Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Ke 269/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lipca 2010r., znak: [...], w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem do zasiłku.
W uzasadnieniu Sąd wskazał na następujący stan sprawy: decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., znak: [...], Starszy Inspektor Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta K., na podstawie art. 4, 5, 6, 8, 9, 13, 14, art. 29 ust. 1, art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) orzekł o odmowie przyznania I. S. prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci P. S. oraz J. S., wskazując, że miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekracza kryterium dochodowe uprawniające do pobierania zasiłku rodzinnego.
Decyzją z dnia [....] lipca 2010 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło powyższą decyzję w całości i w to miejsce orzekło o przyznaniu I. S. zasiłku rodzinnego na dziecko J. S. w kwocie 91,00 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 kwietnia 2010 r. do dnia 31 października 2010 r. wraz z dodatkiem do tego zasiłku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w wysokości 80,00 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 kwietnia 2010 r. do dnia 30 czerwca 2010 r., jak też zasiłku rodzinnego na dziecko P. S. w kwocie 68,00 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 kwietnia 2010 r. do dnia 31 października 2010 r. wraz z dodatkiem do tego zasiłku z tytułu urodzenia dziecka w kwocie 1.000,00 zł jednorazowo.
Przytaczając art. 5 ust. 3 ustawy organ wskazał ponadto, że w poprzednim okresie zasiłkowym małżonkowie S. korzystali ze świadczeń rodzinnych, a przekroczenie kryterium dochodowego na osobę w rodzinie wyniosło 2,76 zł, czyli mniej niż wysokość najniższego zasiłku rodzinnego. Z tego też względu orzeczono o przyznaniu wnioskowanych świadczeń rodzinnych.
Od tej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach złożyła I. S., zarzucając organowi błędne ustalenie dochodu za 2008 r., poprzez przyjęcie nieprawidłowego składu jej rodziny. W ocenie skarżącej Kolegium, ustalając prawo do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2009/2010, powinno było przyjąć czteroosobowy skład rodziny, jaki był aktualny na dzień złożenia wniosku z dnia 27 kwietnia 2010 r. Niepoczynienie takich ustaleń skutkuje – w jej ocenie – pozbawieniem jej prawa do świadczeń rodzinnych na obecny okres zasiłkowy 2010/2011.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, powtarzając argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Ke 269/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalając skargę I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lipca 2010r., wskazał, że dla ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku decydujące znaczenie ma dochód rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy i wyłącznie od jego wysokości ustawodawca uzależnił prawo strony do tych świadczeń.
W ocenie Sądu art. 23 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, stanowiący ustawową delegację do wydania rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r., upoważniał Ministra Polityki Społecznej jedynie do określenia sposobu ustalania dochodu uprawniającego od świadczeń rodzinnych, a nie do określania dodatkowych kryteriów dochodowych mających bezpośredni wpływ na wysokość dochodu rodziny zdefiniowanego w art. 3 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem Sądu pierwszej instancji zawierający regulację materialnoprawną przepis § 18 ust. 1 rozporządzenia wykracza swą treścią poza zakres upoważnienia ustawowego, co w rezultacie przesądza o jego niezgodności z ustawą.
Wobec powyższego Sąd stwierdził, że organ prawidłowo ustalił dochód rodziny I. S. za 2008r. - obliczony dla celów przyznania zasiłków rodzinnych.
Zdaniem Sądu podniesiony w skardze zarzut dotyczący przyjętego przy obliczaniu miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie 3 - osobowego składu rodziny skarżącej nie ma żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia, gdyż – jak wynika z treści zakwestionowanej decyzji – jej wniosek został uwzględniony. Sąd podkreślił jednakże, iż dla ustalenia przeciętnego miesięcznego dochodu członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy należy uwzględniać aktualny stan rodziny, a więc stan z daty złożenia wniosku i wydania decyzji w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Stanowisko to potwierdza – w ocenie Sądu – art. 3 pkt 2 ustawy, zgodnie z którym dochodem rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę kasacyjną złożyła I. S. wnosząc o jego "zmianę poprzez przyznanie skarżącej prawa do zasiłków rodzinnych na podstawie art. 5 oraz o orzeczenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej według norm przepisanych".
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, to jest art. 5 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, poprzez przyznanie skarżącej prawa do zasiłków na podstawie art. 5 ust. 3 powołanej ustawy, pomimo że podstawą do przyznania jej powyższego prawa stanowi art. 5 ust. 1 powołanej ustawy, albowiem przeciętny miesięczny dochód w rodzinie skarżącej powinien zostać przyjęty wedle stanu z dnia wydania decyzji przez organ pierwszej instancji (to jest z uwzględnieniem 4-osobowego składu rodziny) i przez to winien zostać ustalony w kwocie 439,32 zł, to jest poniżej kwoty uprawniającej do przyznania świadczeń na podstawie art. 5 ust. 1 powołanej ustawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że decyzja organu odwoławczego jest jedynie częściowo korzystna dla skarżącej, gdyż pomimo, iż przyznano jej zasiłki rodzinne na dzieci, to jednak na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, to jest na zasadzie kontynuacji, z wykluczeniem możliwości uzyskania zasiłków w kolejnym roku kalendarzowym, a nie na podstawie art. 5 ust. 1 powołanej ustawy. Zdaniem skarżącej kasacyjnie należało wziąć pod uwagę urodzenie się P. S. w 2010 r., co przy ocenie stanu faktycznego istniejącego już w dacie złożenia wniosku prowadziłoby do ustalenia składu rodziny jako cztero – a nie trzyosobowego, a w rezultacie do wyliczenia przeciętnego miesięcznego dochodu rodziny w wysokości nie 585,76 zł (1.757,28 zł /3), lecz 439,32 zł (1.757,28 zł/4).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
skarga kasacyjna jest zasadna.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 wskazanej wyżej ustawy, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
W niniejszej sprawie organy przyjęły, że skład rodziny skarżącej jest trzyosobowy i na podstawie tego wyliczyły, że przeciętny miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w tej rodzinie wynosi 585,76 zł. Następnie na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych przyznały skarżącej zasiłek rodzinny, który to przepis stanowi, że w przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje.
Natomiast art. 5 ust. 1 powołanej ustawy, który powinien – w ocenie skarżącej – mieć zastosowanie w niniejszej sprawie stanowi, że zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że przyznanie zasiłku rodzinnego na podstawie art. 5 ust. 3 będzie miało dla skarżącej takie konsekwencje, że z powodu przekroczenia kryterium dochodowego, w kolejnym roku nie będzie jej przysługiwał taki zasiłek.
Nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem Sądu, że nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia zarzut skarżącej dotyczący składu rodziny, gdyż najważniejsze jest, że uwzględniono wniosek skarżącej i przyznano jej zasiłek.
Należy przyznać rację zarzutowi skargi kasacyjnej, że w niniejszej sprawie dla skarżącej kwestia prawidłowego określenia składu osobowego jej rodziny, oraz podstawy prawnej przyznanego zasiłku (a nie sam tylko fakt jego przyznania) ma bardzo istotne znaczenie. W sytuacji bowiem, gdyby organ w decyzji o przyznaniu zasiłku rodzinnego wziął pod uwagę rzeczywisty stan osobowy rodziny skarżącej i wydał decyzję o przyznaniu takiego zasiłku na podstawie art. 5 ust. 1, a nie ust. 3 – jak to uczynił w niniejszej sprawie – to wówczas w kolejnym roku zasiłkowym zasiłek taki by jej przysługiwał. Dochód na osobę w rodzinie skarżącej wynosiłby bowiem nie 585, 76 zł – jak przyjęto w decyzji administracyjnej, lecz 439,32 zł – na co zasadnie wskazano w skardze kasacyjnej.
Uznać zatem należy, że zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu w zaskarżonym wyroku art. 5 ust. 1 i ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest zasadny.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sad pierwszej instancji weźmie pod uwagę okoliczność, że rodzina skarżącej składa się z czterech, a nie trzech osób i pod tym kątem oceni zasadność wydanej w sprawie decyzji o przyznaniu zasiłku rodzinnego.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 powołanej ustawy.