Uzasadnienie
|Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu sprawy ze skargi U. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr |
|[...] w przedmiocie odmowy waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, wyrokiem z dnia 7 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Łd | |116/14 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatowego w P. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] oraz zasądził | |od Wojewody [...] na jej rzecz koszty postępowania. |
|W uzasadnieniu wyroku Sąd podał następujący stan faktyczny i prawny: |
|H. H. i A. H. wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2007 r. wystąpili do Starosty P., wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, o | |dokonanie waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, położoną w K. przy ul. [...], przyznanego decyzją Prezydenta Miasta L. | |z dnia [...] lutego 1982 r. Wnioskodawcy wskazali, że nie uzyskali odszkodowania z tytułu wywłaszczenia powyższej nieruchomości. Ponadto | |wskazali, że od daty wydania decyzji o wywłaszczeniu nastąpiła istotna zmiana siły nabywczej pieniądza, co uzasadnia waloryzację, a do | |wypłaty ustalonego decyzją z dnia [...] lutego 1982 r. odszkodowania nie doszło z winy wywłaszczającego. |
|Starosta P., wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] umorzył postępowanie w | |sprawie waloryzacji. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...]. | |Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, rozpatrując skargę złożoną przez wnioskodawców na powyższą decyzję, wyrokiem z dnia 21 lutego | |2008 r. sygn. akt II SA/Łd 22/08 uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty P. z dnia [...] sierpnia 2007 r. Sąd wskazał, że organy | |administracji bezpodstawnie przyjęły, że w sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania.
Jednocześnie uznał, że kwota | |odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w wysokości 1.013.048 zł, ustalonego decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia [...] lutego 1982 r. | |nr [...], została złożona w 1985 r. do depozytu sądowego. Sąd wskazał, że poza zakresem oceny pozostają okoliczności braku doręczenia A.| |H. i H. H. zarówno decyzji o wywłaszczeniu, decyzji o ustaleniu odszkodowania, jak i brak informacji o złożeniu kwoty | |odszkodowania do depozytu sądowego. O faktach tych strona powzięła informację w terminie późniejszym niż one miały miejsce, tym niemniej| |wykracza to poza prawne ramy niniejszego postępowania.
Sąd wskazał ponadto, że spełnienie świadczenia, w postaci wypłaty | |odszkodowania, stanowi przesłankę materialno-prawną waloryzacji. Zgodnie z art. 693² § 1 Kodeksu postępowania cywilnego złożenie kwoty | |do depozytu sądowego następuje po uzyskaniu zezwolenia sądu. Dopóki rozstrzygnięcie takie nie zostanie wyeliminowane z obrotu prawnego, | |organy administracji nie mają podstaw prawnych do kwestionowania jego ważności. Ocena zaś skuteczności prawnej złożenia kwoty | |odszkodowania do depozytu sądowego pozostaje poza zakresem sprawy. A zatem, jak uznał Sąd, ocena, czy doszło do wypłaty odszkodowania,| |stanowi podstawę do uwzględnienia bądź odmowy uwzględnienia żądania waloryzacji odszkodowania. |
|Starosta P. ponownie rozpoznając sprawę decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...], działając na podstawie art. 132 ust. 3 ustawy z dnia | |21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), odmówił waloryzacji odszkodowania za | |przedmiotową nieruchomość. |
|Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania A. H. i H. H., decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I | |instancji z dnia [...] czerwca 2008 r. |
|Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, rozpatrując skargę wnioskodawców, wyrokiem z dnia 27 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Łd | |871/11 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji wskazując, że decyzja dotknięta jest wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 | |ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Sąd wskazał, że w | |sprawie doszło do rozpoznania odwołania, a więc i wydania (skierowania) decyzji w stosunku do osób, które utraciły status stron | |postępowania, bowiem jedna z nich zmarła (H. H.), a druga zbyła przysługujące jej roszczenie odszkodowawcze (A. H.). | |Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] umorzył postępowanie odwoławcze wobec odwołania złożonego w imieniu nieżyjącego | |H. H., a rozpatrując odwołanie złożone w imieniu A. H., podtrzymane przez U. R., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę| |do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. |
|Starosta P. decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] odmówił waloryzacji odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. W uzasadnieniu | |decyzji organ wskazał, że waloryzacja oznacza urealnienie już ustalonego, ale nie wypłaconego odszkodowania przy zastosowaniu | |odpowiednich wskaźników, a zatem dla przedmiotowej sprawy nie jest możliwa waloryzacja świadczenia, mającego swe źródło w zobowiązaniu | |wygasłym, bowiem z chwilą ważnego złożenia do depozytu sądowego świadczenie zostało zrealizowane powodując wygaśnięcie zobowiązania. | |Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, że prawidłowo zostało | |ustalone w postępowaniu administracyjnym, że kwota odszkodowania z tytułu wywłaszczenia w wysokości 1.013.048,00 zł została wpłacona do| |depozytu sądowego (sygn. akt[...]). Wpłaty dokonał Urząd Dzielnicowy [...] Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami w dniu [...] listopada 1985 | |r.
Zgodnie z art. 133 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1998 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), | |powoływanej dalej jako "u.g.n.", odszkodowanie wpłaca się do depozytu sądowego, jeżeli osoba odmawia jego przyjęcia albo wypłata | |odszkodowania natrafia na trudne do przezwyciężenia przeszkody, przy czym art. 470 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny | |(Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.c.", stanowi, że ważne złożenie do depozytu sądowego ma takie same skutki jak | |spełnienie świadczenia. Zdaniem organu, art. 132 ust. 3 zdanie pierwsze u.g.n. odnosi się do trybu wypłaty odszkodowania, którego | |wysokość została orzeczona ostateczną decyzją i ma na celu uaktualnienie wysokości świadczenia z uwagi na upływ czasu, jaki nastąpił | |między jego ustaleniem a datą faktycznej wypłaty. Dotyczy on bezspornie urealnienia już ustalonego, ale niewypłaconego odszkodowania, co| |oznacza, że nie jest możliwa waloryzacja świadczenia mającego swe źródło w zobowiązaniu wygasłym.
Z chwilą zaś ważnego złożenia do | |depozytu sądowego świadczenie zostało zrealizowane, powodując wygaśnięcie zobowiązania. Złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu | |sądowego powoduje skutek definitywny w postaci uznania, iż świadczenie zostało spełnione dopiero z chwilą, gdy w odrębnym procesie - w | |razie jego wytoczenia - sąd uzna, iż było ono ważne i skuteczne. Do chwili żądania wydania przez wierzyciela przedmiotu z depozytu | |zgodnie z art. 469 § 1 K.c. złożenie przedmiotu świadczenia powoduje tylko skutki tymczasowe. Organ stwierdził, że wobec spełnienia | |świadczenia oraz pozostawaniu w obrocie prawnym zezwolenia sądu powszechnego na złożenie kwoty odszkodowania do depozytu sądowego, nie | |jest możliwe orzeczenie w przedmiocie dokonania waloryzacji odszkodowania. Niemożność waloryzacji rozciąga się także na okoliczność | |wpłacenia należnej kwoty do depozytu "po upływie kilku lat od uprawomocnienia się decyzji wywłaszczeniowej" - tutaj mogą mieć | |ewentualnie zastosowanie przepisy dotyczące skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie.
Tak samo kwestie dotyczące sposobu prowadzenia | |postępowania wywłaszczeniowo-odszkodowawczego również wykraczają poza ramy postępowania prowadzonego na wniosek o waloryzację | |odszkodowania. Organ podkreślił, że składy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, orzekające w sprawie, wobec wcześniejszych | |rozstrzygnięć organów administracji, nie zarzuciły wady postępowań administracyjnych polegających na niezbadaniu opóźnienia w wypłacie | |odszkodowania i jej wpływu na rozstrzygnięcie. |
|Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła U. R. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 132 pkt 3 | |u.g.n. przez jego błędną wykładnię i niezastosowanie, a w konsekwencji odmowę waloryzacji odszkodowania przyznanego za wywłaszczoną | |nieruchomość i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty P. Podniosła, że organ nie | |uwzględnił, że jej rodzice nie otrzymali decyzji o wywłaszczeniu, ani decyzji ustalającej odszkodowanie oraz, że odszkodowanie | |złożone zostało do depozytu sądowego dopiero w listopadzie 1985 r. bez poinformowania strony. Zakwestionowała też prawidłowość złożenia | |świadczenia do depozytu, uznając, że organ miał możliwość ustalenia adresu jej rodziców. Zarzuciła także, że podczas procedury | |wywłaszczeniowej jak i ustalającej wysokość odszkodowania naruszone zostały podstawowe zasady kodeksu postępowania administracyjnego, | |bowiem decyzja ustalająca odszkodowanie nie określała gdzie odszkodowanie można odebrać i w jaki sposób, wskazała na brak potwierdzenia,| |że ogłoszenia były wywieszane na tablicy ogłoszeń, brak zawiadomienia o zakończeniu postępowania i o możliwości wypowiedzenia się co do | |zebranych w sprawie dowodów, brak dokumentów potwierdzających, że miejsce zamieszkania jej rodziców nie było znane i brak powiadomienia | |o złożeniu świadczenia do depozytu sądowego.
Dodała również, że w trakcie postępowania zaginęły akta wywłaszczeniowe. | |Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 7 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 116/14 uchylił powyższe decyzje. W uzasadnieniu| |wyroku wskazał na prawomocne wyroki z dnia 21 sierpnia 2008 r. sygn. akt II SA/Łd 22/08 oraz z dnia 27 stycznia 2012 r. sygn. akt II | |SA/Łd 871/11, którymi uchylono poprzednio wydane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia organów administracji. Wskazując na art. 153 | |ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej | |dalej jako "P.p.s.a.", Sąd uznał za przesądzoną zarówno kwestię właściwości organów w niniejszej sprawie (w żadnym z poprzednio wydanych| |prawomocnych wyroków właściwość Starosty P. oraz Wojewody [...] nie była kwestionowana), jak i skuteczności umowy cesji, zawartej pomiędzy| |A.
H. a U. R. i jej wstąpienie w prawa współwłaścicielki wywłaszczonej nieruchomości. Wiążące pozostaje także stanowisko, że | |okoliczności związane z brakiem doręczenia A. H. i H. H. decyzji wywłaszczeniowej oraz decyzji ustalającej odszkodowanie, jak również | |ocena skuteczności złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego, wykraczają poza ramy niniejszego postępowania. Jego istotą | |pozostaje natomiast ustalenie, czy spełnione zostały przesłanki waloryzacji, określone w art. 132 ust. 3 u.g.n. Przy czym ocena, czy | |doszło do wypłaty odszkodowania, stanowi podstawę do uwzględnienia bądź odmowy uwzględnienia żądania waloryzacji odszkodowania. Sąd | |wskazał na okoliczności niesporne, w tym na wypłatę kwoty odszkodowania na podstawie postanowienia sądu, zezwalającego na złożenie | |przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego.
Sąd zauważył, że postanowienie zezwalające dłużnikowi na złożenie przedmiotowego | |świadczenia do depozytu sądowego nie prowadzi samo przez się do wygaśnięcia zobowiązania, gdyż skutek prawny w sferze prawa | |materialnego wywołuje dopiero faktyczne złożenie przedmiotu do depozytu sądowego przez dłużnika i to też warunkowo - zależnie bowiem od| |tego czy dłużnik nie odbierze przedmiotu świadczenia (art. 469 § 2 K.c.), a także od tego czy złożenie było ważne (art. 470 K.c.), tj. | |czy wskazana w ustawie przyczyna upoważniająca do złożenia wystąpiła oraz czy świadczenie dłużnika jest zgodne z treścią zobowiązania | |(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2007r., sygn. akt V CSK 499/06, Lex nr 611443). Istotne znaczenie ma zatem ustalenie, | |czy złożenie przedmiotu do depozytu sądowego było ważne, w rozumieniu wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego, bowiem zezwalając | |na złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sąd nie bada prawdziwości twierdzeń zawartych we wniosku (art. 6931 ustawy z dnia 17 | |listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego; Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.).
Złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego | |powoduje zatem skutek definitywny w postaci uznania, iż świadczenie zostało spełnione (art. 470 K.c.) dopiero z chwilą, gdy w odrębnym | |procesie (w razie jego wytoczenia) sąd uzna, iż było ono ważne i skuteczne. Do tej chwili (lub do chwili żądania wydania przez | |wierzyciela przedmiotu z depozytu zgodnie z art. 469 § 1 K.c.) złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu powoduje tylko skutki | |tymczasowe. W razie sporu czy złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu nastąpiło z przyczyny przewidzianej przez prawo materialne | |oraz czy złożony przedmiot świadczenia był zgodny z treścią zobowiązania - rozstrzygnięcie musi nastąpić w odrębnym procesie (wyrok Sądu| |Najwyższego z dnia 22 grudnia 2005r., sygn. akt V CSK 16/05, Lex nr 1109500). |
|Sąd wskazał, że w sytuacji, gdy wierzyciel nie chce odebrać przedmiotu świadczenia z depozytu, dłużnik, chcąc osiągnąć skutek zwolnienia| |ze zobowiązania (skutek definitywny), musi wytoczyć powództwo o ustalenie, czy złożenie do depozytu było ważne. W rozpoznawanej sprawie| |wierzyciel nie odebrał depozytu, natomiast domaga się wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania, wskazując, że odszkodowanie przyznane | |decyzją z dnia [...] lutego 1982 r. nie zostało wypłacone, brak było bowiem podstaw do złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu | |sądowego.
Sąd dalej zauważył, że Wojewoda [...] zwrócił się do strony skarżącej o wystąpienie ze stosownym powództwem co do ważności | |złożenia świadczenia do depozytu sądowego, jednakże wobec oświadczenia strony, że nie jest takim procesem zainteresowana, uznał | |zobowiązanie za wygasłe. W ocenie Sądu jednak, wniosek ten jest nieuprawniony, a co najmniej przedwczesny. Skoro bowiem brak jest | |rozstrzygnięcia sądu powszechnego, brak jest też podstaw do uznania złożenia do depozytu za ważne w rozumieniu art. 470 K.c. Interes | |prawny w wystąpieniu z powództwem o ustalenie ważności złożenia ma zaś nie wierzyciel, lecz dłużnik, dla którego złożenie przedmiotu | |świadczenia do depozytu ma charakter zwalniający ze zobowiązania. Oznacza to, zdaniem Sądu, konieczność ustalenia następcy prawnego | |dłużnika (Rejonowego Zarządu Gospodarki Terenami w L.), bowiem ustaleń w tym zakresie brak, zaś udział w toczącym się postępowaniu | |Miasta K. może jedynie następstwo to sugerować, a także konieczność zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z | |dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 poz. 267), powoływanej dalej jako "K.p.a." i zobowiązania | |dłużnika (jego następcy prawnego) w trybie art. 100 § 1 K.p.a. do wystąpienia do sądu powszechnego ze stosownym powództwem.
Sąd | |stwierdził, że prawomocny wyrok sądu powszechnego przesądzi jednoznacznie kwestię ważności złożenia przedmiotu do depozytu sądowego | |i podnoszonego wygaśnięcia zobowiązania. Ewentualny zaś brak aktywności dłużnika (niewystąpienie z powództwem) oznaczał będzie, że | |okoliczność, z której wywodzi skutki prawne (spełnienie świadczenia), nie została udowodniona, co z kolei umożliwi wypłatę | |zwaloryzowanego odszkodowania (po spełnieniu przesłanek z art. 132 ust. 3 u.g.n.). |
|Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Wojewoda [...], działający przez radcę prawnego J. S. W skardze zarzucono naruszenie | |przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 P.p.s.a., tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)| |w związku z art. 153 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej wyrażonej w wyroku wcześniej zapadłym w sprawie, podczas gdy | |powinien mieć zastosowanie art. 151 P.p.s.a. Zarzucono także naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w| |rozumieniu art. 174 pkt 1 P.p.s.a., tj. art. 132 ust. 3 u.g.n. poprzez nakazanie dokonania wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania pomimo | |braku wyeliminowania z obrotu prawnego zezwolenia na złożenie kwoty do depozytu. Zarzucając powyższe wniesiono o uchylnie zaskarżonego | |wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania, | |ewentualnie, na podstawie art. 188 P.p.s.a., o uchylenie wyroku, rozpoznanie sprawy i oddalenie skargi, a także o zasądzenie kosztów | |postępowania według norm przepisanych. |
|W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonym wyroku co do tego, że w | |sytuacji, gdy nie zostanie wniesione powództwo o ustalenie ważności złożenia do depozytu sądowego, do czego Sąd wskazał wyłącznie | |dłużnika jako jedyny podmiot mający w tym interes prawny, zastosowanie znajdzie norma zawarta w art. 132 ust. 3 u.g.n. umożliwiająca | |wypłatę zwaloryzowanego odszkodowania. Prowadzi to do wniosku, że brak inicjatywy ze strony dłużnika w wytoczeniu powództwa oznacza | |nieważność czynności złożenia do depozytu, a zezwolenie sądu na złożenie do depozytu świadczenia nie wywołuje żadnego, nawet | |tymczasowego skutku spełnienia świadczenia i z założenia obarczone jest cechą nieważności. Powołując się na uchwałę 7 sędziów Sądu | |Najwyższego z 5 grudnia 1986 r. sygn. akt III CZP 62/86 wskazano, że zagadnienie, czy złożenie przedmiotu do depozytu było prawnie | |uzasadnione i ważne, zostaje potwierdzone w odrębnym postępowaniu i nie można nieważności przyjąć za przesądzoną z powodu braku | |aktywności dłużnika.
Ponadto uzależnianie ważności złożenia do depozytu kwoty odszkodowania jedynie od inicjatywy dłużnika podjętej w | |celu potwierdzenia ważności tej czynności i nieobarczanie tym obowiązkiem wierzyciela jest nie do pogodzenia z obowiązującym systemem | |prawnym. Na gruncie prawa cywilnego przyjmuje się bowiem, że w razie sporu co do tego, czy złożenie do depozytu było ważne, jedyną drogą| |tego rozstrzygnięcia jest postępowanie z powództwa wierzyciela o spełnienie świadczenia lub dłużnika o świadczenie wzajemne. | |U. R., działająca przez adwokata G. M., pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie od organu | |zwrotu kosztów zastępstwa w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych. |
|Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: |
|Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę | |nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., należy zatem| |ograniczyć się do zarzutów wyartykułowanych w podstawie skargi kasacyjnej. Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza natomiast | |związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia oraz wnioskiem. |
|Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, aczkolwiek nie z powodu braku usprawiedliwionych podstaw, ale z powodu tego, że | |zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Łodzi mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. |
|Przed odniesieniem się do zarzutów skargi kasacyjnej należało poczynić kilka niezbędnych uwag. Stan faktyczny sprawy przyjęty przez Sąd | |I instancji pozostaje niesporny, tj. odszkodowanie na rzecz A. (obecnie A.) i H. (obecnie H.) H. w kwocie 1.013.048 zł zostało ustalone | |decyzją Prezydenta Miasta L. z [...] lutego 1982 r. nr [...], jako podmiot zobowiązany do wypłaty odszkodowania został wskazany Rejonowy | |Zarząd Gospodarki Terenami w L., kwota odszkodowania została wpłacona do depozytu sądowego przez Urząd Dzielnicowy [...], Wydział | |Geodezji i Gospodarki Gruntami w dniu [...] listopada 1985 r. (pismo Sądu Rejonowego w P. z [...] czerwca 2007 r.) oraz wpłata | |odszkodowania została dokonana na podstawie postanowienia sądu zezwalającego na złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego. | |Naczelny Sąd Administracyjny przyjął zatem za w pełni miarodajny stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji. | |Zgodzić się trzeba z Sądem I instancji, że stanowisko organu administracyjnego co do wygaśnięcia zobowiązania do wypłaty odszkodowania | |na rzecz skarżącej jest przedwczesne.
Samo złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego powoduje skutek definitywny w postaci | |uznania, że świadczenie zostało spełnione (art. 470 K.c.), dopiero z chwilą, gdy w odrębnym procesie (w razie jego wytoczenia) sąd uzna,| |że było ono ważne i skuteczne. Do tej chwili (lub do chwili żądania wydania przez wierzyciela przedmiotu z depozytu zgodnie z art. 469| |§ 1 K.c.) złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu powoduje tylko skutki tymczasowe (wyrok Sądu Apelacyjnego z [...] maja 2006 r. sygn.| |akt[...]). |
|Rację ma także Sąd I instancji twierdząc, że postępowanie administracyjne w sprawie toczącej się na podstawie art. 132 ust. 3 u.g.n.| |powinno być zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. w celu ustalenia, czy złożenie kwoty odszkodowania do depozytu sądowego | |jest ważne, co w konsekwencji pozwoli na ustalenie, czy zobowiązanie wygasło. Konieczne jest też – jak wskazuje Sąd I instancji - | |wystąpienie, w trybie art. 100 § 1 K.p.a., do sądu powszechnego ze stosownym powództwem. Nie można jednak zgodzić się z twierdzeniem | |Sądu I instancji, że interes prawny w wystąpieniu z powództwem o ustalenie ważności złożenia do depozytu sądowego przedmiotu świadczenia| |ma nie wierzyciel, lecz dłużnik. Stanowisko to nie znajduje uzasadnienia w treści art. 100 § 1 K.p.a., zgodnie z którym organ | |administracji publicznej, który zawiesił postępowanie z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4, wystąpi równocześnie do właściwego | |organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo wezwie stronę do wystąpienia o to w oznaczonym terminie, chyba że strona | |wykaże, że już zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu lub sądu.
Stanowisko Sądu nie znajduje uzasadnienia również na gruncie | |reguł prawa cywilnego. Z żądaniem ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa może bowiem wystąpić powód,| |gdy ma w tym interes prawny (art. 189 Kodeksu postepowania cywilnego). Nie ma uzasadnienia pomijanie wierzyciela jako obowiązanego w | | zakwestionowaniu skuteczności złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu, skoro także na żądanie wierzyciela sąd wydaje mu depozyt, | |jeżeli zachodzą warunki określone we wniosku o złożenie do depozytu (art. 69314 Kodeksu postępowania cywilnego). Jak wskazuje W. | |Czachórski, skutki złożenia przedmiotu świadczenia, bez względu na to, czy zobowiązanie wygaśnie są takie, że w sytuacji, gdy wierzyciel| |wytoczy powództwo o wykonanie zobowiązania, dłużnik może go odesłać z żądaniem świadczenia do depozytu sądowego ("Zobowiązania. Zarys | |wykładu", Wydawnictwo Prawnicze LexiNexis, Warszawa 2007, s. 388).
Podobnie rzecz ujmuje Z. Radwański, A. Olejniczak wskazując, że | |dłużnik pozwany o spełnienie świadczenia może odesłać wierzyciela do depozytu sądowego po odbiór złożonego tam przedmiotu świadczenia | |("Zobowiązania-część ogólna", C.H. Beck 9 wydanie, s. 361). W rozpoznawanej sprawie nie można pominąć tych okoliczności, które wskazują,| |że organ administracyjny dopełnił obowiązku złożenia kwoty odszkodowania do depozytu sądowego, że to skarżąca podnosi nieprawidłowość | |złożenia kwoty do depozytu sądowego, a także to, że H. H. był informowany przez Starostwo Powiatowe w P. o możliwości podjęcia kwoty | |odszkodowania znajdującego się w depozycie Sądu Rejonowego w P. (pismo Wicestarosty P. z dnia [...] września 2000 r. nr [...]). | |Wobec powyższego zgodzić się należy ze skarżącym kasacyjnie, że niesłuszne jest stanowisko wskazujące, że interes prawny w wydaniu | |orzeczenia sądowego ustalającego prawidłowość złożenia do depozytu sądowego ma wyłącznie dłużnik.
W doktrynie podkreśla się jedynie, że | |w sytuacji gdyby wierzyciel nie chciał odebrać przedmiotu świadczenia z depozytu, dłużnik musi wytoczyć powództwo o ustalenie, czy | |złożenie do depozytu było ważne, jeśli chce osiągnąć skutek zwolnienia z zobowiązania (A. Rzetecka-Gil, Komentarz do art. 470 Kodeksu | |cywilnego, stan prawny 2011.09.19, SIP Lex). Nie ma jednak powodu, aby w rozpoznawanej sprawie w pierwszej kolejności obarczać tym | |obowiązkiem dłużnika. Tym bardziej, że zgodnie z ogólną regułą art. 6 K.c., to na wierzycielu spoczywa ciężar dowodu co do | |okoliczności istotnych dla roszczenia odszkodowawczego, m. in. okoliczności, że dłużnik nie wykonał zobowiązania albo wykonał je | |nienależycie. |
|Zasadny pozostaje także zarzut naruszenia przepisów postępowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 153 P.p.s.a. oraz | |zarzut naruszenia prawa materialnego art. 132 ust. 3 u.g.n. (nieprawidłowo zakwalifikowany przez skarżącego kasacyjnie jako zarzut | |naruszenia przepisów postępowania) poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że niezakwestionowanie przez dłużnika orzeczenia sądowego | |ustalającego prawidłowość złożenia do depozytu sądowego kwoty odszkodowania oznaczać będzie, że okoliczność spełnienia świadczenia nie | |została udowodniona, co z kolei doprowadzi do sytuacji, gdzie możliwa będzie wypłata zwaloryzowanego odszkodowania po spełnieniu | |przesłanek określonych w art. 132 ust. 3 u.g.n.
Niezależnie od braku oparcia powyższego stanowiska Sądu I instancji w przepisach prawa i| |sprzecznością ze stanowiskiem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazującym na skutek tymczasowy złożenia | |przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego, uznać należy, że jest ono niezgodne z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego | |postępowania wyrażonymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 21 lutego 2008 r. sygn. akt II SA/Łd 22/08.| |W wyroku tym Sąd wyraźnie wskazał, że ocena skuteczności prawnej złożenia kwoty odszkodowania do depozytu sądowego wykracza poza ramy | |postępowania w sprawie waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Wskazał także, że złożenie kwoty do depozytu sądowego | |następuje po uzyskaniu zezwolenia sądu i dopóki rozstrzygnięcie takie nie zostanie wyeliminowane z obrotu prawnego, organy administracji| |nie mają podstaw prawnych do kwestionowania jego ważności.
A zatem stanowisko, że pomimo braku wyeliminowania zezwolenia sądu na | |złożenie kwoty odszkodowania do depozytu sądowego, możliwa będzie wypłata zwaloryzowanego odszkodowania, nie może być uznane za takie, | |które nie narusza art. 153 P.p.s.a. |
W konsekwencji należy stwierdzić, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku w zakresie wskazanych uchybień w skardze kasacyjnej pozostaje błędne, jednakże rozstrzygnięcie Sądu I instancji odpowiada prawu.
Wniosek pełnomocnika U. R. zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną z dnia [...] kwietnia 2016 r. o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów zastępstwa w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych, nie mógł być uwzględniony. Z akt sądowych sprawy wynika, że odpis skargi kasacyjnej pełnomocnikowi skarżącej adwokatowi G. M. doręczono [...] lipca 2014 r., natomiast odpowiedź na skargę kasacyjną nadano [...] maja 2016 r. Zgodnie ze stanowiskiem zawartym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2012 r. sygn. akt II FPS 4/12 nie stanowi odpowiedzi na skargę kasacyjną w rozumieniu art. 179 P.p.s.a. pismo procesowe strony wniesione po upływie terminu zakreślonego w tym przepisie. Pismo z dnia [...] kwietnia 2016 r., z powodu uchybienia 14-dniowemu terminowi do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną, określonemu w art. 179 P.p.s.a., nie mogło stanowić odpowiedzi na skargę kasacyjną, a wniosek w nim zawarty o zasądzenie zwrotu kosztów za wniesienie sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika odpowiedzi na skargę kasacyjną nie mógł być skuteczny.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.