Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 286/10, oddalił skargę J. Sz. i D. Sz. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...]w przedmiocie odmowy wydania decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania J. i D. Sz. decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...]utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...], odmawiającą wydania decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym położonym w W. w trybie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że ze względu na brak ustawowej definicji "sytuacji wyjątkowej", o której mowa w art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, decyzja o przyznaniu prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym pozostaje w sferze uznania administracyjnego. Powyższej oceny dokonuje organ rozstrzygający sprawę, zaś ciężar udowodnienia i wykazania okoliczności wyjątkowej spoczywa na osobie ubiegającej się o wydanie decyzji na podstawie art. 29 powołanej ustawy. Możliwość przyznania prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym osobom innym niż żołnierz zawodowy jest wyjątkiem od reguły, zgodnie z którą lokale pozostające w dyspozycji Agencji przeznaczone są na zaspokojenie potrzeb żołnierzy zawodowych.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, iż sytuacja małżeństwa J. i D. Sz. i ich rodziny jest wyjątkowa w rozumieniu art. 29 powołanej ustawy. Powoływane przez stronę problemy finansowe związane z zajęciem komorniczym jedynego źródła utrzymania rodziny, jakim jest emerytura J. Sz. oraz otrzymywanie pomocy z budżetu państwa, jak również niepełnosprawność jednego z członków rodziny, nie stanowi o wyjątkowości sytuacji w rozumieniu art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Nie świadczy o wyjątkowości sprawy również brak własnego mieszkania, zamieszkiwanie w domu jednorodzinnym, który (w ocenie skarżących) wymaga remontu kapitalnego i jest jedynie w ułamku własnością skarżącego, a także fakt bycia emerytowanym wojskowym. Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że instytucja prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nie jest zamiennikiem przyznania lokalu socjalnego dla emerytowanych wojskowych, którzy ze względów rodzinnych (rozwodu i nieprzekazania do WAM lokalu przez byłą żonę), zamieszkują w wymagającym remontu i modernizacji budynku mieszkalnym, a jednocześnie nadal oczekują na wypłatę ekwiwalentu w zamian za rezygnację z kwatery. Realizacją potrzeb mieszkaniowych rodzin o niskich dochodach zajmują się bowiem właściwe organy samorządu terytorialnego.
Prezes WAM podkreślił również, że podstawowym zadaniem Wojskowej Agencji Mieszkaniowej jest zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych żołnierzy zawodowych, tymczasem w Warszawie zasób mieszkaniowy jest bardzo ograniczony, natomiast na przydział lokalu czeka wielu pełniących czynną służbę zawodową żołnierzy, zarówno samotnych, jak i z rodzinami, i ich interes góruje nad interesem skarżących. Zatem wobec braku możliwości przydzielenia lokalu mieszkalnego skarżącym należało utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W skardze na opisaną wyżej decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej J. i D. Sz. zarzucili, że organy administracji publicznej znęcają się na ich rodziną, a ponadto wnieśli o wypłatę odprawy mieszkaniowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że z akt sprawy i ustalonego stanu faktycznego wynika, iż skarżący znajdują się w trudnej sytuacji materialnej, rodzinnej i mieszkaniowej. Sytuacja ta stanowi wypadkową decyzji życiowych podejmowanych przez skarżących, a wcześniej przez samego skarżącego. Sam jednak fakt trudnej sytuacji nie oznacza jeszcze, że jest to szczególnie wyjątkowa sytuacja, o której mowa w art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.
Powołując się na treść przepisu art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Sąd wskazał, że organem właściwym do wydania decyzji w przedmiocie prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, znajdującym się w zasobach mieszkaniowych Wojskowej Agencji Mieszkaniowej jest dyrektor oddziału regionalnego Agencji, a zatem do jego uprawnień należy zbadanie, czy zachodzi przesłanka "sytuacji wyjątkowej" określona w tym przepisie i rozstrzygnięcie sprawy pod względem merytorycznym. Zdaniem Sądu pierwszej instancji organy dokonały prawidłowej oceny stwierdzając, że skarżący nie znajdują się w sytuacji wyjątkowej, o jakiej mowa w art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.
Sąd zgodził się ze stanowiskiem Prezesa WAM, że adresatem decyzji o prawie do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym wydanej na podstawie art. 29 powołanej ustawy są osoby, które z uwagi na wyjątkowe okoliczności, takie jak ciężka choroba, kalectwo, brak jakichkolwiek środków finansowych, szczególnie trudna sytuacja życiowa, znaczne zasługi żołnierza uprawnionego do lokalu, wymagają swoistej opieki organu WAM w postaci zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych. W takim aspekcie – w ocenie Sądu - organ wnikliwie przeanalizował sytuację życiową skarżących i trafnie wskazał, że powołane przez nich okoliczności nie pozwalają stwierdzić, iż sytuacja ta jest wyjątkowa.
Ponadto Sąd podkreślił, na co również wskazał organ odwoławczy, że negatywna decyzja o prawie zamieszkiwania nie spowoduje sytuacji, iż skarżący nie będą mieli gdzie mieszkać.
Zdaniem Sądu, wywodzenie przez skarżącego i jego żonę, roszczenia o przydzielenie lokalu mieszkalnego nie jest zasadne. Fakt, że skarżący jest emerytem wojskowym nie przesądza, że z tego tytułu jest osobą uprzywilejowaną i nie mają do niego zastosowania przepisy prawa dotyczące kwestii związanych z lokalami mieszkalnymi. O ile skarżący ureguluje kwestie związane z przydzieloną mu kwaterą stałą, to może otrzymać ekwiwalent pieniężny, związany z rezygnacją z kwatery stałej, którą obecnie zajmuje jego była żona.
Wobec powyższego, zdaniem Sądu pierwszej instancji, brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organu o braku wyjątkowości sytuacji życiowej skarżących w rozumieniu art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. Sz., reprezentowany przez adwokata przyznanego mu z urzędu. Jako podstawę kasacyjną wskazano naruszenie przepisów prawa materialnego polegające na błędnej wykładni art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP poprzez uznanie, że w odniesieniu do stanu faktycznego niniejszej sprawy nie zachodzą warunki sytuacji wyjątkowej, o jakiej mowa w ww. przepisie, gdy tymczasem przy dostatecznie wnikliwej analizie sytuacji rodzinnej i materialnej skarżącego wyraźnie widać, że skarżący znajduje się w sytuacji wyjątkowej w rozumieniu tego przepisu.
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wykonywanego z urzędu.
W uzasadnieniu podniesionego zarzutu autor skargi kasacyjnej wskazał, że skarżący nie jest przypadkową osobą z ulicy dla WAM, prawo do kwatery wojskowej wywodzi z faktu pełnienia służby w Wojsku Polskim oraz z faktu utraty zdrowia w związku z pełnioną służbą, wobec czego ma uzasadnione zarówno prawnie jak i moralnie prawo do kwatery wojskowej. Nie bez znaczenia jest również fakt, że w niniejszej sprawie chodzi również o zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych rodziny skarżącego, który ma siedmioro dzieci. Dostatecznie przeprowadzona analiza sytuacji, w jakiej znalazł się skarżący, prowadzi zatem do wniosku, że wyjątkowa sytuacja, o jakiej mowa w art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w niniejszej sprawie wyraźnie ma miejsce.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy i w związku z tym podlegała oddaleniu.
Sąd I instancji dokonał bowiem prawidłowej wykładni powołanego przepisu. Błędna wykładnia polega na mylnym rozumieniu treści określonej normy prawnej, a Sąd właśnie ją odczytał. Natomiast ze sformułowanego zarzutu wynika, iż skarżący upatruje naruszenie przepisu art. 29 ww. ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w niewłaściwym jej zastosowaniu, tj. błędnej subsumcji, która wyraża się w tym, że do ustalonego stanu faktycznego w niniejszej sprawie nieprawidłowo nie zastosowano hipotezy powyższego przepisu. Zarzut ten jest jednak niezasadny.
Przyjęty w sprawie stan faktyczny nie jest kwestionowany. Wynika z niego, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji rodzinnej i finansowej. Jednak, jak to słusznie podniesiono, sytuacja ta jest konsekwencją podejmowanych przez skarżącego decyzji. Ponadto trudna sytuacja życiowa nie przesądza jeszcze o przyznaniu prawa zamieszkania w lokalu mieszkalnym będącym w dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Przepis art. 29 ww. ustawy możliwość taką pozostawia uznaniu administracyjnemu. Aby więc mówić o naruszeniu tego przepisu, organ rozstrzygający wniosek musiałby przekroczyć granice tego uznania. Jak to prawidłowo uznał Sąd I instancji organ dokonał stosownych ustaleń faktycznych i zasadnie przyjął, że nie zachodzą przesłanki do jego zastosowania.
Wskazać należy, iż nie bez znaczenia pozostaje fakt, że skarżący ubiega się o prawo zamieszkania w Warszawie, gdzie jak to wynika z akt sprawy, brak jest odpowiedniego lokalu mieszkalnego zapewniającego normy mieszkaniowe skarżącemu i jego rodzinie. Ponadto na lokal mieszkalny oczekuje bardzo wielu żołnierzy służby stałej. Okoliczności te legły u podstaw uznania przez organ braku możliwości przyznania skarżącemu i jego rodzinie prawa do lokalu mieszkalnego.
W takiej sytuacji nie można zarzucić Sądowi I instancji, że błędnie zastosował powołany przepis art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych w jego brzmieniu na dzień wydania zaskarżonej decyzji.
Przyjęty bowiem stan faktyczny sprawy, na który składa się sytuacja rodzina, zdrowotna i finansowa skarżącego, ale również brak możliwości realizacji przez organ zgłoszonego żądania, uzasadniał odmowę przyznania wnioskowanego prawa.
Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy, na mocy art. 184 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeka Wojewódzki Sąd Administracyjny stosownie do przepisów art. 259-260 P.p.s.a.