Uzasadnienie
Wyrokiem z 2 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Ol 161/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę G. Z. na decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2013 r. nr [...]. Wskazaną decyzją Wojewoda, po rozpoznaniu odwołania C. i G. Z., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] października 2013 r. nr [...] w zakresie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości i uchylił tę decyzję w części nadania rygoru natychmiastowej wykonalności.
Starosta [...], działając na wniosek [...] Sieci Elektroenergetycznych z 5 września 2013 r., decyzją z [...] października 2013 r. ograniczył sposób korzystania z nieruchomości, stanowiących własność G. Z. oraz C. Z., wskazując: numery działek, rodzaje robót, które mają być wykonane, sposób ograniczenia przez określenie uprawnień inwestora, a ponadto nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że planowana przez wnioskującą Spółkę inwestycja ma charakter celu publicznego. Jest ona zgodna z uchwałą Nr XXVIII/198/2013 Rady Gminy [...] z [...] czerwca 2013 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV Ełk–granica RP na terenie Gminy [...].
Nadto inwestycja ta realizowana jest w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko Unii Europejskiej "Bezpieczeństwo energetyczne w tym dywersyfikacja źródeł energii". Inwestycja jest współfinansowana ze środków unijnych, których niewykorzystanie do końca 2015 r. spowoduje ich utratę. Ponadto jest to inwestycja o znaczeniu ponadlokalnym – międzynarodowym, mającym połączyć Ełk z litewskim miastem Alytus. Starosta podkreślił, że przedstawiona przy wniosku dokumentacja dowodzi, że prowadzone rokowania z właścicielami nieruchomości nie dały pozytywnego rezultatu.
Wojewoda [...], wskazaną na wstępie decyzją, podzielił stanowisko Starosty [...] w kwestii zasadności ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Natomiast nie zgodził się z nadanym decyzji rygorem natychmiastowej wykonalności, stwierdzając, iż taki rygor może być nadany jedynie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości.
Oddalając skargę G. Z., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie podkreślił, że postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo. Poprzedzone zostało ono rokowaniami, które nie były skuteczne. Stwierdził, również, że w świetle dokumentacji sprawy, zasadnie organy uznały, że planowana inwestycja to inwestycja celu publicznego, zgodna z miejscowym planem zagospodarowania, a nadto inwestycja o znaczeniu ponadlokalnym – międzynarodowym. Odnosząc się do zarzutów skargi, Sąd uznał je za nieuzasadnione. Skarżący miał bowiem zapewniony udział w postępowaniu, a ponadto – jak wynika z akt sprawy – stosowne rokowania zostały przeprowadzone. Natomiast w sprawie wykupu całej nieruchomości to z takim żądaniem będzie można wystąpić dopiero po zakończeniu inwestycji, o ile inwestycja będzie uniemożliwiać dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł G. Z., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania. Wyrokowi zarzucono naruszenie:
- 1) art. 7 k.p.a. poprzez prowadzenie całego postępowania bez uwzględniania interesu obywateli, w tym interesu skarżącego poprzez nieuwzględnienie jego zarzutów podniesionych w całym postępowaniu, również co do kwestii powstania szkód w drzewostanie i w złożu kruszywa naturalnego,
- 2) art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie sprawy niezgodnie z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa poprzez nieustalenie co było przyczyną niewyrażenia przez skarżącego zgody na ustanowienie służebności przesyłu i niewykazanie w toku postępowania, że wnioskodawca dążył do zawarcia w tej kwestii porozumienia, nieudostępnienie stronom do wglądu dokumentacji sprawy, niezapewnienie możliwości zapoznania się z nowymi dokumentami, protokołem z rozprawy oraz przez brak rozważenia w decyzji zarzutów stron postępowania;
- 3) art. 9 k.p.a. poprzez nienależyte informowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, w tym niepoinformowanie, że przed złożeniem wniosku o wydanie decyzji ograniczającej, wnioskodawca (Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A.) powinien był wykazać, że prowadził negocjacje, a nie - jak wynika z materiału zgromadzonego w sprawie - narzucał jedynie swoją wolę;
- 4) art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez niepełne wyjaśnienie uznanych dowodów w sprawie oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom Sąd I instancji odmówił wiarygodności i mocy dowodowej w sytuacji, gdy zostało wniesionych wiele uwag i zastrzeżeń; pominięcie istotnego faktu, iż miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla całej inwestycji nie jest uchwalony dla przebiegu całej linii 2x400kV, stąd nie wiadomym jest, czy linia objęta decyzjami nie będzie z nim kolidowała;
- 5) art. 124 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez udzielenie zezwolenia w zakresie szerszym, niż wynika z tego przepisu, co jest niedopuszczalne i co oznacza, że decyzja taka nie może ostać się w obrocie prawnym i winna zostać zmieniona. Brak jest bowiem podstawy prawnej do wydania na postawie wskazanego przepisu zezwolenia na funkcjonowanie inwestycji;
6)" art. 104" poprzez niepełne uzasadnienie decyzji o kwestię uzasadnienia czy pisma wnioskującego i jaka ich treść była poczytana za negocjacje i wyjaśnienie żądań skarżącego, pominięcie na etapie rokowań odszkodowania dla skarżącego, które to odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124–126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu;
7) art. 21 i 64 Konstytucji poprzez naruszenie prawa własności i prawa do słusznego wynagrodzenia za korzystanie z cudzej nieruchomości oraz przez wydawanie prawa do dysponowania nieruchomością prywatną, podczas gdy takie działanie zostało zanegowane przez Unię Europejską w przypadku działania we wskazany sposób na Litwie.
Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. z siedzibą. w [...] wniosły o oddalenie lub odrzucenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Artykuł 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718), dalej jako "P.p.s.a.", stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1–6 P.p.s.a.. Należało zatem odnieść się do zasadniczych zarzutów stanowiących istotę podstaw kasacyjnych.
Oceniając zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał je za nieusprawiedliwione, bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie nie naruszył przepisów wskazanych przez skarżącego kasacyjnie.
Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą zarówno naruszenia prawa procesowego, jak i materialnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, iż postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami i tę ocenę Sądu I instancji, mając na uwadze dokumentację sprawy, należy w pełni podzielić.
Skarżący miał zapewnione prawo czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Z akt sprawy wynika bowiem, że był powiadomiony o wszczęciu postępowania, o terminie rozprawy, o zebraniu materiału dowodowego oraz o możliwości zapoznania się i odniesienia do tego materiału. Zebrany przez organ materiał dowodowy był przy tym wystarczający do podjęcia decyzji w przedmiocie, którego postępowanie dotyczyło, to jest ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Z załączonej do wniosku dokumentacji dotyczącej rokowań o wyrażenie zgody na przeprowadzenie prac instalacyjnych także wynika, iż na tym etapie skarżący miał zapewnioną możliwość negocjacji. Prawa procesowe skarżącego zostały zatem zachowane. Sam fakt, że skarżący nie zgadzał się z propozycją wnioskującego o ograniczenie korzystania z nieruchomości i ze stanowiskiem organów, nie oznacza, że nastąpiło naruszenie wskazanych praw strony.
Możliwość ograniczenia przez organ administracji decyzją administracyjną sposobu korzystania z nieruchomości musi wynikać z przesłanek wskazanych w art. 124 ust. 1 w zw. z ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Po pierwsze, prace, które mają być przeprowadzane na nieruchomości muszą mieć charakter celu publicznego i być przewidziane w planie miejscowym, a w razie braku takiego w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Drugim warunkiem jest to, że właściciel nieruchomości nie wyraził zgody na wykonanie powyższych prac, gdyż rokowania co do przeprowadzenia tych prac były bezskuteczne. Przesłanki te muszą być wykazane w postępowaniu administracyjnym, przeprowadzonym zgodnie z wymogami k.p.a.
W niniejszej sprawie inwestycja, której realizacja skutkowała ograniczeniami sposobu korzystania z nieruchomości, polegała na założeniu i przeprowadzeniu napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej 400 kV Ełk–granica RP. Miała ona charakter celu publicznego, o jakim mowa w art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten dotyczy bowiem budowy i utrzymania ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przyłączeń lub destylacji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń służących do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Przedmiotowa inwestycja była też przewidziana w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, co wynika z uchwały Rady Gminy [...] nr XXVIII/198/2013 r. z [...] czerwca 2013 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla dwutorowej, napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV Ełk–granica RP na terenie gminy [...]. Dodatkowo inwestycja ta stanowiła realizację projektu Unii Europejskiej i była współfinansowana z środków unijnych, gdyż ma ona połączyć linią energetyczną Polskę i Litwę, z Ełku do Alytusa.
Skarżący jako właściciel nieruchomości, na której miała być realizowana inwestycja, nie wyraził zgody na jej dokonanie. Świadczą o tym akta sprawy, tj. dokumentacja dołączona do wniosku o wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Wynika z niej, iż wnioskodawca (Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A.) wzywał skarżącego do wyrażenia zgody, przedstawiając wycenę nieruchomości, sporządzoną przez biegłego rzeczoznawcę, a także poinformował go, że wobec niedojścia do porozumienia wystąpi o wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Przesłanki wymienione w art. 124 ust. 1 w zw. z ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami zostały zatem w postępowaniu spełnione. Wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości nie naruszało granic uznania administracyjnego. Art. 124 ust. 1 tej ustawy stanowi, że organ może ograniczyć w drodze decyzji sposób korzystania z nieruchomości. Zatem decyzje podejmowane na tej podstawie mają charakter uznaniowy.
Z tych przyczyn zasadna jest ocena Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, że zaskarżona przez G. Z. decyzja w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości jest zgodna z prawem.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.