Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 1 marca 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 947/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2017 r nr [...] w przedmiocie odmowy rejestracji pojazdu po wznowieniu postępowania.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu [...] kwietnia 2008 r. M. K. wystąpił do Prezydenta Miasta [...] o rejestrację pojazdu ciężarowego m-ki [...], przedkładając umowę sprzedaży, niemiecki dowód rejestracyjny, zaświadczenie o przeglądzie technicznym oraz dowody uiszczenia opłat.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. Prezydent Miasta [...] orzekł o zarejestrowaniu na M. K. ww. samochodu, wydaniu dowodu rejestracyjnego nr [...] i tablic rejestracyjnych nr [...].
W dniu [...] kwietnia 2015 r. do Prezydenta Miasta [...] wpłynęło pismo z Komisariatu Policji w [...][...] o prowadzonym postępowaniu, w którym ustalono, że przedmiotowy pojazd został zarejestrowany na podstawie niemieckiego dowodu rejestracyjnego seria nr [...], który figuruje jako utracony z terenu Niemiec. W dniu [...] maja 2017 r. do organu wpłynęło postanowienie Komisariatu Policji w [...][...] z dnia [...] maja 2015 r. w sprawie uznania za dowód rzeczowy niemieckiego dowodu rejestracyjnego seria nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. Komendant Komisariatu Policji w [...] [...] umorzył dochodzenie w sprawie paserstwa w nieustalonym czasie, ale nie dłużej niż do 2008 r. w nieustalonym miejscu pojazdu marki [...] o nr rej. [...] i pierwotnym numerze VIN [...], którego identyfikacja nastąpiła po numerze silnika [...]. Ponadto toczyło się odrębne postępowanie dotyczące przerobienia numeru identyfikacyjnego przedmiotowego pojazdu, które w dniu [...] listopada 2015 r. zostało umorzone z uwagi na niewykrycie sprawcy.
W dniu [...] marca 2017 r. organ otrzymał kserokopię opinii kryminalistycznej z dnia [...] kwietnia 2015 r. sporządzonej przez biegłego z zakresu badań mechanoskopijnych nr [...].
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. Prezydent Miasta [...] wznowił z urzędu postępowanie w sprawie rejestracji przedmiotowego samochodu.
Decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 66 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, Prezydent Miasta [...] uchylił ostateczną decyzję dotyczącą rejestracji samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...], nr identyfikacyjny VIN/nr nadwozia (podwozia) [...], rok produkcji [...], zarejestrowanego na M. K. i odmówił zarejestrowania przedmiotowego pojazdu.
M. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], zarzucając jej naruszenie:
- - art. 145 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 2 k.p.a. oraz art. 16 k.p.a. wobec niestwierdzenia podrobienia lub przerobienia dokumentów, na których oparto ostateczną decyzję o rejestracji pojazdu w postępowaniu karnym oraz brak przesłanki zagrożenia interesu społecznego,
- - art. 6 i 7 k.p.a. w związku z art. 75, art. 77 § 1 i art. 84 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego i oparciu się o opinię biegłego z zakresu techniki motoryzacyjnej sporządzoną w umorzonym postępowaniu karnym, w którym wykazano brak przesłanek popełnienia przestępstwa, a poczynienie ustaleń w przedmiocie fałszerstwa dokumentów wynika z konieczności uzyskania wiadomości specjalnych,
- - art. 72 ust. 1, 2 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym poprzez jego niezastosowanie i odmowę rejestracji w sytuacji, gdy M. K. posiadał wszelkie niezbędne dokumenty wymagane do rejestracji pojazdu.
Decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że na dzień rejestracji pojazdu – [...] kwietnia 2008 r., dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego był dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe. Organ wskazał przepisy prawne i zasady rejestracji pojazdu. Dokumenty konieczne do zarejestrowania pojazdu (m.in. dowód własności pojazdu, dowód rejestracyjny) muszą być prawdziwe (autentyczne) nie tylko w znaczeniu formalnym, czyli sporządzone przez powołane do tego organy lub osoby, lecz także zgodne ze stanem faktycznym. Z opinii sporządzonej przez biegłego Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] z zakresu badań mechanoskopijnych wynika, że w przedmiotowym pojeździe fabryczne oznaczenie identyfikacyjne pojazdu zostało zeszlifowane, a w jego miejsce wybito niefabryczne oznaczenie o treści "[...]". Pierwotna tabliczka znamionowa została usunięta, a w jej miejsce zamocowano niefabryczną tabliczkę zawierającą oznaczenie VIN "[...]".
Ustalono pierwotne oznaczenie identyfikacyjne badanego pojazdu "[...]". Na osłonie pasków silnika zamocowany jest fabryczny identyfikator z oznaczeniem "[...]", natomiast silnik z ww. oznaczeniem został fabrycznie zamontowany w pojeździe o oznaczeniu VIN "[...]". Na elementach wyposażenia pojazdu ujawniono identyfikatory o cechach wykonania i zamocowania fabrycznego zawierające oznaczenia fabryczne przypisane do pojazdu o oznaczeniu VIN "[...]".
Organ II instancji wyjaśnił, że skoro fabryczne oznaczenie identyfikacyjne pojazdu zostało zeszlifowane, a w jego miejsce wybito niefabryczne oznaczenie o treści "[...]", jak też pierwotną tabliczkę znamionową usunięto, a w jej miejsce zamocowano niefabryczną tabliczkę zawierającą oznaczenie VIN "[...]" oraz ustalono pierwotne oznaczenie identyfikacyjne badanego pojazdu "[...]", to zawarte w treści złożonych przez wnioskodawcę dokumentów (niemiecki dowód rejestracyjny), jak również wydanego w oparciu o nie dowodu rejestracyjnego - oznaczenie identyfikacyjne należało uznać za wadliwe, a tym samym niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy. Za prawdziwy dokument można uznać tylko taki, którego treść odpowiada rzeczywistości.
W związku z tym nie można uznać, by zostały spełnione ustawowe przesłanki rejestracji przedmiotowego pojazdu. Ponieważ powyżej przytoczone okoliczności ujawniły się dopiero po zarejestrowaniu pojazdu, organ I instancji prawidłowo postąpił wznawiając przedmiotowe postępowanie administracyjne, a następnie po jego przeprowadzeniu - stwierdziwszy brak spełnienia przesłanek do zarejestrowania ww. pojazdu - uchylił decyzję rejestracyjną z dnia [...] kwietnia 2008 r. i orzekł o odmowie jego rejestracji. Podstawą uchylenia decyzji o rejestracji przedmiotowego pojazdu w niniejszej sprawie winny być przepisy art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. art.145 § 1 pkt 5 k.p.a., co dostrzegł organ odwoławczy, wydając decyzję w oparciu o przywołane przepisy.
M. K. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie. Skardze zarzucił naruszenie:
- - art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez zaniechanie uchylenia decyzji organu I instancji i odmowę uchylenia decyzji dotychczasowej, w sytuacji gdy z okoliczności faktycznych sprawy jednoznacznie wynikało, że zaskarżona decyzja Prezydenta Miasta [...] została wydana z naruszeniem prawa;
- - art. 145 § 1 pkt 1, w zw. z art. 145 § 2 k.p.a. oraz w zw. z art. 16 § 1 k.p.a., bowiem brak było przesłanek do wznowienia postępowania ze względu na niestwierdzenie fałszywości dokumentów, na których oparto ostateczną decyzję rejestracyjną pojazdu w postępowaniu karnym oraz brak przesłanki zagrożenia interesu społecznego;
- - art. 6 i 7 k.p.a. w zw. z art. 75, 77 § 1 k.p.a. i art. 84 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie przez organ I i II instancji wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego i oparcie się o opinię biegłego sporządzoną w umorzonym postępowaniu karnym, w którym wykazano brak przesłanek popełnienia przestępstwa, a poczynienie ustaleń w przedmiocie fałszerstwa dokumentów wynika z konieczności uzyskania wiadomości specjalnych;
- - art. 72 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym, poprzez jego niezastosowanie i odmowę rejestracji pojazdu strony, w sytuacji gdy skarżący posiadał wszelkie niezbędne dokumenty wymagane do rejestracji.
Skarżący wskazał, że warunkiem niezbędnym dla wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. jest uprzednie stwierdzenie fałszywości dowodu przez sąd lub inny uprawniony organ. Organ I instancji nie wykazał, by dokumenty przedłożone przez skarżącego były fałszywe, a organ II instancji błędnie ocenił, że postępowanie organu pierwszej instancji było prawidłowe. Nie toczyło się postępowanie w sprawie fałszerstwa dokumentów, a postępowanie w sprawie paserstwa pojazdu, zostało umorzone. Organ I instancji błędnie zastosował też przesłankę uchylenia ostatecznej decyzji, przewidzianą w art. 145 § 2 k.p.a. Organy nie wykazały, na czym miałaby polegać przesłanka "poważnej szkody dla interesu społecznego".
Ponadto literalna wykładnia przepisu art. 145 § 2 k.p.a. umożliwia wydanie uprzedzającej orzeczenie karne decyzji w przypadku gdy niewątpliwe jest, że w przyszłości sąd karny stwierdzi fałszywość dowodów. W sprawie brak jest takiej przesłanki, gdyż postępowanie w przedmiocie sfałszowania dokumentów przedłożonych przez stronę wraz z wnioskiem o rejestrację pojazdu nie toczyło się i nie toczy, a postępowanie w przedmiocie paserstwa zostało umorzone.
Zdaniem skarżącego, organy naruszyły też przepisy dotyczące postępowania dowodowego, ponieważ oparły decyzje wyłącznie na opinii biegłego z zakresu techniki motoryzacyjnej, sporządzonej nie na potrzeby niniejszego postępowania, lecz w związku z prowadzonym postępowaniem karnym. Rozważenie wszelkich dowodów w tym postępowaniu doprowadziło do umorzenia postępowania ze względu na brak przesłanek popełnienia przestępstwa. W toku postępowania przygotowawczego nie ustalono fałszerstwa dokumentów, które stanowiły podstawę rejestracji pojazdu. Dlatego, w celu stwierdzenia jakichkolwiek wad pierwotnego postępowania, organ powinien był przeprowadzać dowody bezpośrednio, ponieważ stwierdzenie sfałszowania dokumentów wymaga zasięgnięcia wiedzy specjalnej. Naruszono art. 84 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie powołania biegłego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazanym na wstępie wyrokiem uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd wskazał, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie były decyzje dotyczące rejestracji pojazdu, wydane na skutek wznowienia postępowania. Sąd przytoczył treść art. 145 k.p.a. i stwierdził, że zarzuty skargi są o tyle chybione, że organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji stwierdził, że podstawą wznowienia postępowania powinien być nie przywołany przez organ pierwszej instancji przepis art. 145 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a., a przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
W dalszej części uzasadnienia Sąd wskazał, że jak ustaliły organy, po uzyskaniu przez decyzję rejestracyjną przymiotu ostateczności wyszło na jaw, że w fabrycznym oznaczeniu przedmiotowego pojazdu przerobiono niektóre cyfry. W ocenie Sądu, organ odwoławczy zasadnie uznał, że stwierdzone okoliczności faktyczne – fakt zeszlifowania fabrycznego oznaczenia identyfikacyjnego pojazdu i wbicie w jego miejsce oznaczenia niefabrycznego, usunięcie pierwotnej tabliczki znamionowej i zamocowanie w jej miejsce niefabrycznej tabliczki zawierającą oznaczenie VIN są okolicznościami nowymi, istniejącymi w dniu wydania decyzji, a nieznanymi organowi, który ją wydał. Okoliczności te powodują, że oznaczenie identyfikacyjne pojazdu, zawarte w treści złożonych przez skarżącego dokumentów oraz w wydanym w oparciu o nie dowodzie rejestracyjnym są wadliwe, niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy. Nieoryginalność oznaczenia identyfikacyjnego pojazdu powoduje, że dokumenty, w oparciu o które pojazd został zarejestrowany, a w których dane te były zawarte, nie mogły stanowić podstawy do rejestracji samochodu na rzecz skarżącego, bowiem zawierają one dane nieautentyczne.
Zdaniem Sądu, zarzut naruszenia przepisów postępowania dotyczących gromadzenia dowodów i oparcia ustaleń o opinię biegłego sporządzoną w postępowaniu karnym jest niezasadny. Z dokumentu w postaci opinii biegłego w sposób oczywisty wynikało, że numery identyfikacyjne przedmiotowego pojazdu nie są autentyczne. Z informacji uzyskanych przez organy wynikało też, że zostało wydane postanowienie o umorzeniu postępowania dotyczącego przerobienia numeru identyfikacyjnego przedmiotowego samochodu na skutek niewykrycia sprawcy, nie zaś z innych przyczyn. W tej sytuacji fakt przerobienia numeru identyfikacyjnego był niewątpliwy i brak było podstaw do dalszego gromadzenia przez organy dowodów w tym zakresie.
Uchylenie decyzji o rejestracji przedmiotowego pojazdu było, zdaniem Sądu, w tej sytuacji zasadne. Ze względu na brak wymaganych artykułem 72 ust. 1 tej ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym dokumentów, które zawierałyby w swej treści autentyczne, nadane przez producenta numery identyfikacyjne pojazdu, zasadnie odmówiono rejestracji pojazdu na rzecz skarżącego.
W tej sytuacji Sąd uznał, że decyzja organu odwoławczego nie narusza przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Od powyższego wyroku, M. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wywiódł skargę kasacyjną, w której podniósł zarzut naruszenia przepisów prawa procesowych, mających wpływ na treść rozstrzygnięcia:
- 1. art. 145 § 1 pkt 1a i c p.p.s.a., w związku z art. 145 § 1 pkt 1, w związku z art. 145 § 2 k.p.a. oraz w związku z art. 16 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie uchylenia zaskarżonych decyzji mając na uwadze okoliczność, iż brak było przesłanek do wznowienia postępowania ze względu na niestwierdzenie fałszywości dokumentów, na których oparto ostateczną decyzję rejestracyjną pojazdu w postępowaniu karnym oraz brak przesłanki zagrożenia interesu społecznego,
- 2. art. 11 p.p.s.a. w związku z art. 6 i 7 k.p.a. i z art. 75, 77 § 1 k.p.a. i art. 84 § 1 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na ustaleniach dokonanych w postępowaniu karnym, w którym wykazano brak przesłanek popełnienia przestępstwa, a poczynienie ustaleń w przedmiocie fałszerstwa dokumentów potrzebuje dla swej jednoznaczności wiadomości specjalnych, uzyskanych wyłącznie w drodze opinii biegłego, oraz naruszenie przepisów prawa materialnego:
- 1. art. 72 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym poprzez jego niezastosowanie i stwierdzenie, że odmowa rejestracji pojazdu strony była prawidłowa, w sytuacji gdy skarżący kasacyjnie posiadał wszelkie niezbędne dokumenty wymagane do rejestracji aut.
Stawiając powyższe zarzuty, autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie - na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. - zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania, oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, według norm prawem przepisanych. Ponadto skarżący kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, albowiem nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.
W skardze kasacyjnej podniesiono zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1a i c P.p.s.a. zgodnie z którymi sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis ten dotyczy zatem sytuacji, w której sąd uwzględnia skargę, uznając ją za uzasadnioną. W kontrolowanym wyroku Sąd pierwszej instancji uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, zatem nie orzekał na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i c P.p.s.a., a w konsekwencji nie mógł naruszyć tych przepisów.
Co do zarzutu naruszenia art. 11 P.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 75, 77 § 1 i art. 84 K.p.a., należy stwierdzić, że także ten zarzut nie może prowadzić do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 11 P.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. W sprawie w której wydano kontrolowany wyrok nie zapadł wprawdzie prawomocny wyrok skazujący, a postępowanie karne które się toczyło, zostało umorzone z powodu nie wykrycia sprawcy, co nie oznacza, że dowody zgromadzone w tym postępowaniu, nie mogły stanowić dowodu we wznowionym postępowaniu administracyjnym dotyczącym rejestracji pojazdu. Zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.
Nie ma żadnych przeszkód aby dowody zgromadzone w postępowaniu karnym, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy w postępowaniu administracyjnym, stanowiły dowód w takim postępowaniu. Nie ma potrzeby przeprowadzania ponownego postępowania dowodowego w tym samym zakresie.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego, tj. art. 72 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym należy stwierdzić, że sąd może naruszyć jedynie te przepisy prawa, które zastosował. W zaskarżonej decyzji organy orzekające w sprawie nie wydały decyzji na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym, nie mogły więc naruszyć tych przepisów. W konsekwencji, także Sąd pierwszej instancji nie orzekał na podstawie ww. przepisów i nie mógł ich naruszyć. Przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji była decyzja uchylająca, po wznowieniu postępowania, decyzję o rejestracji pojazdu. Trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, że oznaczenie identyfikacyjne pojazdu, zawarte w treści złożonych wraz z wnioskiem o rejestrację pojazdu dokumentów, musi być zgodne ze stanem faktycznym. Tymczasem w niniejszej sprawie fabryczne oznaczenie identyfikacyjne pojazdu zostało zeszlifowane, a w jego miejsce wbito oznaczenie niefabryczne.
Nieoryginalność oznaczenia identyfikacyjnego pojazdu powoduje, że dokumenty, w oparciu o które pojazd został zarejestrowany, w których dane te były zawarte, nie mogły stanowić podstawy do rejestracji pojazdu. Dane te były bowiem nieautentyczne. W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że dokumenty te nie uprawniały do rejestracji pojazdu. Sąd nie naruszył przepisów prawa materialnego.
Mając powyższe rozważania na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.