Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 19 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 588/08 odrzucił skargę E. K., B. B., Ł. B., J. B., M. B., A. R., W. B. i J. B. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości wskazując na następujące motywy takiego rozstrzygnięcia:
Przedstawiając stan faktyczny sprawy stwierdził, iż decyzją z dnia [...] października 2002 r., znak: [...] Prezydent Miasta Krakowa odmówił zwrotu działki nr [...] o pow. 0,0395ha obr. [...] jedn. ewid. P. m. K. obj. księgą wieczystą [...] na rzecz byłych współwłaścicieli. Niniejsze postępowanie wszczęto na wniosek H. J. W. i F. A. M. z dnia 1 grudnia 1999 r. o zwrot w/w działki zbytej na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym z dnia 30 lipca 1979 r. Nr Rep. A. II. [...] z przeznaczeniem na cele budowy osiedla mieszkaniowego "Z. – R.". Działka nr [...] objęta Iwh [...] była własnością F. z M. M. Na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego dla Miasta Krakowa z dnia 26 listopada 1973 r. Sygn. akt II Ns [...]spadek po F. M. nabyli H. W. i F. M. po 1/2 części.
Odwołanie od tej decyzji złożyli F. A. M. i H. J. W., decyzją z dnia [...] listopada 2002 r., znak: [...] Wojewoda Małopolski utrzymał ją w mocy.
Skargę od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyli E. K., R. B., W. B. i A. R. domagając się jednak zwrotu nieruchomości oznaczonej nr [...] obr. [...], jedn. ewid. P. K. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę odrzucił, gdyż w pierwszej kolejności zbadał przesłanki formalne skargi i ustalił na podstawie akt sądowych oraz administracyjnych, iż stronami postępowania w niniejszej sprawie przed organami administracji obu instancji byli H. J. W. i F. A. M. Skarżący E. K., R. B., W. B. i A. R. nie brali udziału w postępowaniu administracyjnym. Sąd uznał, iż złożona przez pełnomocnika skarga była bez pełnomocnictwa, w związku z tym pełnomocnik skarżących został zobowiązany do uzupełnienia braku formalnego skargi przez dołączenie pełnomocnictwa w zakreślonym terminie i pomimo prawidłowego odbioru zarządzenia obowiązku tego nie wykonał.
Sąd I instancji wskazał również, iż w toku postępowania sądowo-administracyjnego skarżący R. B. zmarł, w związku z tym postępowanie zostało zawieszone, a po jego podjęciu, w miejsce zmarłego wstąpili w jego następcy prawni: J. B., B. B., Ł. B., J. B. i M. B. Powołując się na przepisy art. 50 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), który określa krąg podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi Sąd stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie skarżący E. K., B. B., Ł. B., J. B., M. B., A. R., W. B., J. B. nie są właściwymi stronami niniejszego postępowania i dlatego skarga została odrzucona. Dla Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stronami postępowania w tej sprawie są H. J. W. i F. A. M. Od powyższego postanowienia skargę kasacyjną złożyły E. K. i J. B., opierając na art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zaskarżono powyższe postanowienie w całości.
Na podstawie art. 176 w związku z art. 185 § 1 ww. ustawy zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w zakresie ustalenia osób uprawnionych do wniesienia skargi na decyzję administracyjną do sądu administracyjnego oraz wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i rozpoznanie sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oraz o zasądzenie na rzecz E. K. i J. B. od Wojewody Małopolskiego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskazano, iż skarżący posiadają legitymację do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Podniesiono, iż zakres pojęciowy "osoby mającej interes prawny" nie jest na gruncie przepisu art. 50 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tożsamy z terminem "strona", występującym w przepisach o postępowaniu administracyjnym. Zatem należy przyjąć, że dopuszczalna jest sytuacja, gdy skargę do sądu administracyjnego składa osoba, która nie miała statusu strony w postępowaniu administracyjnym, jest natomiast w stanie wykazać, że rozstrzygnięcie w sprawie ma dla niej znaczenie prawne tzn. jest w stanie wykazać swój interes chroniony prawem – interes prawny.
Dodatkowo z art. 50 P.p.s.a. można wywieść, iż do wniesienia skargi są umocowane nie tylko osoby, które brały udział w postępowaniu administracyjnym, ale również wszystkie podmioty mające interes prawny we wniesieniu skargi, które w tym postępowaniu administracyjnym udziału nie brały. Warunkiem udziału tych podmiotów jest kumulatywne spełnienie dwóch przesłanek – jak wskazano powyżej, legitymowanie się interesem prawnym oraz wyczerpanie środków odwoławczych w postępowaniu administracyjnym. Zdaniem skarżących, obie przesłanki zostały przez nie spełnione, bowiem wykazały zarówno swój interes prawny jak i wniosły odwołanie.
W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Przede wszystkim należy wskazać, iż w petitum skargi kasacyjnej nie zostały wskazane konkretne przepisy prawa procesowego, których naruszenia dopuścił się Sąd I instancji, jednakże z treści uzasadnienia wynika, iż zarzucono naruszenie art. 50 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a.
Przechodząc do meritum sprawy, to z treści art. 50 w/w przepisu wynika, iż uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi.
Zgodnie z doktryną oraz utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest osoba mająca w tym interes prawny, a więc osoba mająca interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. "Interes prawny legitymujący stronę postępowania wywodzi się z prawa materialnego i musi to być własny interes danego podmiotu (uchwała NSA z 3 lutego 1997 r., OPS 9/96 /ONSA 1997,Nr 3, poz. 102, s. 45-46/)." Zatem stroną jest podmiot, którego własny interes prawny lub obowiązek podlega konkretyzacji w postępowaniu administracyjnym (wyrok NSA z 10 marca 1989 r., IV SA 1254/88 /nie publ./) /B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H Beck Warszawa 2003, s. 227-228/. Zgodnie zaś z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 04 lutego 2005r. sygn. OSK 1563/04 (LEX nr 171196): "Źródłem "interesu prawnego" lub "uprawnienia" jest zawsze norma prawna ogólna i abstrakcyjna (akt normatywny) albo też jednostkowa i konkretna (decyzja stosowania prawa).
Ponieważ do wniesienia skargi nie legitymuje jedynie stan zagrożenia naruszeniem, przeto w skardze należy wykazać, w jaki sposób doszło do naruszenia prawem chronionego interesu lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę."
Z analizy akt sprawy wynika, iż skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego została złożona na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] listopada 2002 r., która dotyczyła odmowy zwrotu działki nr [...] o pow. 0.0395 ha, obr. [...] jedn. ewid. P. m. K. na rzecz byłych współwłaścicieli, którymi byli w postępowaniu zarówno przed organami I i II instancji H. W. i F. M. To tym stronom doręczane były odpisy decyzji i to oni właśnie w tej konkretnej sprawie i odnośnie tej decyzji byli stronami postępowania.
Wnoszący skargę jak i skargę kasacyjną nie wykazali swojego interesu prawnego do owej działki, choćby przez wskazanie, że są np. spadkobiercami stron postępowania przed organami I i II instancji – H. W. i F. M. Podniesione w skardze kasacyjnej ogólne stwierdzenie, iż wykazały interes prawny bo złożyli środek odwoławczy nie są dla Sądu ani przekonywujące ani wystarczające. Również w całym postępowaniu przed sądem I instancji, nie ma żadnej wzmianki na temat, iż to właśnie im przysługuje prawo do działki nr [...], a nie innym stronom.
Skarżący owszem wystąpili o zwrot działki, ale zupełnie innej oznaczonej nr [...] o pow. 0.003 ha obr. [...] jedn. ewid. P. m. K. i właśnie w jej sprawie złożyli odwołanie. Nie tylko więc nie zgadzają się numery działek, ale także numery decyzji, gdyż działka nr [...] była przedmiotem decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] października 2002 r. a nie decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] października 2002 r., oraz w następstwie odwołania utrzymano ją w mocy decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia [...] grudnia 2002 r. a nie decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia [...] listopada 2002 r. jak podano w skardze.
W świetle powyższego słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoczął badanie skargi od tego, czy osoby z nią występujące są podmiotami uprawnionym do jej wniesienia. Legitymację do wniesienia skargi daje przede wszystkim posiadanie interesu prawnego, o czym przesądza art. 50 § 1 P.p.s.a. i Sąd prawidłowo stwierdził w postanowieniu, iż skarżący E. K., B. B., Ł. B., J. B., M. B., A. R., W. B., J. B. nie są właściwymi stronami niniejszego postępowania tylko są nimi H. J. W. i F. A. M. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę na fakt, iż jednak w orzecznictwie ukształtował się następujący pogląd: "Niedochowanie przez radcę prawnego, adwokata ciążącego na nim obowiązku należytego dbania o interesy jego mocodawcy, powoduje, iż mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swojego pełnomocnika. Podkreślić tu należy, że profesjonalny pełnomocnik podlega dodatkowym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu adwokata, czy też radcy prawnego, w związku z czym oczekiwać można od niego należytej staranności w prowadzeniu spraw przed sądem." Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach (sygn. akt I OZ 285/07, I OZ 421/07, II OZ 468/06).
Podsumowując, w postępowaniu I i II instancyjnym w przedmiocie decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] bezspornym jest, iż skarżący nie brali udziału w postępowaniu, które natomiast toczyło się między: H. W. i F. M. a Prezydentem Miasta Krakowa w I instancji a w II instancji – Wojewodą Małopolskim, a w żaden sposób nie wykazali aby w tym postępowaniu mieli interes prawny. W związku z tym nie posiadają oni uprawnienia w tej sprawie do wniesienia skargi kasacyjnej stosownie do § 1 art. 50 - zdanie ostatnie P.p.s.a.
W tej sytuacji uznać należy, iż skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy i z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 w związku z art. 182 § 2 P.p.s.a orzekł jak w sentencji postanowienia.