Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 469/06, oddalił skargę Rejonowego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w K., na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o uwłaszczeniu przedsiębiorstwa.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
Minister Transportu i Budownictwa, przedmiotową decyzją po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na wniosek Rejonowego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w K., utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z [...] nr [...], którą organ ten stwierdził nieważność decyzji Wojewody K. z [...] maja 1995 r. nr [...] o uwłaszczeniu Kopalni Węgla Kamiennego "[...] " w K., działkami położonymi w obrębie K. M. L., w części odnoszącej się do nabycia prawa własności przepompowni ścieków sanitarnych, położonej na działce nr [...] i odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wojewody Katowickiego w części dotyczącej nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu, oznaczonego jako działka nr [...].
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Rejonowe Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w K., nie udokumentowało prawa zarządu do gruntu przedmiotowej działki. Samo zaś korzystanie z gruntu takiego prawa nie rodzi. Nie można więc uznać, że decyzja Wojewody K. w części dotyczącej działki, na której położona jest przepompownia ścieków, narusza prawo. Dla ustalenia prawa zarządu gruntem nie stał na przeszkodzie brak wpisu tego prawa w dziale III księgi wieczystej. Stwierdzenie prawa zarządu następowało na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r., którym w tym przypadku były dwie decyzje o ustaleniu opłat za zarząd gruntem.
Natomiast w zakresie dotyczącym uwłaszczenia Kopalni Węgla Kamiennego "[...] " przepompownią ścieków, decyzja Wojewody K. rażąco naruszyła prawo, wobec faktu, iż obiekt ten stanowił część składową skarżącego Przedsiębiorstwa, a zatem nie podlegał uwłaszczeniu zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r.
Rejonowe Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w K. wniosło skargę na powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie w części odnoszącej się do odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody K. z dnia [...] maja 1995 r., w zakresie uwłaszczenia KWK "[...] " w K. działką nr [...]. Skarżący podniósł, iż organ nadzoru nie wziął pod uwagę, że w toku postępowania o uwłaszczenie KWK "[...]" w pierwszej kolejności należało stwierdzić, czy występują przewidziane w art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) przesłanki komunalizacji gruntu z mocy prawa na rzecz gminy. W konsekwencji należało zawiesić postępowanie uwłaszczeniowe do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy komunalizacji nieruchomości.
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, iż przedmiotem kontroli w trybie nadzwyczajnym, przewidzianym w art. 156 § 1 k.p.a., była decyzja Wojewody K. z dnia [...] maja 1995 r., którą stwierdzono nabycie przez Kopalnię Węgla Kamiennego "[...]" w K. z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r., prawa użytkowania wieczystego do gruntów oznaczonych w decyzji oraz własności położonych na nich budynków i urządzeń. Organ nadzoru trafnie uznał, że z rażącym naruszeniem art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. decyzją uwłaszczeniową objęto mienie niepodlegające uwłaszczeniu na podstawie tego przepisu. Bezspornym bowiem jest, że obiekt oznaczony w decyzji uwłaszczeniowej jako przepompownia ścieków wchodził w skład Rejonowego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w K..
Tym samym, stosownie do art. 49 k.c., nie stanowił on części składowej nieruchomości gruntowej lecz był własnością Rejonowego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w K.. Nie mógł mieć zatem do niego zastosowania art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, sytuacja ta nie dotyczy natomiast gruntu stanowiącego działkę nr [...], na którym jest położony obiekt przepompowni. Jest poza sporem, że stanowił on własność Skarbu Państwa, zaś prawo zarządu na rzecz Kopalni Węgla Kamiennego "[...]" w K. Wojewoda K. stwierdził na podstawie decyzji o opłatach za zarząd, a więc na podstawie dokumentów, o których mowa w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu.
W ocenie Sądu, w postępowaniu nadzorczym zakończonym zaskarżoną decyzją nie mógł być uwzględniony zarzut niezawieszenia przez Wojewodę K., przed podjęciem decyzji uwłaszczeniowej, postępowania uwłaszczeniowego ze względu na możliwość skomunalizowana przedmiotowej działki. Zarzut taki byłby uzasadniony w świetle treści I art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyby toczyło się postępowanie w przedmiocie komunalizacji działki. Wówczas niezawieszenie postępowania uwłaszczeniowego mogłoby doprowadzić do wydania decyzji o uwłaszczeniu przez organ niewłaściwy w tej sprawie. W sytuacji natomiast, gdy postępowanie komunalizacyjne nie zostało wszczęte, gdyż gmina nie przedstawiła inwentaryzacji mienia, które w jej ocenie miałoby podlegać komunalizacji, nie było przesłanek do zawieszenia wszczętego postępowania uwłaszczeniowego.
Należy wziąć pod uwagę, że Gmina K. była stroną postępowania uwłaszczeniowego i decyzja z dnia [...] maja 1995 r. została jej doręczona w dniu 5 czerwca 1995 r., a zatem mogła już w postępowaniu zwykłym podnosić kwestię komunalizacji działki. Tymczasem decyzja uwłaszczeniowa stała się ostateczna na skutek niewniesienia od niej odwołania.
Rejonowe Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w K., złożyło skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając naruszenia prawa procesowego, tj. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż niewszczęcie postępowania komunalizacyjnego nie stanowi przesłanki do zawieszenia postępowania uwłaszczeniowego. Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał zaskarżone orzeczenie, zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż Sąd winien był rozważyć wzajemną relację zachodzącą pomiędzy procedurą komunalizacji, która nastąpiła z mocy samego prawa, pomimo iż nie została stwierdzona w drodze stosownego postępowania, a uwłaszczeniem KWK "[...]". Tym bardziej, że utrwalony kierunek orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje, iż wynik postępowania komunalizacyjnego jest niewątpliwie w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zagadnieniem wstępnym dla postępowania uwłaszczeniowego. Wobec tego, wojewoda, który ustalał w toku postępowania o stwierdzenie na rzecz KWK [...]" w K. nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali, winien dostrzec, że w sprawie zachodzą przewidziane art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191) przesłanki do komunalizacji z mocy prawa na rzecz gminy.
Tak więc, skoro w dniu 27 maja 1990 r. niekwestionowanym właścicielem gruntu wpisanym w księdze wieczystej nr 42998 w dziale II był Skarb Państwa, to Gmina K. winna stać się jego właścicielem. W związku z tym, uwłaszczenie gruntem na rzecz KWK "[...]" w K. było niedopuszczalne. W takim bowiem przypadku wpierw winno nastąpić skomunalizowanie przedmiotowej działki na rzecz Gminy K..
W odpowiedzi na skargę kasacyjną KWK "[...]" wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę jedynie przesłanki nieważności postępowania. Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza, iż Sąd nie ma uprawnień do poprawiania czy też uzupełniania jej zarzutów. Ponieważ w niniejszej sprawie nie zachodzą żadne przesłanki nieważności postępowania sądowego, Sad rozpoznał sprawę zgodnie ze zgłoszonym zarzutem.
Zdaniem skarżącego Przedsiębiorstwa, Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania, tj. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W związku z tak sformułowanym zarzutem należy stwierdzić, że jest on całkowicie chybiony.
Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie wskazana ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i jej przepisy stanowią podstawę procedowania sądu administracyjnego, a nie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, których Sąd nie stosuje bezpośrednio.
Podkreślić należy, iż przedmiotem oceny w postępowaniu kasacyjnym jest orzeczenie Sądu pierwszej instancji.
W związku z tym Sąd pierwszej instancji dokonując nieprawidłowej oceny zastosowania przez organy danego przepisu, narusza określone przepisy postępowania sądowego, które winny być wskazane w skardze kasacyjnej. Brak takiego wskazania uniemożliwia merytoryczne ustosunkowanie się do danego zarzutu.
Jak to podniesiono wyżej, Sąd nie ma bowiem kompetencji do uzupełniania skargi kasacyjnej i nie może domniemywać jakie zdaniem skarżącego zostały naruszone przepisy. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Zarówno w podstawach skargi kasacyjnej, jak i w jej uzasadnieniu nie zostały wskazane żadne przepisy ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, których naruszenia miał dopuścić się Sąd, chociaż zarzut odnosi się do naruszenia przepisów postępowania.
Z tych też względów, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy i na mocy art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Jednocześnie Sąd oddalił wniosek uczestnika postępowania [...] Holdingu Węglowego KWK "[...]", bowiem zgodnie z art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, a przepis art. 204 P.p.s.a. mający zastosowanie w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej przewiduje taki zwrot jedynie na rzecz organu, gdyż skargą kasacyjną zaskarżono wyrok Sądu pierwszej instancji oddalający skargę.