komisji. Superrecenzent A. prof. J. O. w wygłoszonym skrócie wyakcentował wyłącznie wszystkie negatywy, a pominął całkowicie elementy pozytywne. Superrecenzję B, w zastępstwie nieobecnej prof. T. J., potraktowano również skrótowo, przy czym skrót ten został odczytany przez sekretarkę, w toku posiedzenia. Całkowicie pominięte zostały akcenty polemiczne z replik recenzentów z superrecenzjami oraz tylko wspomniane pozytywne dla skarżącej recenzje prof. C. D. i prof. T. C. Centralna Komisja wprawdzie w wyniku głosowania mogła wydać decyzję odmawiającą zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału o nadaniu stopnia naukowego, lecz powinna zapewnić warunki, aby wynik głosowania odpowiadał ustaleniom postępowania i dokonanej w sposób niewadliwy ocenie materiału dowodowego, takie warunki nakładają na organ przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Z przebiegu posiedzenia przed Komisją wynika, że wszystkie wyżej wymienione przepisy kpa zostały naruszone.
Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uznał skargi za zasadną.
Sąd zaznaczył, że ze specyfiki postępowania w sprawie o zatwierdzenie uchwały o nadaniu stopnia naukowego doktora habilitowanego wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznej kontroli recenzji, stanowiących podstawę decyzji Prezydium Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów podejmowanej w tym przedmiocie, a więc dokonania oceny czy osoba ubiegająca się o uzyskanie stopnia naukowego doktora habilitowanego uzyskała znaczny dorobek naukowy i przedłożona przez nią rozprawa habilitacyjna stanowi znaczny wkład autora w rozwój określonej dyscypliny naukowej.
Przedmiotem kontroli Sądu może być jedynie zbadanie, czy w postępowaniu tym organy Centralnej Komisji nie naruszyły uprawnień stron oraz czy dochowały nałożonych na nie obowiązków procesowych i trybu postępowania, wynikającego z mających zastosowanie w niniejszej sprawie – przepisów ustawy z 12 IX 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (Dz. U. Nr 65, poz. 386 z późn. zm.) oraz wydanego na podstawie art. 34 ust. 5 tej ustawy Statutu Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z 19 IV 1991 r. oraz stosowanych odpowiednio przepisów kpa (art. 29 ust. 1 ustawy).
Dokonując kontroli działalności Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Sąd nie dopatrzył się naruszeń, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy.
W postępowaniu opiniodawczym prowadzonym przez Sekcję Nauk Humanistycznych i Społecznych, na skutek złożonego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, powołano – zgodnie z § 9 ust. 3 statutu – dwóch recenzentów w osobach prof. S. M. oraz prof. J. W., ekspertów z tytułami naukowymi w zakresie historii sztuki, a więc specjalistów spełniających wymogi wynikające z przepisów art. 34 ust. 3 i 4 ustawy o tytule naukowym i stopniach naukowych oraz § 9 ust. 1-3 Statutu Centralnej Komisji. Recenzentom Rady Wydziału Nauk Humanistycznych [...] zapewniono czynny udział w postępowaniu opiniodawczym, zawiadamiając ich o terminie i przedmiocie posiedzenia sekcji. Recenzenci powołani z ramienia Centralnej Komisji przedstawili swe opinie na piśmie (opinia z 12 V 2004 r. i 30 I 2005 r.). Opinie te są należycie uzasadnione i nie są wewnętrznie sprzeczne, mają zatem walor dowodu (opinia biegłego) w rozumieniu art. 75 § 1 kpa.
Natomiast wyciąg z protokołu posiedzenia Sekcji Nauk Humanistycznych i Społecznych przeprowadzonego w dniach 8 i 9 lutego 2005 r. wskazuje, że w posiedzeniu tym udział wzięło trzech recenzentów Centralnej Komisji oraz dwóch recenzentów z przewodu habilitacyjnego. Na posiedzeniu tym wysłuchano opinii recenzentów Komisji, zapoznano się z treścią odwołania Rady Wydziału oraz udzielono głosu recenzentom przewodu habilitacyjnego, a po przeprowadzeniu dyskusji podjęto w głosowaniu tajnym w obecności ponad połowy liczby członków sekcji (37 głosujących na 48 uprawnionych członków Sekcji), bezwzględną większością oddanych głosów (25 głosów negatywnych na 37 ważnie oddanych głosów) uchwałę o braku poparcia dla wniosku o uchylenie i zmianę decyzji Centralnej Komisji odmawiającej zatwierdzenia uchwały o nadaniu stopnia doktora habilitowanego dr I. R. Spełniono zatem wymogi proceduralne określone w § 7 ust. 1 i 2 oraz § 11 ust. 1 Statutu.
Protokół z posiedzenia Prezydium Centralnej Komisji przeprowadzonego w dniu [...] wskazuje, iż uchwała Sekcji z 8 II 2005 r. została zreferowana na posiedzeniu. Z treści protokołu wynika, że uchwała Prezydium Centralnej Komisji zapadła w głosowaniu tajnym w obecności ponad połowy liczby członków Prezydium (10 głosujących na 12 członków Prezydium), bezwzględną ilością oddanych głosów (10 negatywnych na 10 ważnie oddanych głosów). Zatem i to postępowanie – zdaniem Sądu – odpowiadało wymogom § 7 ust. 1 i 2 oraz § 12 ust. 1 Statutu, przy czym zarówno wyciąg z protokołu posiedzenia Sekcji jak i posiedzenia Prezydium dostatecznie opisują przebieg posiedzenia, wskazują kto uczestniczył w protokołowanych czynnościach, jaki był jego przebieg i do jakich wniosków doprowadził.
Sąd stwierdził też, że z opinii sporządzonych przez prof. J. C., prof. S. M. i prof. J. W. wynika, że zapoznali się oni z opiniami recenzentów przewodu habilitacyjnego, stąd skrótowe ich przedstawienie na posiedzeniach organów Centralnej Komisji.
Akta sprawy, a w szczególności treść wyciągu z protokołu posiedzeń z 8 i 9 lutego 2005 r. nie potwierdza, iż superrecenzje zostały przedstawione w sposób skrótowy, a superrecenzent prof. J. O. w wygłoszonym referacie – wyakcentował wyłącznie negatywne elementy rozprawy habilitacyjnej oraz, że recenzja prof. T. J. została przedstawiona skrótowo i odczytana przez sekretarkę, natomiast pozytywne recenzje prof. C. D. i prof. T. C. - tylko wspomniane. Nie można więc uznać, że zostały naruszone przepisy art. 7, art. 77 i art. 80 kpa. Jeżeli zaś chodzi o kwestię wyłączenia z postępowania superrecenzenta prof. S. M. oraz "wyznaczenia się przez siebie" recenzentem Komisji, to Sąd stwierdził, że przepisy ustawy o tytule naukowym i stopniach naukowych oraz wydany na podstawie tej ustawy Statut Centralnej Komisji, nie normują tego rodzaju sytuacji. Okoliczności te nie podlegają więc kognicji Sądu administracyjnego.
Jeśli zaś chodzi o zarzuty skierowane przeciwko uzasadnieniu decyzji z [...] to Sąd wskazał, że przepis art. 107 § 3 kpa doznaje ograniczenia na gruncie postępowania toczącego się przed Centralną Komisją. Uzasadnienie decyzji tego organu stanowi podsumowanie postępowania, które ma charakter niejawny (§ 14 statutu), a zapadające w jego toku uchwały są podejmowane w głosowaniu tajnym (§ 7 ust. 2 statutu). Dlatego też brak przedstawienia szczegółowych motywów podjęcia tej decyzji – z uwagi na specyfikę tego rozstrzygnięcia – nie może być uznany za naruszenie prawa dające podstawę do uwzględnienia skargi. Prowadzi to do wniosku, że zaskarżona decyzja nie narusza art. art. 7, 11, 80 i 107 § 3 kpa w stopniu, mającym wpływ na wynik sprawy.
Od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skargę kasacyjna wniosła I. R., reprezentowana przez radcę prawnego K. P. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
- 1. naruszenie przepisów postępowania przez pominięcie treści art. 135 ustawy z 30 VIII 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i niewyjaśnienie zgodności Statutu Centralnej Komisji z art. 9 i 10 § 1 kpa oraz naruszenie przepisów postępowania polegające na niewzięciu pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie – w szczególności naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ww. ustawy z 30 VIII 2002 r. przez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przez Centralną Komisję przepisów art. 7, 11, 77 ust. 3, 80 i 107 kpa oraz art. 24 § 1 pkt 4 i 5 w związku z art. 29 ustawy z 14 III 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym, jak również art. 20 ust. 5b),
- 2. naruszenie prawa materialnego w szczególności § 11 pkt 2 Statutu Centralnej Komisji, przez niezapoznanie uczestniczących w posiedzeniu w dniach 8 i 9 luty 2005 r. z opinią recenzenta Rady Wydziału J. K. co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wnosząca ją zaznaczyła, że zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym, Centralna Komisja w zakresie wydawanych przez siebie decyzji pełni funkcję centralnego organu administracji, a do postępowania przed tym organem stosownie do treści art. 29 ust. 1 ustawy, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Naczelnymi zasadami tego postępowania jest zasada jawności i czynnego udziału strony. Sąd nie wziął pod uwagę, że statut stanowiący podstawę działania Centralnej Komisji narusza ww. przepisy postępowania administracyjnego, pozbawiając stronę udziału w nim. Na żadnym etapie tego postępowania strona nie może uczestniczyć, przez co pozbawiona jest należnych jej praw. Statut Centralnej Komisji w § 9 ust. 1 zezwala na wyznaczenie na recenzenta Centralnej Komisji jej członka, jednakże zgodnie z art. 24 § 1 pkt 4 kpa osoba taka nie może brać udziału w wydawaniu decyzji.
Recenzent w postępowaniu przed Centralną Komisją jest w istocie biegłym, mającym wypowiedzieć się w sprawie. Nie do przyjęcia jest fakt, że takim biegłym może być osoba, która później bierze udział w głosowaniu i ma wpływ na rozstrzygnięcie. W niniejszej sprawie prof. J. O., który był członkiem Sekcji i brał udział w wydaniu decyzji, a następnie pełnił rolę recenzenta. Tym samym naruszono art. 20 ust. 5b ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym, według którego recenzenci uczestniczą w przewodzie habilitacyjnym na takich samych zasadach. Jest też niezrozumiałe, że prof. S. M., który wcześniej odmówił sporządzenia recenzji Radzie Wydziału, przyjął rolę recenzenta Centralnej Komisji. Rodzi to poważne wątpliwości co do jego bezstronności. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wyjaśnił również wszystkich okoliczności sprawy, co stanowi naruszenie art. 135 i art. 141 § 4 ppsa. Wbrew twierdzeniom Sądu, protokół z posiedzenia Prezydium niedostatecznie opisuje przebieg posiedzeń.
Przede wszystkim w protokóle z posiedzenia Sekcji z 8 i 9 lutego, brak jest informacji co do odczytania czy też zreferowania opinii nieobecnego prof. J. K. i nieżyjącej Pani T. J. Brak jest też informacji czy recenzentom pozwolono na czynny udział w postępowaniu opiniodawczym, przy czym Sąd błędnie podał podstawę ich czynnego udziału jako wynikającą z art. 17 ust. 2 ustawy. Brak też w protokole informacji o udzieleniu głosu, o skorzystaniu przez nich lub nie – z prawa zadawania pytań, ani też czy i jaki przebieg miała dyskusja.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła także Rada Wydziału Humanistycznego [...], reprezentowana również przez Radcę prawnego K. P. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania przez pominięcie treści art. 135 ustawy z 30 VIII 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i niewyjaśnienie zgodności Statutu Centralnej Komisji z art. 9 i art. 10 § 1 kpa oraz przepisami ustawy z 14 III 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz naruszenie przepisów postępowania, polegające na niewzięciu pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie – w szczególności naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ww. ustawy z 30 VIII 2002 r. przez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przez Centralną Komisję przepisów art. 7, 11, 77 ust. 3, 80 i 107 kpa oraz art. 24 § 1 pkt 4 i 5 w związku z art. 29 ustawy z 14 III 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym, art. 20 ust. 5b,a także § 11 pkt 2 Statutu Centralnej Komisji przez niezapoznanie uczestniczących w posiedzeniu w dniach 8 i 9 lutego 2005 r. z opinią recenzenta Rady Wydziału J. K., co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Uzasadnienie skargi kasacyjnej jest identyczne jak skargi kasacyjnej I. R., reprezentowanej tak jak i Rada Wydziału Humanistycznego [...] przez radcę prawnego K. P. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Dokonując oceny zasadności skarg kasacyjnych wniesionych przez I. R. oraz Radę Wydziału Humanistycznego [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 II 2006 r., o którym wyżej mowa, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skargi te nie mają usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie należy podnieść, iż niezasadny jest zarzut postawiony w podstawach kasacyjnych obu skarg kasacyjnych dotyczący naruszenia przez zaskarżony wyrok wymienionych w podstawach tych przepisów ustawy z 14 III 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, ponieważ nie przepisy tej ustawy miały zastosowanie w postępowaniu przed Centralną Komisją do Spraw Stopni i Tytułów w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z postanowieniami art. 51 ustawy z 14 III 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, w tym przypadku miały zastosowanie przepisy ustawy z 12 IX 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (Dz. U. Nr 65, poz. 386 z późn. zm.).
Należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 152, poz. 1270) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki normatywne określone zostały w § 2 art. 183. Odmiennie zatem niż sąd administracyjny I instancji, który rozpoznając skargę sądowoadministracyjną nie będąc związany granicami tej skargi ma obowiązek poddać zaskarżony akt pełnej kontroli pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, niezależnie od zarzutów i wniosków postawionych w skardze, Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd kasacyjny związany jest granicami skargi, a więc może rozpoznać sprawę tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej, a przede wszystkim w jej podstawach, chyba, że wystąpią przesłanki nieważności postępowania to wówczas te - Sąd niezależnie od zarzutów sformułowanych w podstawach kasacyjnych - musi wziąć z urzędu pod uwagę przy rozpoznaniu sprawy.
Żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w cyt. art. 183 § 2 omawianej ustawy nie zachodzi w niniejszej sprawie. Stąd też sprawa ta mogła być przez Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznana tylko w granicach zakreślonych skargą kasacyjną. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają przede wszystkim podstawy kasacyjne. W podstawach kasacji wnoszący skargę kasacyjną musi wskazać wyraźnie konkretną normę prawa materialnego czy procesowego, której naruszenie zarzuca zaskarżonemu orzeczeniu. Tak więc jeśli wnoszący skargi kasacyjne w tej sprawie zamierzali postawić Sądowi I instancji zarzut naruszenia przepisów normujących postępowanie w sprawach dotyczących stopni naukowych, to w tym przypadku należało wskazać konkretne przepisy ustawy z 12 IX 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych. Ponieważ – jak zaznaczono - w niniejszej sprawie przepisy ustawy z 14 III 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym (...) nie miały zastosowania, to do postawionego w podstawach kasacji zarzutu ich naruszenia Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł się merytorycznie odnieść.
Za chybiony też uznać należy zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym przepisem, Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W świetle tej normy Sąd Administracyjny z urzędu powinien rozpatrzyć czy nie zachodzą przesłanki uzasadniające zastosowanie tego przepisu, a warunkiem zastosowania unormowania w nim zawartego jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności (w tym wypadku w decyzji Centralnej Komisji z [...]), ale także w aktach lub czynnościach je poprzedzających, jeżeli tylko były one podjęte w granicach danej sprawy. Przepis ten – wbrew twierdzeniom skarg kasacyjnych – nie został przez Sąd naruszony w rozpatrywanym przypadku, gdyż nie było podstaw do jego zastosowania.
Jak wynika zarówno z ustawy z 1 IX 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (która miała tu zastosowanie) jak i obecnie obowiązującej ustawy z 14 III 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, postępowanie w sprawach o nadanie tytułu naukowego i stopni naukowych cechuje pewna odrębność w stosunku do postępowania prowadzonego wprost na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 29 ust.1 obu wymienionych ustaw w postępowaniu tego rodzaju przepisy kpa mają odpowiednie zastosowanie tylko w zakresie nieuregulowanym ustawą. Odrębność postępowania w sprawach o nadanie tytułu naukowego i stopni naukowych polega nie tylko na sposobie – w głosowaniu tajnym – podejmowania przez Prezydium Centralnej Komisji – która jest organem kolegialnym – decyzji kończącej ostatecznie sprawę nadania stopnia naukowego lub przedstawienia do tytułu naukowego ale też w ograniczeniu podmiotowym udziału w postępowaniu przed Centralną Komisją.
Z przepisów ustawy z 12 IX 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych, a zwłaszcza z art. 17 wynika, że w pierwszym etapie rozpatrywania sprawy nadania stopnia naukowego Centralna Komisja proceduje tylko we własnym gronie z udziałem powołanych przez siebie recenzentów na podstawie dokumentacji przekazanej przez jednostkę przeprowadzającą przewód habilitacyjny (szkołę wyższą lub inną placówkę naukową). Dopiero w przypadku, o jakim mowa w ust. 2 tego przepisu tzn. ponownego rozpoznania sprawy przez Centralną Komisję, mogą uczestniczyć na prawach strony – ale tylko oni – recenzenci w przewodzie habilitacyjnym.
W świetle postanowień omawianej ustawy na żadnym etapie postępowania przed Centralną Komisją w sprawie zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału o nadaniu stopnia naukowego dr habilitowanego, nie bierze udziału osoba zainteresowana – habilitant. Postanowienie Statutu Centralnej Komisji do Spaw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych, nieprzewidujące udziału w postępowaniu przed organami Centralnej Komisji (Sekcji i Prezydium) osób ubiegających się o nadanie stopnia naukowego, których dotyczy uchwała Rady Wydziału stanowiąca przedmiot rozważań Centralnej Komisji, nie są więc ani sprzeczne z powołaną ustawa ani wskazanymi w podstawie kasacyjnej przepisami kodeksu postępowania, bo te ostatnie z uwagi na uregulowanie tej kwestii w sposób odmienny w ustawie nie mają zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o tytule naukowym i stopniach naukowych - zastosowania.
W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji nie dopatrzył się, iżby rozstrzygnięcie wydane w tej sprawie przez Prezydium Centralnej Komisji w zaskarżonej decyzji zapadło z naruszeniem prawa i stanowisko to – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – należy w świetle materiału dokumentacyjnego podzielić. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 VII 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sądy Administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod kątem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W sprawach o nadanie stopni naukowych, w których ocena rozprawy doktorskiej czy habilitacyjnej oraz dorobku naukowego kandydata pod kątem spełnienia wymogów stawianych przez ustawę wymaga specjalistycznej wiedzy, Sąd Administracyjny sprawuje swą kontrolę jedynie w zakresie badania legalności decyzji Centralnej Komisji kończącej postępowanie w sprawie nadania stopnia naukowego, to znaczy czy decyzja ta została wydana zgodnie z przepisami ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz przepisami wykonawczymi do tej ustawy, regulującymi tryb i zasady postępowania w tego rodzaju sprawach, a także postanowieniami Statutu Centralnej Komisji.
Nie jest natomiast rolą Sądu Administracyjnego – bo w tym wypadku być nie może – wkraczanie w merytoryczną ocenę rozprawy doktorskiej lub habilitacyjnej i dorobku naukowego osoby ubiegającej się o nadanie stopnia naukowego, dokonaną w toku postępowania o nadanie stopnia naukowego zarówno w recenzjach naukowych jak i stanowisku Sekcji Centralnej Komisji, zawierającym propozycję rozstrzygnięcia sprawy dla Prezydium Centralnej Komisji. Na podstawie dokumentacji tej sprawy można stwierdzić, że przebieg postępowania przed Centralną Komisja był zgodny z wymogami ustawy z 12 IX 1990 r. – mającej tu zastosowanie – o tytule naukowym i stopniach naukowych oraz Statutu Centralnej Komisji.
Błędne są też zarzuty skarg kasacyjnych stwierdzające, ze w wydaniu decyzji brał udział członek Sekcji Nauk Humanistycznych i Społecznych, który z uwagi na to, że był recenzentem powołanym przez Komisję, winien być na podstawie art. 24 § 1 pkt 4 kpa – wyłączony od udziału w wydaniu decyzji. Otóż należy podkreślić to – co znalazło wyraz w orzecznictwie NSA z tego zakresu - że organem wydającym decyzję kończącą ostatecznie postępowanie w sprawie nadania stopnia naukowego jest Prezydium Centralnej Komisji. Ten zatem organ obowiązany jest dokonać samodzielnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, a następnie wydać stosowną decyzję. Stanowisko Sekcji Centralnej Komisji, która działa jako organ opiniodawczy, jest tu tylko propozycją rozstrzygnięcia przedstawioną organowi decyzyjnemu ale go nie wiąże i stąd nic nie zwalnia Prezydium Centralnej Komisji z obowiązku przeprowadzenia oceny całego zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Tak więc Sekcja w tym jej członkowie nie uczestniczą w wydaniu decyzji, a jedynie przygotowują dla Prezydium Centralnej Komisji materiał do rozstrzygnięcia ale decyzję podejmuje samodzielnie Prezydium. Stąd też branie udziału w posiedzeniu Sekcji przez jej członka, który w sprawie ocenianej przez ten organ został wyznaczony na recenzenta, nie stanowi przesłanki określonej w art. 24 § 1 pkt 4 kpa. Zresztą należy zwrócić uwagę, że podobnie uregulowane zostało uczestnictwo recenzenta z przewodu habilitacyjnego zatrudnionego w jednostce przeprowadzającej habilitację w podejmowaniu uchwały o nadaniu stopnia naukowego doktora habilitowanego. W tej sprawie – jak wynika z protokołu z posiedzenia Rady Wydziału Nauk Humanistycznych [...] z 28 V 2003 r., na którym została podjęta uchwała o nadaniu dr I. R. stopnia naukowego doktora habilitowanego w podjęciu tej uchwały wziął udział prof. J. L. recenzent z ramienia Rady Wydziału a do tego Kierownik Katedry w tym Wydziale, gdzie zatrudniona jest zainteresowana.
Nie jest też zasadny zarzut skarg o naruszenie zaskarżonym wyrokiem § 11 ust. 2 Statutu Centralnej Komisji. Otóż przepis ten zamieszczony w Rozdziale II Statutu zatytułowanym "Zasady postępowania opiniodawczego" dotyczy recenzentów postępowania opiniodawczego prowadzonego przez właściwą sekcję, a więc recenzentów powołanych w trybie przewidzianym w § 10 Statutu. Recenzenci Rady Wydziału swoje opinie składają w trakcie przewodu habilitacyjnego i są one dostarczone Centralnej Komisji wraz z całą dokumentacją załączoną do wniosku o zatwierdzenie uchwały Rady Wydziału o nadaniu stopnia naukowego. Recenzenci Rady Wydziału mają prawo uczestniczyć przed Centralną Komisją na prawach strony ale tylko w postępowaniu odwoławczym. Mogą przy tym z tego uprawnienia skorzystać lub nie.
Natomiast regulacja zawarta w ust. 2 § 11 Statutu odnosi się tylko do recenzentów powołanych przez Centralną Komisję, którzy z zasady winni być obecnie na posiedzeniu Sekcji i zreferować złożoną uprzednio na piśmie opinię.
Powyższe prowadzi do wniosku, że zaskarżony wyrok prawa nie narusza. Z tego tez względu na podstawie art. 184 ustawy z 30 VIII 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji.