Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 3 marca 2021 r., I SA/Wa 1975/20, oddalił skargę P. S.A. w Warszawie na decyzję Ministra Rozwoju z 17 lipca 2020 r. nr DO-II.7610.124.2020.JL utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 19 maja 2020 r. nr NW/IV/77200/163/1/03 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości.
W skardze kasacyjnej skarżąca Spółka zaskarżyła wyrok Sądu I instancji w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
Sądowi I instancji zarzucono naruszenie:
- prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, w postaci art. 34 ust. 1 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2018 r., poz. 1311 ze zm.; dalej: ustawa o komercjalizacji) przez bezzasadne przyjęcie, że skarżąca nie nabyła z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, pomimo że w niniejszej sprawie realizowały się wszystkie podstawy do jej uwłaszczenia,
- naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez niezastosowanie oraz art. 151 p.p.s.a. przez błędne zastosowanie i oddalenie skargi, mimo że zachodziły podstawy do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przez organ art. 75 § 1 ab initio k.p.a. oraz art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na ograniczeniu w postępowaniu administracyjnym zasady równej mocy środków dowodowych, mimo że takie ograniczenie jest nieuzasadnione, nie wynika wprost z przepisu ustawy, przerzuca na stronę odpowiedzialność za ewentualne błędy organu administracji państwowej, a przez wprowadzenie takiego wymogu ex post –faktycznie pozbawia stronę rzeczywistej ochrony jej praw majątkowych, przy jednoczesnym przerzuceniu obowiązków dowodowych na stronę; gdyby Sąd I instancji dostrzegł powyższe uchybienie, zaskarżone rozstrzygnięcie mogłoby być inne, tj. skarga mogłaby zostać uwzględniona;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez niezastosowanie oraz art. 151 p.p.s.a. przez jego błędne zastosowanie i oddalenie skargi, pomimo że zachodziły podstawy do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przez organ art. 61 § 1-2 k.p.a. przez brak wszczęcia postępowania o wywłaszczenie nieruchomości i jej uwłaszczenie w oparciu o art. 37a ust. 1-2 ustawy o komercjalizacji, pomimo że organ ustalił w niniejszej sprawie okoliczności wypełniające ww. podstawę wywłaszczenia i uwłaszczenia gruntów, będących elementem infrastruktury kolejowej.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że rozstrzygnięcia wydane w niniejszej sprawie oparto o ustalenia dokonane na podstawie niewystarczającej dokumentacji. W toku postępowania administracyjnego nie doszło bowiem do podjęcia wszystkich koniecznych czynności niezbędnych dla załatwienia sprawy, jak również dokonania właściwej oceny w zakresie braku spełnienia jednej z przesłanek zastosowania art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji. Z kolei Sąd I instancji uchybień tych nie dostrzegł. W efekcie rozstrzygnięcie Sądu instancji błędnie oparto na założeniu, że Skarb Państwa miałby nie być właścicielem przedmiotowej nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r. jak i 27 października 2000 r. Niezależnie od powyższego, zdaniem skarżącej kasacyjnie w niniejszej sprawie zrealizowały się wszystkie przesłanki uwłaszczenia. Nadto, nawet gdyby przyjąć, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka przysługiwania Skarbowi Państwa prawa własności do gruntu to realizuje się podstawa do stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności do gruntu będącego elementem infrastruktury kolejowej z dniem 1 czerwca 2003 r. na rzecz Skarbu Państwa, jak też stwierdzenia nabycia ex lege prawa użytkowania wieczystego i prawo własności budynków, lokali i innych urządzeń znajdujących się na tych gruntach na rzecz skarżącej z tymże dniem w oparciu o art. 37a ust. 1-2 ustawy o komercjalizacji.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.
Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna nie podlega uwzględnieniu. Zarówno postawione w niej zarzuty, jak i uzasadnienie skargi kasacyjnej nie odpowiadają standardom ustawowym, uzasadnienie pozbawione jest zaś wymaganej konkretności.
Nie uzasadniają uwzględnienia skargi kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego. Nie jest skuteczny zarzut naruszenia art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji przez błędną wykładnię. Zarzut ten w ogóle nie poddaje się rozpoznaniu, albowiem nie został w żaden sposób skonkretyzowany i uzasadniony. Prawidłowo postawiony zarzut błędnej wykładni wymaga wskazania, jakie dyrektywy interpretacyjne przy wykładni danego przepisu zostały naruszone i jakie powinno być prawidłowe rozumienie interpretowanego przepisu. Skarga kasacyjna nie zawiera żadnych argumentów tego rodzaju, nie wskazuje naruszonych dyrektyw interpretacyjnych i w ogóle nie odnosi się do problemu wykładni przepisu. Zarzutu błędnej wykładni nie można sprowadzać do kwestii niewłaściwego zastosowania, są to bowiem dwie odrębne formy naruszenia prawa materialnego. Takie sformułowanie zarzutu jest zatem nieprawidłowe. Kwestia niewłaściwego zastosowania dotyczy etapu subsumpcji, kwalifikacji prawnej ustalonego stanu faktycznego. Ponieważ nie zakwestionowano w skardze kasacyjnej wykładni art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji, efektywność zarzutu niewłaściwego zastosowania zależy od podważania ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych, czyli skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Organy i Sąd I instancji przyjęły bowiem, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki ustawowe do zastosowania tego przepisu, nieruchomość na dzień 27 października 2000 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa, od 1 stycznia 1996 r. jej właścicielem jest Gmina D. Podważenie tych ustaleń jest warunkiem skuteczności zarzutu niewłaściwego zastosowania art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji.
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie są jednak skuteczne. Jakkolwiek wskazano w skardze kasacyjnej na przepisy art. 75 § 1, 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zakresie regulującym prowadzenie postępowania wyjaśniającego, zarzucając ich naruszenie, to nie wyjaśniono, na czym wady postępowania wyjaśniającego polegały. Postawiono w skardze kasacyjnej tezę, że postępowanie dowodowe zostało w sprawie ograniczone, a organy "ograniczyły zasadę równej mocy środków dowodowych", nie określono jednak, jakie konkretnie dowody zostały pominięte lub wadliwie ocenione i na jakiej podstawie skarżąca kasacyjnie twierdzi, że Skarb Państwa był właścicielem nieruchomości 27 października 2000 r. W konsekwencji teza ta jest gołosłowna, a uzasadnienie skargi kasacyjnej ogólnikowe. Nie ma podstaw do przyjęcia, że Sąd I instancji winien był zastosować art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i wadliwie oddalił skargę.
Wobec powyższego, niezasadny jest także zarzut niewłaściwego zastosowania art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji.
Bez związku z przedmiotem sprawy administracyjnej i ustalonymi w sprawie okolicznościami jest również zarzut dotyczący naruszenia art. 61 § 1-2 k.p.a. przez brak wszczęcia postępowania o wywłaszczenie nieruchomości na podstawie art. 37a ust. 1-2 ustawy o komercjalizacji. Bynajmniej w sprawie nie ustalono, że nieruchomość zajęta jest pod linię kolejową, ustalono że stanowi ona drogę publiczną. Sprawa administracyjna nie dotyczyła też podstaw do zastosowania art. 37a ustawy o komercjalizacji, wydane decyzje rozstrzygały o podstawach do zastosowania art. 34 i 35 ustawy o komercjalizacji.
Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi kasacyjnej. Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało sporządzone z uwzględnieniem przepisu art. 193 in fine p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.