Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 1126/17 (dalej postanowienie z 16 stycznia 2018 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę P. K. w sprawie ze skargi P. K. na pismo Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie punktów; orzekł o zwrocie skarżącemu kwoty w wysokości 200 złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego (k. 35-40 akt sądowych).
Postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Przedmiotem skargi P. K. (dalej skarżący) było pismo z dnia [...] września 2017 r. nr [...] (dalej pismo z [...] września 2017 r.) Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] (dalej KWP bądź Komendant Wojewódzki), w przedmiocie naliczenia kierowcy punktów.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że prawomocnym wyrokiem z dnia 27 stycznia 2017 r. sygn. akt II W 162/16 (dalej wyrok II W 162/16) Sąd Rejonowy w Jaśle uznał P. K. za winnego tego, że w dniu [...] listopada 2015 r. ok. godz. [...] w miejscowości [...] kierując samochodem marki [...] o nr rej [...] wraz naczepą [...] o nr rej. [...] nie zachował szczególnej ostrożności wykonując manewr wyprzedzania samochodu marki [...] o nr rej. [...] kierowanego przez pokrzywdzonego T. I. nie zastosował się do znaku P-4 "linia podwójna ciągła" oraz naruszył zakaz wyprzedzania pojazdu silnikowego przy dojeżdżaniu do wierzchołka wzniesienia, po czym kontynuując podjęty manewr wyprzedzania nagle zjechał na prawy pas jezdni, nie ustępując pierwszeństwa prawidłowo poruszającemu się prawym pasem jezdni pojazdowi marki [...] zmuszając kierowcę tego pojazdu do gwałtownego hamowania i zjechania na pobocze drogi w celu uniknięcia zdarzenia z naczepą pojazdu ciężarowego, czym spowodował zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym wobec pokrzywdzonych T. I. i K. I., tj. wykroczenia z art. 86 § 1, 92 § 2 i art. 97 kw.
Na podstawie art. 114 ust.1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2017r., poz. 1260, dalej prd) oraz art. 49 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2017 r. poz. 978, dalej ukp) dnia 6 lipca 2017 r. Komendant Wojewódzki wniósł do Prezydenta Miasta [...] (dalej Prezydent) o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień w stosunku do P. K. w związku z otrzymaniem przez niego w okresie od [...] grudnia 2014 r. do [...] listopada 2015 r. 26 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Dokonano weryfikacji wpisów w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego w zakresie zmiany kodu czynu przypisanego za naruszenie z 17 listopada 2015 r. z A02 (spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego - kolizja drogowa), za który naliczone zostało 6 punktów na kod czynu A06 (spowodowanie innego niż kolizja zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego), za który zostało naliczone również 6 punktów. Komendant Wojewódzki po dokonanej korekcie skierował do Prezydenta wniosek opatrzony datą [...] sierpnia 2017 r., jednocześnie przesyłając pismo, w którym zawarł stosowne wyjaśnienia.
W odpowiedzi na składane przez skarżącego do organu pisma z 21 kwietnia 2017 r. i 8 sierpnia 2017 r., w których zwracał się o prawidłowe naliczenie punktów i w miejsce 16 punktów wpisanie 6 punktów, udzielona została mu odpowiedź odmowa pismami z [...] sierpnia 2017 r. i z [...] września 2017 r., podtrzymującymi stanowisko zawarte w piśmie z [...] sierpnia 2017 r.
W skardze na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] września 2017 r. P. K. - kwestionując naliczenie punktów w związku z popełnionym wykroczeniem opisanym wyrokiem II W 162/16 w sprawie p-ko obwinionemu P. K. z art. 86 § 1 kw - wniósł: o uchylenie kwestionowanej czynności i wskazanie, że winien on usunąć 16 punktów w związku z popełnionym wykroczeniem i w to miejsce wpisać 5 punktów i zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że zgodnie z taryfikatorem mandatów obowiązujących m.in. w Policji liczba punktów za dane wykroczenie w ruchu drogowym tj. stworzenie zagrożenia w ruchu drogowym tj. z art. 86 § 1 kw wynosi 6 pkt. Z treści wyroku II W 162/16 wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżący został ukarany za spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym, przy czym zdarzenie to opisano w wyroku i uznano to za jeden czyn, co dowodzi zasadności jego wniosku o korektę naliczonych punktów.
Komendant Wojewódzki Policji w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi w całości. Na zarzut skarżącego, że został ukarany za spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym jednym czynem wyjaśnił, że P. K. swoim inkryminowanym zachowaniem, tj. jednym czynem wyczerpał znamiona przedmiotowe wykroczeń z: art. 97, art. 92 § 1 i art. 86 § 1 kw, dopuszczając się trzykrotnie naruszenia przepisów ruchu drogowego. W myśl § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie postępowania z kierowcami naruszającym przepisy ruchu drogowego z dnia 25 kwietnia 2012 r. (Dz.U. z 2012 r., poz. 488, dalej rozporządzenie), jeżeli kierowca jednym czynem naruszył więcej niż jeden przepis ruchu drogowego, w ewidencji uwidacznia się wszystkie naruszenia, przypisując każdemu odpowiednią liczbę punktów, z zastrzeżeniem sytuacji, o których mowa w ust. 5-9 tego paragrafu. Na podstawie rozporządzenia, zgodnie z załącznikiem zawierającym wykaz naruszeń przepisów ruchu drogowego i liczbę punktów odpowiadających tym naruszeniom kierującemu za popełniony w dniu [...] listopada 2015 r. czyn zostały naliczone punkty w następujący sposób: niestosowanie się do znaku P-4 "linia podwójna ciągła" - 5 punktów (kod naruszenia C11), naruszenie zakazu wyprzedzania przy dojeżdżaniu do wierzchołka wzniesienia - 5 punktów (kod F04), spowodowanie innego niż kolizja drogowa zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym - 6 punktów (kod A06).
Nadto dnia [...] grudnia 2014 r. za wykroczenie polegające na przekroczeniu prędkości stwierdzone w postępowaniu mandatowym skarżący otrzymał 6 punktów, a dnia [...] października 2015 r. za wykroczenie polegające również na przekroczeniu prędkości otrzymał 4 punkty. Skarżący w okresie od [...] grudnia 2014 r. do [...] listopada 2015 r. kilkukrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego otrzymując łącznie liczbę 26 punktów. W związku z powyższym Komendant Wojewódzki, jako prowadzący ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego ze względu na miejsce zamieszkania ewidencjonowanego, uprawniony i obowiązany był w oparciu § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia do wystąpienia do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy - Prezydenta Miasta [...] o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy. Czynność w postaci naliczenia punktów kierującemu P. K. i złożenia wniosku o sprawdzenie kwalifikacji została dokonana w granicach prawa i w oparciu o przepisy prawa: art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b prd, art. 49 ust. 1 pkt 2 ukp i § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w pierwszej kolejności zbadał dopuszczalność skargi P. K..
Zakres kontroli działalności administracji publicznej i stosowania przez wojewódzkie sądy administracyjne środków przewidzianych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 [ze zm.], dalej ppsa) określa art. 3 § 1-3 ppsa. Obejmuje on skargi na decyzje administracyjne, postanowienia wydawane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie lub rozstrzygające sprawę co do istoty, a także inne niż określone w pkt 1-3 § 2 art. 3 ustawy akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Skarga dotyczy pisma z [...] września 2017 r. Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], będącego odpowiedzią na kolejne pisma skarżącego dotyczące wpisów w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Skarżący cały czas kwestionuje ilość punktów naliczonych mu za zdarzenie objęte wyrokiem II W 162/16. Uważa, że należało mu wpisać 6 punktów a nie 16, jak to zrobił KWP. Według art. 3 § 2 pkt 4 ppsa skarga do sądu administracyjnego przysługuje na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że wpis do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego lub usunięcie z niej punktów, stanowi czynność materialno-techniczną jest aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa i podlega zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Nie budzi wątpliwości Sądu, że objęte skargą, zgodnie ze wskazaniem skarżącego pismo z [...] września 2017 r. Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] nie jest aktem ani czynnością materialno-techniczną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa. W piśmie tym bowiem po raz kolejny organ informuje skarżącego o prawidłowym naliczeniu punktów za naruszenia przepisów o ruchu drogowym. Wobec tego skarga wniesiona na pismo Komendanta Wojewódzkiego z [...] września 2017 r. nie podlega kognicji sądu administracyjnego.
Zgodnie z art. 53 § 2 ppsa w nowym brzmieniu tego przepisu wnosi się ją w terminie 30 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu czynności.
Nie budzi wątpliwości Sądu orzekającego w sprawie, że skarżący najpóźniej w dniu 21 kwietnia 2017 r., składając pismo adresowane do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] wiedział, że naliczono mu 16 punktów za zdarzenie z [...] listopada 2015 r., a jego zdaniem winno być "6", i to spowodowało, że "naliczenie liczby punktów w okresie od [...] grudnia 2014 r. do dnia [...] listopada 2015 r. jest błędne". Wobec tego termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego upłynął z dniem 21 maja 2017 r.
Nawet gdyby przyjąć, że przedmiotem skargi był wpis punktów do wspomnianej ewidencji, który zdaniem skarżącego był błędny, to skarga podlegałaby odrzuceniu jako wniesiona po terminie na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ppsa.
Z tych względów na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 3 § 2 pkt 4, art. 53 § 2 ppsa Sąd I instancji odrzucił skargę (k. 35-40 akt sądowych).
Na postanowienie z 16 stycznia 2018 r. skargę kasacyjną wywiódł P. K., reprezentowany przez adw. K. P. Zaskarżając postanowienie z 16 stycznia 2018 r. w całości, P. K., powołując podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 ppsa, zarzucił postanowieniu z 16 stycznia 2018 r. naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4, [art.] 53 § 2 ppsa; art. 58 § 1 pkt 2 ppsa oraz art. 8 i 9 kpa. Skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz wstrzymanie umieszczenia naliczonych 16 punktów za wykroczenia w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego (k. 68-72 akt sądowych).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Postanowieniem z 16 stycznia 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 1126/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na rozprawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 i art. 53 § 2 ppsa odrzucił skargę P. K. (k. 35 akt sądowych). W wykonaniu zarządzenia z dnia 1 lutego 2018 r. skarżącemu doręczono odpis postanowienia z 16 stycznia 2018 r. wraz z uzasadnieniem (k. 44 akt sądowych). Doręczenie nastąpiło do rąk dorosłego domownika dnia 21 lutego 2018 r. (k. 35-40, 46 akt sądowych).
Skarżący pismem z 26 lutego 2018 r. wniósł skargę kasacyjną [omyłkowo nazwaną "zażaleniem"] (dalej skarga kasacyjna z 26 lutego 2018 r.) na postanowienie z 16 stycznia 2018 r. (k. 48 akt sądowych).
Postanowieniem z dnia 8 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 1126/17 (dalej postanowienie z 8 marca 2018 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na podstawie art. 175 § 1 i art. 178 ppsa odrzucił skargę kasacyjną P. K. Skarżącemu doręczono odpis postanowienia z 8 marca 2018 r. wraz z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia zażalenia dnia 13 marca 2018 r. (do rąk dorosłego domownika; k. 56-58, 61-62, 64 akt sądowych).
W związku z powyższym i wobec niewniesienia zażalenia, postanowienie z dnia 8 marca 2018 r. uprawomocniło się wobec skarżącego z dniem 20 marca 2018 r. o północy.
Pismem z dnia 20 marca 2018 r. (oddanym w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego dnia 21 marca 2018 r. - data stempla pocztowego; dalej skarga kasacyjna z 20 marca 2018 r.) skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika adwokata K. P., wniósł skargę kasacyjną na postanowienie z 16 stycznia 2018 r. (k. 67-72, 76 akt sądowych).
Skarga kasacyjna z 20 marca 2018 r. została wniesiona w 30 dniowym terminie, o którym stanowi art. 177 § 1 ppsa. Dopuszczalne jest - po spełnieniu pierwszej przesłanki - uzupełnienie skargi kasacyjnej oraz podpisanie jej przez legitymowany do tego podmiot (w przedmiotowej sprawie adwokata). Stanowisko to podzielane jest zarówno przez piśmiennictwo (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 469, uw. 19, z powołaniem na T. Erecińskiego, J. Gudowskiego, M. Jędrzejewską, Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza, postępowanie rozpoznawcze, t. 1, W. Pr. 2004, s. 787), jak również znajduje potwierdzenie w orzecznictwie. Wobec powyższego należało merytorycznie rozpatrzeć skargę kasacyjną z 20 marca 2018 r. (dalej skarga kasacyjna).
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów skargi kasacyjnej sprowadzających się do twierdzenia, że błędnie WSA uznał, że na pismo z [...] września 2017 r. nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
Słusznie Sąd I instancji zwrócił uwagę, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że wpis do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego lub usunięcie z niej punktów, stanowi czynność materialno-techniczną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa i podlega zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego (postanowienie NSA 16.5.2018 r., I OSK 1308/18). Skarżący sam jednak przyznaje, że pismo z [...] września 2017 r. nie było "czynnością naliczającą 16 punktów". Próby usprawiedliwienia skarżącego przez powoływanie się na fakt, że nie jest profesjonalnym pełnomocnikiem, a także że był "zwodzony" (co w niniejszej sprawie nie miało miejsca) pismami organu administracji nie mogą przynieść skutku. Nie ulega wątpliwości, że skarżący wywiódł skargę na pismo z [...] września 2017 r., a pismo z [...] września 2017 r. z nie podlega kontroli przez sądy administracyjne.
Z tego powodu zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 i art. 53 § 2 ppsa był niezasadny.
Zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 2 ppsa nie zasługiwał na uwzględnienie. Podstawą odrzucenia skargi z 25 września 2017 r. był prawidłowo zastosowany art. 58 § 1 pkt 6 ppsa (s. 5 akapit przedostatni uzasadnienia postanowienia z 16 stycznia 2018 r.; k. 40 akt administracyjnych) – wobec jednoznacznego określenia przedmiotu zaskarżenia (petitum skargi - s. 1; k. 3 akt sądowych). Sposób napisania skargi wskazuje na dużą kulturę prawną osoby przygotowująca skargę. Nie sposób mylić uzasadnienia żądania skargi z określeniem przedmiotu zaskarżenia.
Wskazanie "zgodnie z art. 53 § 2 P.p.s.a. w nowym brzmieniu tego przepisu wnosi się ją w terminie 30 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu czynności.
Nie budzi wątpliwości Sądu orzekającego w sprawie, że skarżący najpóźniej w dniu 21 kwietnia 2017 r. składając pismo adresowane do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] wiedział, iż naliczono mu 16 punktów karnych za zdarzenie z dnia [...] listopada 2015 r., a jego zdaniem winno być "6", i to spowodowało, że "naliczenie liczby punktów karnych w okresie od [...] grudnia 2014 r. do dnia [...] listopada 2015 r. jest błędne".
Wobec tego termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego upłynął z dniem 21 maja 2017 r.
Tak więc nawet gdyby przyjąć, że przedmiotem skargi był wpis punktów do wspomnianej ewidencji, który zdaniem skarżącego był błędny, to skarga podlegałaby odrzuceniu jako wniesiona po terminie na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a." (s. 4/5 uzasadnienia postanowienia z 16 stycznia 2018 r.; k. 39-40 akt sądowych) wskazuje jedynie na to, że Sąd I instancji wnikliwie rozważył obie przesłanki dopuszczalności skargi, lecz jako podstawę rozstrzygnięcia jednoznacznie wskazał art. 58 § 1 pkt 6 ppsa.
Wskazane jako wzorce kontroli art. 8 i 9 kpa nie są relewantne – Sąd I instancji nie stosował żadnego z tych przepisów a etapie kontroli dopuszczalności skargi nie miał obowiązku ich stosować.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 ppsa orzekł jak w sentencji.
Oddalenie skargi kasacyjnej czyni bezprzedmiotowym rozpoznanie wniosku z art. 61 § 3 ppsa, bowiem możliwość wstrzymania wykonania aktu lub czynności może nastąpić wyłącznie w toku trwającego postępowania kasacyjnego (uchwała 7 Sędziów NSA z 16.4.2007 r., I GPS 1/07, ONSAiWSA 2007/4/77).
Na skutek oczywistych omyłek w zaskarżonym postanowieniu użyto sformułowania "punkty karne" bowiem prawodawca posługuje się jedynie sformułowaniem "punkty" (art. 130 ust. 1 in medio ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.; § 1 ust. 1 pkt 1, § 2 ust. 3, 4, 5 pkt 2, § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego - Dz. U. z 2012 r., poz. 488 – oba akty prawne w brzmieniu obowiązującym w dacie popełnienia wykroczeń). O sprostowaniu oczywistych omyłek orzeczono na podstawie art. 156 § 3 w zw. z art. 166 ppsa.
O zwrocie 100 zł nadpłaconej części wpisu od skargi kasacyjnej (k. 81 akt sądowych; ponad kwotę 100 zł wynikającą z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.) orzeknie Sąd I instancji.