Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 26 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Op 293/18, oddalił skargę K.Z. na czynność Burmistrza [...] z dnia [...] października 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zawarcia umowy o zwrot kosztów przejazdu ucznia do szkoły. W uzasadnieniu wskazano na następujący stan faktyczny i prawny sprawy:
Wnioskiem z dnia 28 września 2009 r. K. Z. zwróciła się do Burmistrza [...] o przyznanie środków lub transport dla dziecka R. Z., chorego na porażenie mózgowe, do szkoły w L., celem zapewnienia odpowiedniego poziomu nauczania. Skarżąca wyjaśniła, że nie posiada środków na ten cel. Podała również, że dziecko posiada znaczny stopień niepełnosprawności.
W odpowiedzi na powyższy wniosek, Burmistrz [...] w piśmie dnia [...] października 2009 r., nr [...], wyjaśnił, że na podstawie art. 17 ust. 3a pkt 1 ustawy o systemie oświaty Gmina K. ma obowiązek dowozu dziecka (zwrotu kosztów) do najbliższej szkoły, czyli do Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w G. W Ośrodku tym edukacja odbywa się na poziomie szkoły podstawowej, gimnazjum i szkoły ponadgimnazjalnej. Jednocześnie organ wskazał, że Gmina jest zobowiązana wydatkować środki finansowe zgodnie z prawem, czyli że nie ma możliwości przyznania środków finansowych lub zapewnienia transportu do wnioskowanego Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w L. Pismem z dnia 6 marca 2017 r. (nadanym w placówce pocztowej w dniu 7 marca 2017 r.) skarżąca wezwała Burmistrza [...] do usunięcia naruszenia prawa przez zawarcie stosownej umowy o zwrot kosztów przejazdu syna z domu do Ośrodka w L. od dnia 28 września 2009 r. do dnia 12 kwietnia 2016 r.
Na powyższe wezwanie Burmistrz [...] nie udzielił odpowiedzi.
W dniu 6 października 2017 r. K.Z. wniosła skargę na czynność Burmistrza [...] w przedmiocie odmowy zawarcia umowy o zwrot kosztów przejazdu dziecka do szkoły.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie i obciążenie skarżącej kosztami postępowania.
Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Op 512/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę K.Z. z uwagi na wniesienie jej po upływie ustawowego terminu. W wyniku rozpoznania zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 czerwca 2018 r., sygn. akt I OZ 595/18, uchylił zaskarżone postanowienie Sądu z dnia 23 kwietnia 2018 r. W uzasadnieniu NSA wskazał na konieczność wyjaśnienia, czy w piśmie z dnia 14 listopada 2017 r. zawarto również wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Op 293/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu przywrócił skarżącej termin do wniesienia skargi, a następnie powołanym wyrokiem, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") oddalił skargę.
Oceniając w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi, Sąd pierwszej instancji uznał, że mieści się ona w granicach kognicji wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zgodnie z ugruntowanymi w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądami, kwestia zwrotu kosztów dojazdu dziecka do szkoły, na podstawie art. 17 ustawy o systemie oświaty, nie stanowi materii podlegającej załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej. Podejmowane w tym przedmiocie czynności należą natomiast do kategorii określonej w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., czyli do innych aktów i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Tym samym należało uznać, że rozpoznanie skargi na czynność w przedmiocie odmowy zawarcia umowy o zwrot kosztów przejazdu ucznia do szkoły należy - wbrew stanowisku organu - do właściwości sądu administracyjnego.
Przystępując do merytorycznego rozpoznania skargi WSA w Opolu podniósł, że przedmiotem skargi jest czynność organu z dnia [...] października 2009 r., a nie całe postępowanie, które dotyczyło kwestii pokrycia kosztów przejazdu syna skarżącej do Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w L. Konsekwencją powyższego jest konieczność uwzględnienia przez Sąd stanu faktycznego i prawnego z daty zaskarżonej czynności. Materialnoprawną podstawę działania Burmistrza w zakresie żądania skarżącej stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., nr 256, poz. 2572, ze zm., dalej jako "ustawa"). Zgodnie z treścią art. 17 ust. 3a ustawy obowiązkiem gminy jest:
- 1) zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 71b, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej i gimnazjum, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadgimnazjalnej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 21. roku życia;
- 2) zapewnienie dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 16 ust. 7, a także dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym z niepełnosprawnościami sprzężonymi, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka umożliwiającego tym dzieciom i młodzieży realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki, nie dłużej jednak niż do ukończenia 25 roku życia;
- 3) zwrot kosztów przejazdu ucznia, o którym mowa w pkt 1 i 2, oraz jego opiekuna do szkoły lub ośrodka, wymienionych w pkt 1 i 2, na zasadach określonych w umowie zawartej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) i rodzicami, opiekunami lub opiekunami prawnymi ucznia, jeżeli dowożenie i opiekę zapewniają rodzice, opiekunowie lub opiekunowi prawni.
Materiał dokumentacyjny niniejszej sprawy wskazuje, że skarżąca we wniosku z dnia 28 września 2009 r., skierowanym do Burmistrza [...], domagała się alternatywnie przyznania środków lub zorganizowania transportu dziecka posiadającego znaczny stopień niepełnosprawności do Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w L. Ponadto z akt sprawy wynika, że w dacie wydania zaskarżonej czynności syn skarżącej nie należał do osób, o których mowa w art. 17 ust. 3a pkt 2 ustawy, a więc nie był osobą z upośledzeniem umysłowym z niepełnosprawnościami sprzężonymi. Organ dysponował bowiem orzeczeniem Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w G. z dnia 9 września 2004 r. o potrzebie kształcenia specjalnego, którym stwierdzono u R. Z. upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym. Skarżąca na czas rozpoznania jej wniosku przez organ nie przedłożyła natomiast żadnego dokumentu, z którego wynikałby wniosek przeciwny. Nie występowała też o wyjaśnienie, jakie jeszcze inne orzeczenie o stanie zdrowia syna powinna dostarczyć, zatem nie może skutecznie zarzucać, że Burmistrz nie pouczył jej o konieczności przedłożenia dodatkowych dokumentów.
Nie znajduje podstaw w sprawie oczekiwanie skarżącej, by organ samodzielnie rozważał występowanie u ucznia potencjalnych chorób i niepełnosprawności oraz proponował wnioskodawcom wszystkie możliwe rozwiązania.
W tych okolicznościach, zdaniem WSA w Opolu, organ w odpowiedzi na wniosek skarżącej prawidłowo powołał art. 17 ust. 3a pkt 1 ustawy, który stanowi o obowiązku zapewnienia uczniom upośledzonym umysłowo w stopniu umiarkowanym bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły. Zgodnie z utrwalonym już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądem na "bliskość", o której mowa w powyższym przepisie składają się zarówno element położenia geograficznego (odległość szkoły od miejsca zamieszkania), jak też element posiadania przez daną placówkę oświatową warunków umożliwiających prawidłowe kształcenie dzieci z konkretnym rodzajem niepełnosprawności. Ten drugi element powinien być oceniany indywidualnie w świetle orzeczenia o niepełnosprawności danego dziecka.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, w rozpoznawanej sprawie najbliższą szkołą był wskazany przez organ Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w G., a nie w L. Burmistrz wyjaśnił bowiem, że Ośrodek w G. zapewniał właściwą formę rewalidacji syna skarżącej i pełną realizację zaleceń wynikających z orzeczenia z dnia 9 września 2004 r. Z tego powodu Ośrodek w G. był najbliższą szkołą w rozumieniu art. 17 ust. 3a pkt 1 ustawy, biorąc nie tylko pod uwagę jego położenie w stosunku do miejsca zamieszkania ucznia, ale przede wszystkim warunki umożliwiające prawidłowe kształcenie dziecka z konkretnym rodzajem niepełnosprawności, wynikającym ze stosownego orzeczenia. Z orzeczenia Poradni wynikało, że syn skarżącej powinien podlegać kształceniu specjalnemu na terenie szkoły ogólnodostępnej lub w szkole specjalnej w związku z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym. Wbrew zatem stanowisku skarżącej, wyrażonym na rozprawie, organ nie koncentrował się wyłącznie na aspekcie geograficznym, tj. położenia szkoły.
Poza tym odnotować trzeba, że sama skarżąca na żadnym etapie postępowania nie negowała tego, że Ośrodek w G. może realizować zalecenia orzeczenia z dnia 9 września 2004 r. Nie kwestionując zatem prawa skarżącej do wyboru szkoły, do której ma uczęszczać jej syn, jeszcze raz podkreślić trzeba, że zwrot kosztów dojazdu na podstawie art. 17 ust. 3a pkt 1 ustawy przysługuje jedynie do najbliższej szkoły, a taką bez wątpienia nie był Ośrodek w L. Nie znajdowało zatem żadnego uzasadnienia prawnego finansowanie kosztów dowozu syna skarżącej do tej szkoły.
W przekonaniu Sądu pierwszej instancji za prawidłowe należy uznać stanowisko Burmistrza, że do czasu przedłożenia przez skarżącą nowej dokumentacji w postaci orzeczenia z dnia 17 marca 2016 r. o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na występującą u R. Z. niepełnosprawność sprzężoną, Ośrodek w G. był szkołą najbliższą, o której mowa w art. 17 ust. 3a pkt 1 ustawy. Stąd, organ zasadnie odmówił skarżącej przyznania środków finansowych lub zapewniania transportu dla syna do Ośrodka w L. W dniu 20 maja 2019 r. skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła K. Z., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, liczonych według norm przepisanych i powiększonych o stawkę podatku VAT za postępowanie w II instancji, bowiem nie zostały one uiszczone w całości ani w części.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1. art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) P.p.s.a. i art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 9 k.p.a. oraz art. 7, art. 8, art. 11 i art. 77 § 1 k.p.a. polegające na zaaprobowaniu jako w pełni prawidłowej czynności Burmistrza [...] z dnia [...] października 2009 r. w postaci odmowy zawarcia umowy o zwrot kosztów transportu niepełnosprawnego ucznia do szkoły, a to wskutek przyjęcia, że organ administracji nie jest zobowiązany informować strony o konieczności wyjaśnienia okoliczności i przedłożenia dokumentów, które mogą okazać się konieczne dla oceny zasadności złożonego przez stronę wniosku, podczas gdy to na organach administracji ciąży obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw w toku postępowania administracyjnego i służących ochronie słusznego interesu obywateli, a także udzielania stosownych wyjaśnień i wskazówek, tak aby strona nie poniosła negatywnych skutków z powodu nieznajomości prawa, a zatem nieodzowne było poinformowanie skarżącej o znaczeniu niepełnosprawności sprzężonej jako podstawy uwzględnienia wniosku oraz podjęcie przez organ stosownej inicjatywy mającej na celu ustalenie czy R. Z. może legitymować się ww. niepełnosprawnością;
- 2. art. 133 §1 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) P.p.s.a. i art 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 i art, 77 § 1 k.p.a. polegające na przyjęciu, że organ zasadnie odmówił podjęcia zaskarżonej czynności bowiem, jak wynika z akt sprawy, w dacie czynności R. Z. nie był osobą z upośledzeniem umysłowym z niepełnosprawnościami sprzężonymi, podczas gdy jak wynika z zaświadczenia lekarskiego z dnia 18 lutego 2016 r. oraz orzeczenia z dnia 27 października 2016 r. występowanie niepełnosprawności sprzężonych u R. Z. datuje się od co najmniej 2002 r., a więc w okresie obejmującym podjęcie zaskarżonej czynności;
- 3. art. 145 § 1 pkt 1) lit, c) P.p.s.a. i art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 i art 77 § 1 k.p.a. polegające na przyjęciu, że organ zasadnie odmówił podjęcia zaskarżonej czynności bowiem do czasu przedłożenia przez skarżącą orzeczenia z dnia 17 września 2016 r. należało odwoływać się do kryterium najbliższej szkoły w rozumieniu art. 17 ust. 3a) pkt 1 ustawy o systemie oświaty, a tą była wyłącznie szkoła w G., podczas gdy z uwagi na występowanie u R. Z. niepełnosprawności sprzężonej w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji, usprawiedliwione było kierowanie się kryteriami z art. 17 ust. 3a pkt 2 ustawy o systemie oświaty, wskazującymi na zasadność uczęszczania do szkoły w L. W odpowiedzi na skargę Burmistrz [...] wniósł o jej oddalenie ponosząc, że zaskarżone orzeczenie jest zgodne z prawem. Wniósł również o zasadzenie kosztów postepowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zaważył co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, stąd NSA rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
W pierwszym rzędzie nie mógł odnieść skutku postawiony Sądowi pierwszej instancji zarzut naruszenia przepisów art. 133 §1 art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) P.p.s.a. i art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 9 k.p.a. oraz art. 7, art. 8, art. 11 i art. 77 § 1 k.p.a. Należy zauważyć, że jego podstawię wnoszący skargę kasacyjną ograniczył do zarzucenia Sądowi naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 8 i art. 9 k.p.a. Pierwsze dwa wskazane przez skarżącą przepisy kodeksu postępowania administracyjnego formułują zasady ogólne postępowania prowadzonego przed organem administracji publicznej. Stanowią one wymaganie, by w postępowaniu organ administracji stał na straży praworządności, czynił zadość zasadzie prawdy obiektywnej, a także nakazują wyważanie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, przy czym podejmowane przez organ działania powinny zawsze budzić zaufanie tychże obywateli do władzy publicznej.
Zasadnie przyjmuje się, że wymagania te stanowią wyraz obowiązywania zasady rzetelnej procedury, która musi być respektowana w państwie prawa. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że nie może budzić wątpliwości normatywny charakter kodeksowych zasad ogólnych postępowania administracyjnego, co oznacza, że kreują one konkretne obowiązki prawne, których dochowanie przez organ jest wyznacznikiem prawidłowości decyzji załatwiającej sprawę co do istoty. Powyższa okoliczność nie zmienia, jednakże tego, że zasady ogólne, w tym te zasady, które wymienia art. 7 i art. 8 k.p.a., znajdują swoje rozwinięcie i uszczegółowienie w dalszych przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Ich zasadnicze znaczenie wyraża się przede wszystkim w oddziaływaniu na proces wykładni tychże przepisów k.p.a. Stąd też zarzut naruszenia określonej zasady postępowania administracyjnego powinien być co do zasady powiązany ze wskazaniem jako naruszonych tych przepisów procesowych, które stanowią rozwinięcie i dopełnienie tejże zasady.
Zaakcentowanie powyższego jest tym istotniejsze, gdy zarzutem skargi kasacyjnej jest objęte naruszenie zasady ogólnej, która swoim przedmiotem odnosi się do kwestii procesowych, które ze względu na swoją doniosłość, jak i zarazem złożoność zostały szczegółowo unormowane przez ustawodawcę w rozbudowanej regulacji prawnej. Taką ocenę odnieść zaś przede wszystkim należy do zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), która opierając się na zwięźle ujętym wymaganiu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, odsyła do przepisów rozdziału 5 Działu II kodeksu. Stwierdzenie, że działania podjęte przez organ pozostają w sprzeczności ze wskazaną zasadą ogólną uzależnione powinno być tym samym od wykazania, że organ prowadzący postępowanie odstąpił od zastosowania się do przepisów normujących przebieg postępowania wyjaśniającego (dowodowego) regulujących proces ustalania faktów relewantnych z punktu widzenia stosowanej normy administracyjnego prawa materialnego.
Przepisy te określają, z jakich źródeł dowodowych może korzystać organ administracji, moc określonych dowodów, sposób ich przeprowadzania, a także kryteria oceny materiału dowodowego i warunki uznania określonych okoliczności faktycznych za udowodnione. Zespół przepisów zamieszczonych w rozdziale 5 Działu II kodeksu w sposób wiążący określa zatem proces subsumcji faktów uznanych za udowodnione pod stosowną normę prawną, co pozwala organowi doprowadzić do ustalenia konsekwencji prawnych tychże faktów. Pominięcie w skardze kasacyjnej powyższych przepisów wyklucza możliwość zanegowania dokonanej przez organy oceny materiału dowodowego, zaaprobowanej następnie przez Sąd I instancji, jak też wyprowadzonych z tego materiału wniosków. Niewystarczające było zarzucenie Sądowi naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 8 k.p.a. Powyższe zasady w aspekcie ustalania stanu faktycznego sprawy mogłyby zostać samoistnie naruszone, gdyby Burmistrz [...] odstąpił w ogóle od przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, bądź zastosował przepisy normujące postępowanie dowodowe w sposób wskazujący na jawne lekceważenie reguł kultury administrowania.
Trudno jest tymczasem uznać, by określonemu postępowaniu administracyjnemu można było postawić tak istotny zarzut jak złamanie zasady ogólnej postępowania, gdy dowodem naruszenia miałyby być argumenty ocenne odnoszone do konkretnych uwarunkowań faktycznych. Dotyczy to między innymi przeświadczenia wyrażanego przez stronę, że organ powinien zażądać do niej dowodów na okoliczność, że jej syn już w 2009 r. był osobą upośledzoną umysłowo z niepełnosprawnościami sprzężonymi. Tymczasem w aktach sprawy brak jest takich danych. Co więcej jak wynika z orzeczenia nr [...] z dnia 27 października 2016 r. o potrzebnie kształcenia specjalnego wydanego przez Zespół Orzekający Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w G. (k-17 akt sprawy) charakter schorzeń R. Z. posiada charakter postępujący, polegający na obniżeniu jego sprawności intelektualnej - co oznacza, że brak jest podstaw do przejęcia, iż w 2009 r. istniało u niego schorzenie dające podstawy do zawarcia umowy o zwrot kosztów przejazdu.
Skarżąca również w trakcie postępowania administracyjnego, a następnie sądowoadministracyjnego nie przestawiła takich dokumentów ani się nie powoływała na nie w trakcie obu postępowań. Dodać w tym miejscu należy, że art. 9 statuujący zasadę udzielania informacji stronom, która zobowiązuje organy administracji publicznej do wyczerpującego i należytego informowania stron o okolicznościach sprawy mógłby zatem zostać naruszony, gdyby wykazano, że miało to wpływ na wynik sprawy - czego w skardze kasacyjnej nie uczyniono. Tymczasem zasadności wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania administracyjnego Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł uznać za uzasadnione, ponieważ organ prowadzący postępowanie nie pominął istotnych dla sprawy materiałów dowodowych, jak też przeprowadził ich ocenę zgodnie zasadami doświadczenia życiowego.
Tym bardziej nie mógł zostać uznany za usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 i art 77 § 1 k.p.a. polegające na przyjęciu, że organ zasadnie odmówił podjęcia zaskarżonej czynności bowiem do czasu przedłożenia przez skarżącą orzeczenia z dnia 17 września 2016 r. należało odwoływać się do kryterium najbliższej szkoły w rozumieniu art. 17 ust. 3a) pkt 1 ustawy o systemie oświaty, a tą była wyłącznie szkoła w G., podczas gdy z uwagi na występowanie u R. Z. niepełnosprawności sprzężonej w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji, usprawiedliwione było kierowanie się kryteriami z art. 17 ust. 3a pkt 2 ustawy o systemie oświaty, wskazującymi na zasadność uczęszczania do innej szkoły. W tym bowiem zakresie do czasu ustalenia u dziecka skarżącej upośledzenia umysłowego z niepełnosprawnościami sprzężonymi Burmistrz [...] nie mógł uznać, że istnieje przesłanka do zastosowania wobec niego dobrodziejstwa art. 17 ust. 3a pkt 2 ustawy o systemie oświaty.
Dopiero z chwilą, gdy organ otrzymał orzeczenia lekarskie, z których wynikało, że R. Z. jest osobą upośledzoną umysłowo z niepełnosprawnościami sprzężonymi był uprawniony do zastosowania ww. przepisu.
Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy przed tym Sądem, ponieważ przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie pełnomocnika za wykonaną pomoc prawną z urzędu należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 P.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącej na rzecz organu, uznając okoliczności niniejszej sprawy za przypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu tego przepisu.