Postanowienie NSA z 20 września 2005 r., I OSK 2/05

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 20 września 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ogólnopolskiego Akademickiego Związku Zawodowego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 września 2004 r. sygn. akt II SAB/Łd 9/04 o odrzuceniu skargi

Sprawa

w sprawie ze skargi Ogólnopolskiego Akademickiego Związku Zawodowego na bezczynność Łódzkiego Kuratora Oświaty w przedmiocie dostępu do informacji publicznej postanawia oddalić skargę kasacyjną.

Skład

Sędzia NSA Janina Antosiewicz przewodniczący

Uzasadnienie

Uzasadnienie.

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę Ogólnopolskiego Akademickiego Związku Akademickiego. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 15 lipca 2004 r. wezwano stronę skarżącą do usunięcia braków formalnych i fiskalnych skargi poprzez złożenie dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie do jednoosobowego podpisania skargi, złożenie dowodów na wyczerpanie trybu z art. 37 § l kpa oraz uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 100 złotych - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie do uzupełnienia braków doręczono stronie skarżącej w dniu 26 lipca 2004 r. W dniu 28 lipca 2004 r. strona skarżąca uiściła wpis od skargi. Zgodnie z art. 58 § l pkt 3 powyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), Sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych doręczono stronie skarżącej w dniu 26 lipca 2004 r. Termin siedmiodniowy do uzupełnienia braków biegł zatem od dnia 27 lipca 2004 roku i upłynął w dniu 2 sierpnia 2004 r. Pomimo upływu przepisanego terminu strona skarżącą nie uzupełniła braków formalnych skargi i dlatego Sąd postanowił o odrzuceniu skargi.

W skardze kasacyjnej, wniesionej na to postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ogólnopolski Akademicki Związek Zawodowy, reprezentowany przez adwokata A. S., wniósł o jego uchylenie i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o orzeczenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wg norm przepisanych, zarzucając postanowieniu:

1. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 58 § 1 pkt 3) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez przyjęcie, że w zakresie pojęcia "braków formalnych skargi" mieści się obowiązek "przedstawienia dowodów na wystąpienie, przed złożeniem skargi, do Ministra Edukacji Narodowej z zażaleniem na bezczynność Kuratora" oraz "wykazanie prawa Prezesa... do jednoosobowego reprezentowania Związku",
2. naruszenie prawa procesowego przez niezastosowanie do oceny dopuszczalności skargi art. 52 § 4 upsa,
3. naruszenie prawa procesowego:

• art. 52 § 1 upsa w zw. z art. 37 § 1 kpa przez przyjęcie, że w sprawie żądania udostępnienia informacji publicznej od kuratora oświaty przysługuje zażalenie do Ministra Edukacji Narodowej,
• art. 29 upsa przez równoważne i alternatywne potraktowanie braków "podpisów na skardze" z "wykazaniem prawa do jednoosobowego reprezentowania",
• art. 220 § 1 upsa przez podjęcie czynności wyjaśniania wyczerpania środków zaskarżenia przed uiszczeniem należnej opłaty sądowej i połączenie czynności przewodniczącego wezwania do uiszczenia opłaty z innymi czynnościami.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona przyznaje, iż skarżący związek zawodowy otrzymał wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego. Wezwanie to, zdaniem skarżącego, jest wewnętrznie niespójne i niejasne, gdyż jego treść wykracza poza kwestię wpisu sądowego, a więc poza ramy art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym przepisem to przewodniczący, a nie Sąd, wzywa wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Poza zakresem kompetencji przewodniczącego są dalsze elementy wezwania. Uzasadnia to zarzut naruszenia art. 220 § 1 tej ustawy przez podjęcie czynności wyjaśniania wyczerpania środków zaskarżenia przed uiszczeniem należnej opłaty sądowej i połączenie czynności przewodniczącego wezwania do uiszczenia opłaty z innymi czynnościami. Dopuszczalność wniesienia skargi w aspekcie wyczerpania środków zaskarżenia powinna być rozpatrywana na podstawie art. 52 § 4 wskazanej ustawy, a nie na podstawie art. 52 § 1 i 2 ustawy w zw. z art. 37 § 1 kpa. Ustawa o dostępnie do informacji publicznej nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, a wobec tego dopuszczalność skargi na bezczynność kuratora oświaty warunkowana jest tym, aby "przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa". Bezsporne jest, że czynność taka została pismem z dnia 14.05.2004 r. L.dz. OAZZ/103/2004 dokonana. Uwzględnienie spełnienia wymagania wniesienia skargi w trybie art. 52 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - nie pozwalałoby na jej odrzucenie. Taki też wymóg dopuszczalności skargi przyjęty jest w orzecznictwie (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 4.08.2004 II SAB/Rz 26/04).Wezwanie skierowane do skarżącego naruszało art. 29 tej ustawy przez to, że jako równoważne i alternatywne potraktowano brak "podpisów na skardze" z "wykazaniem prawa do jednoosobowego reprezentowania" Brak podpisu czy podpisów a brak wykazania umocowania to dwie niezależne kwestie. Niezależność ta jasno wynika z art. 29 przytoczonej ustawy. Skarga zawierała podpis, co oznacza, że w tym zakresie nie posiadała braku. Alternatywa zawarta w wezwaniu nie wymagała, w sytuacji niewystępowania braku podpisu, spełniania drugiego członu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a zarzuty stawiane przez skarżącego należy uznać za nietrafne.

Brak wykazania umocowania osoby, która podpisała skargę jest brakiem formalnym, który – wbrew twierdzeniom skarżącego – jest brakiem usuwalnym, chociażby poprzez przedstawienie odpisu z KRS, w którym ujawniona winna być osoba uprawniona do reprezentowania podmiotu. Z art. 29 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika obowiązek wykazania swego umocowania dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu.

Nietrafnym jest powoływanie się przez pełnomocnika skarżącego na art. 31 tej ustawy. Przepis ten w § 2 przewiduje możliwość dopuszczenia tymczasowo osoby nie mającej należytego ustawowego umocowania z zastrzeżeniem, że przed upływem wyznaczonego terminu braki te będą uzupełnione.

W okolicznościach tej sprawy złożenie skargi i podpisanie jej tylko przez Przewodniczącego Ogólnopolskiego Akademickiego Związku Zawodowego bez udokumentowania prawa Prezesa do jednoosobowej reprezentacji związku stanowiło brak formalny skargi, nakładający na Sąd obowiązek wezwania strony do usunięcia tego braku.

Z uwagi na rodzaj braku formalnego – brak należytego umocowania – oraz rodzaj złożonego środka prawnego (skarga), nieuzupełnienie braków formalnych powodowało skutek z art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 44 § 1 wskazanej ustawy. Zasadnie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie zastosował przepis art. 58 § 1 plt 2 przytoczonej ustawy, a odrzucając skargę nie dopuścił się jego naruszenia.

Zgodzić należy się ze skarżącym, iż niewyczerpanie środków zaskarżenia stanowi przesłankę odrzucenia skargi w oparciu o przepis art. 58 § 1 pkt 6 ustawy, zaś okoliczność tę winien badać Sąd przed wydaniem orzeczenia w oparciu o akta sprawy, zaś strona tylko wówczas może być wzywana do uzupełnienia akt sprawy, gdy okażą się one niekompletne.

Z akt sprawy wynika, iż skarżący pismem z dnia 14 maja 2004 r. wezwał wprawdzie Kuratora Oświaty do usunięcia naruszenia prawa i udostępnienia informacji publicznej w sposób i w zakresie określonym we wniosku albo wydanie decyzji odmownej, jednak po otrzymaniu odpowiedzi negatywnej z dnia 31 maja 2004 r. nie skorzystał ze środka prawnego z art. 37 § 1 kpa.

Wobec przewidzianej w art. 16 ustawy z dnia 16 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej formy decyzji zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, iż miał w tej sprawie zastosowanie art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który nakazuje wniesienie skargi po wyczerpaniu środków zaskarżenia, w tym przypadku zażalenia na zwłokę organu do organu wyższego stopnia (art. 52 § 2 przytoczonej ustawy w zw. z art. 37 kpa). Wobec tego, iż akta sprawy nie zawierały zażalenia strony na niezałatwienie sprawy istniała nadto przesłanka do odrzucenia skargi w oparciu o przepis art. 58 § 1 pkt 6 tej ustawy. Można więc co najwyżej uznać, iż Sąd zbędnie wzywał stronę do złożenia dowodów na wyczerpanie trybu art. 37 § 1 kpa, skoro przed wydaniem zaskarżonego postanowienia dysponował aktami sprawy nadesłanymi przy piśmie Kuratora Oświaty z dnia 5 lipca 2004 r., nie zawierającymi takiego zażalenia. Powyższe naruszenie prawa procesowego jako nie mające żadnego wpływu na wynik sprawy nie mogło skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.