Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 maja 2017 r., II SA/Wa 265/17 uchylił decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z [...] lipca 2013 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie dokonania zmiany wpisu w rejestrze uczelni niepublicznych i związków uczelni niepublicznych, a także zasądził od Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rzecz I. Sp. z o. o. z siedzibą w S. kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych powodów, aniżeli w niej wskazane. Zezwala na to art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), w myśl którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą.
Stosownie do art. 30 ustawy z 27 lipca 2006 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm., dalej "p.s.w."), udzielenie albo odmowa udzielenia pozwolenia na utworzenie uczelni niepublicznej, cofnięcie pozwolenia na utworzenie uczelni niepublicznej, nadanie i odmowa nadania uprawnienia do prowadzenia studiów na danym kierunku, poziomie i profilu kształcenia, zawieszenie lub cofnięcie oraz przywrócenie uprawnienia do prowadzenia studiów na danym kierunku, poziomie i profilu kształcenia, pozwolenie na połączenie uczelni niepublicznych, wpis albo odmowa wpisu związku uczelni publicznych do rejestru związków uczelni publicznych, wpis albo odmowa wpisu uczelni niepublicznej lub związku uczelni niepublicznych do rejestru, zarządzenie wpisu w rejestrze związków uczelni publicznych albo w rejestrze oraz nakaz likwidacji uczelni niepublicznej następują w drodze decyzji administracyjnej.
Z kolei w myśl § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 29 września 2011 r. w sprawie sposobu prowadzenia oraz szczegółowego trybu udostępniania rejestru uczelni niepublicznych i związków uczelni niepublicznych (Dz. U. z 2011 r., poz. 1234), zmiana wpisu w rejestrze polega na:
- 1) umieszczeniu nowych informacji w odpowiednich rubrykach dotyczących wpisanej uczelni albo związku uczelni albo
- 2) umieszczeniu nowych informacji w odpowiednich rubrykach dotyczących wpisanej uczelni albo związku uczelni z oznaczeniem dotychczasowego wpisu jako nieaktualnego, albo
- 3) oznaczeniu dotychczasowego wpisu jako nieaktualnego, a według brzmienia ust. 2, zmiany wpisu w rejestrze dokonuje się z urzędu albo na wniosek założyciela lub rektora uczelni albo wszystkich założycieli uczelni tworzących związek uczelni lub organu zarządzającego związku uczelni.
W rozpoznawanej sprawie I. Spółka z o.o. złożył pismem z 3 grudnia 2012 r., podając się za założyciela, wniosek o zmianę wpisu w rejestrze uczelni niepublicznych i związków uczelni niepublicznych, polegającą na oznaczeniu dotychczasowego wpisu w rubryce 9 rejestru, dotyczącego dr hab. A. Ż., jako nieaktualnego, argumentując, że wpis został dokonany mimo niedostarczenia przez uczelnię podstawowych aktów powołujących rektora na kolejną kadencję.
Powyższy wniosek miał swoje źródło w decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z [...] lipca 2012 r. nr [...], w której na podstawie art. 26 ust. 3 p.s.w. po rozpatrzeniu wniosku C. Sp. z o.o. z siedzibą w S.– założyciela Szkoły Wyższej C. B z siedzibą w S., złożonego w imieniu ww. spółki przez D. C. i T. B., zarządzono przeniesienie pozwolenia na utworzenie ww. uczelni ze C. E Sp. z o.o. na rzecz I. Sp. z o.o. z siedzibą w S. Nie budzi również wątpliwości fakt, że C. Sp. z o.o. z siedzibą w S., decyzją z [...] stycznia 2000 r. uzyskało pozwolenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu na utworzenie Szkoły Wyższej C. z siedzibą w S. Poza sporem pozostaje także i to, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego Szczecin – Centrum w Szczecinie IV Wydział Karny z 22 stycznia 2014 r., IV K 1370/13, T. B. została uznana winnym tego, że 24 maja 2012 r. w S., działając w krótkich odstępach czasu, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej i realizując z góry powzięty zamiar, działając wspólnie i w porozumieniu z D. C., pełniąc obowiązki członka zarządu C. Sp. z o.o. z siedzibą w S. i będąc z tego tytułu zobowiązana do zajmowania się sprawami majątkowymi Spółki, nadużywając udzielonych jej uprawnień, w ten sposób, że: działając wbrew art. 208 § 5 Ksh, bez powiadomienia trzeciego członka zarządu, podjęła wraz z D. C. uchwałę nr [...] zarządu spółki C. Sp. z o.o. z siedzibą w S. w przedmiocie przeniesienia pozwolenia na utworzenie Szkoły Wyższej C. z siedzibą w S. ze C. Sp. z o.o. na I. Sp. z o.o., a następnie tak podjętą uchwałę przedłożyła notariuszowi i na jej podstawie dokonała przeniesienia aktem notarialnym Rep. [...] praw i obowiązków założyciela wskazanych w decyzji Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z [...] stycznia 2000 r. o udzieleniu zezwolenia na utworzenie niepaństwowej uczelni pod nazwą Szkoły Wyższej C. z siedzibą w S. ze spółki C. Sp. z o.o., czym wyrządziła Spółce znaczną szkodę majątkową, stanowiącą wartość rynkową przeniesionych praw założycielskich, tj. przestępstwa z art. 296 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i skazana na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym jej zawieszeniem na okres próby 2 lat.
Wobec powyższego Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją z [...] czerwca 2014 r., działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 26 ust. 3 p.s.w., po przeprowadzeniu na wniosek C. Sp. z o.o. postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z [...] lipca 2012 r., przenoszącą pozwolenie na utworzenie Szkoły Wyższej C. z siedzibą w S. ze C. Sp. z o.o. na rzecz I. Sp. z o.o.:
- 1. uchylił decyzję ostateczną Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z [...] lipca 2012 r. przenoszącą pozwolenie na utworzenie Szkoły Wyższej C. z siedzibą w S. ze C. Sp. z o.o. na rzecz I. Sp. z o.o.,
- 2. umorzył postępowanie w sprawie przeniesienia pozwolenia na utworzenie Szkoły Wyższej C. z siedzibą w S. ze C. Sp. z o.o. na rzecz I. Sp. z o.o.
Powyższa decyzją została utrzymana w mocy decyzją Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z [...] października 2014 r. nr [...], a następnie stała się przedmiotem skargi i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 9 czerwca 2015 r., II SA/Wa 2296/14 oddalił skargę. W uzasadnieniu wskazano m.in., że zgodnie z art. 26 ust. 3 p.s.w., minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego, na wniosek osoby, której udzielono pozwolenia na utworzenie uczelni niepublicznej, przenosi to pozwolenie w drodze decyzji, na rzecz innej osoby fizycznej lub prawnej, jeżeli przejmuje ona wszystkie warunki zawarte w pozwoleniu oraz nie zachodzą przesłanki określone w art. 20 ust. 5 lub 6. Powyższe oznacza, że przeniesienie pozwolenia na utworzenie uczelni, może nastąpić wyłącznie na wniosek, nigdy z urzędu. W okolicznościach niniejszej sprawy nie sposób uznać, by w sytuacji, kiedy wniosek oparty został na dokumentach uzyskanych w drodze przestępstwa, mógł on zostać uznany za wniosek w rozumieniu ww. przepisu.
Jego brak stanowi więc przeszkodę do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Z całą mocą należy również podkreślić, że w postępowaniu wznowieniowym w rozpoznawanej sprawie, nie mamy do czynienia z sytuacją przeniesienia przedmiotowego pozwolenia z I. na rzecz C., co zdaje się sugerować skarżący. Zaskarżone rozstrzygnięcie oznacza, iż ze skutkiem ex nunc pozwolenie na utworzenie Uczelni znajduje się w posiadaniu C. Zatem Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego naruszył przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, bowiem nie mógł wydać zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej w sytuacji, gdy I. Sp. z o. o. z siedzibą w S. nie był założycielem Szkoły Wyższej C. z siedzibą w S. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, zaskarżając go w całości oraz wnosząc o jego uchylenie i oddalenie skargi, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny, wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1) art. 145 § 1 pkt. l lit. c i art. 133 § 1 p.p.s.a. przez wydanie wyroku uwzględniającego skargę wbrew stanowi faktycznemu określonemu w aktach sprawy a w szczególności przyjęcie, iż organ naruszył prawo materialne uznając, że skutkiem zapadłej w wyniku wznowienia postępowania decyzji uchylającej w dniu [...] czerwca 2014 r., decyzję z [...] lipca 2012 r. o przeniesieniu pozwolenia na I. było, iż na dzień wydania zaskarżonej decyzji, tj. [...] kwietnia 2013 r., I. nie był założycielem Szkoły Wyższej C.; a także naruszenie prawa materialnego, tj.:
- 2) przez błędną interpretację art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. przez przyjęcie, że decyzja uchylająca decyzję w wyniku wznowienia postępowania odnosi skutek od dnia podjęcia uchylonej decyzji (ex tunc) nie zaś od dnia uchylenia (ex nunc).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, zwanej dalej p.p.s.a.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonymi przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie są trafne.
Nie ulega wszak wątpliwości, że decyzją z [...] lipca 2012 r. Minister przeniósł pozwolenie na utworzenie Szkoły Wyższej C. z siedzibą w S. ze C. sp. z o.o. (dalej C.) na rzecz I. Decyzja ta stała się ostateczna, gdyż nie zostało złożone od niej odwołanie w ustawowym terminie i nie było podstaw do przywrócenia tego terminu – por. wyrok NSA I OSK 1855/16.
W wyniku wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją o przeniesieniu pozwolenia na utworzenie uczelni, Minister decyzją z [...] czerwca 2014 r. uchylił decyzję z [...] lipca 2012 r. przenoszącą pozwolenie na utworzenie uczelni z C. na rzecz I. oraz umorzył postępowanie w sprawie. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją z [...] października 2014 r. zaś skarga I. do WSA w Warszawie na tą decyzję została oddalona prawomocnym wyrokiem tego Sądu z 9 czerwca 2015 r., II SA/Wa 2296/14.
W konsekwencji należało przyjąć, iż I. był założycielem uczelni od momentu wydania decyzji przenoszącej pozwolenie na utworzenie uczelni z [...] lipca 2012 r. aż do jej uchylenia decyzją z [...] czerwca 2014 r. (utrzymaną w mocy [...] października 2014 r.). WSA w Warszawie oddalając skargę I. na decyzję z [...] czerwca 2014 r., wyraźnie stwierdził, że pozwolenie na utworzenie uczelni na rzecz C. nastąpiło ze skutkiem ex nunc. Tylko stwierdzenie nieważności decyzji wywołuje skutki prawne z mocą ex tunc, natomiast uchylenie decyzji w wyniku wznowienia postępowania na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. wywołuje skutki prawne ex nunc, tj. od daty wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwej decyzji (por. np. wyrok NSA II OSK 422/10).
W konsekwencji uznać należało, że Sąd I instancji naruszył powyższą zasadę przyjmując, że w dniu [...] kwietnia 2013 r. I. nie był założycielem uczelni, bo w tym dniu ciągle pozostawała w obrocie prawnym decyzja z [...] lipca 2012 r. Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego przenosząca pozwolenie na utworzenie Szkoły Wyższej C. z siedzibą w S. ze C. sp. z o.o. na rzecz I. W rezultacie, Minister wydając stanowiące przedmiot niniejszego postępowania decyzje z [...] kwietnia 2013 r. oraz z [...] lipca 2013 r., nie naruszył przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia. Organ miał podstawy prawne i faktyczne do wydania tych decyzji, ponieważ w dacie ich wydawania, jak i w dacie składania wniosku z 3 grudnia 2012 r., I. Sp. z o. o. z siedzibą w S. był założycielem uczelni i faktu tego nie mogła zmienić decyzja z [...] czerwca 2014 r., bo wywołała ona skutki prawne z mocą ex nunc.
Z tych względów i biorąc pod uwagę, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uznał, że skargę kasacyjną należało uwzględnić przez uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na zasadzie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.