Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 17 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Ke 236/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, po rozpoznaniu skargi D. K., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z [...] lutego 2012 r. nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Busko-Zdrój z [...] grudnia 2011 r. nr [...]. Decyzjami tymi odmówiono D. K. opiekującej się niepełnosprawną matką N. K. (I grupa inwalidztwa od 1990 r.), właścicielce gospodarstwa rolnego o pow. 3,7301 ha przeliczeniowych, podlegającej ubezpieczeniu społecznemu rolników – na jej wniosek złożony 1 grudnia 2011 r., przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Odmowa została uzasadniona tym, że przesłanką przyznania tego świadczenia jest niepodjęcie lub rezygnacja z pracy zarobkowej, art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co jest równoznaczne z pojęciem bezrobotnego, a za taką osobę nie może być uznany rolnik.
Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny przytoczył treść przepisu stanowiącego podstawę prawną rozstrzygnięcia, tj. art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także ust. 1a i ust. 5 tego artykułu i stwierdził, że z przepisów tych w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach nie można wyprowadzić wniosku, iż samo posiadanie gospodarstwa rolnego stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd podkreślił, że gdyby wolą ustawodawcy był wymóg rezygnacji bądź niepodejmowania prowadzenia gospodarstwa rolnego to w art. 3 pkt 22 taka działalność zostałaby wymieniona, zaś gdyby ustawodawca chciał rolników prawa do takiego świadczenia pozbawić również wyraźnie wymieniłby to w art. 17 ust.
- Sąd wskazał, że orzecznictwo w kwestii zasiłków pielęgnacyjnych dla rolników jest rozbieżne, jednak przytoczone poglądy, że fakt posiadania i prowadzenia gospodarstwa, o ile może być pogodzony z zagwarantowaniem należytej osobistej opieki nad osobą niepełnosprawną nie wyklucza przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach wniosło skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach, ewentualnie po uchyleniu oddalenia skargi i zarzucając naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 17 ust. 1 w powiązaniu z art. 3 ust. 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż w świetle tego przepisu uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez rolnika posiadającego gospodarstwo rolne, nie jest uzależnione od rezygnacji przez niego z pracy w tym gospodarstwie rolnym.
W uzasadnieniu, po opisaniu stanu sprawy, przytoczone zostały argumenty takie jak w zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie należy wskazać, iż Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. Wynika to z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), dalej "p.p.s.a". Oznacza to, iż jeżeli nie zachodzi w sprawie nieważność postępowania Naczelny Sąd rozpoznaje sprawę w ramach postawionych zarzutów, nie mając upoważnienia ani obowiązku ich poprawiania, uzupełniania czy interpretowania.
W skardze kasacyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach zarzuciło naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a jako przepis tego prawa wskazało art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a., dalej podając, iż to naruszenie powstało w związku z błędną wykładnią art. 17 ust. 1 w powiązaniu z art. 3 ust. 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 982 ze zm.), dalej "ustawa". Należy stwierdzić, iż art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. nie jest przepisem prawa materialnego tylko procesowego, natomiast art. 3 ustawy dzieli się na punktu a nie na ustępy. Jakkolwiek od Samorządowego Kolegium, po ponad 9 latach obowiązywania ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należy spodziewać się precyzyjniejszego przytoczenia podstaw skargi kasacyjnej, to biorąc również pod uwagę argumentację tego naruszenia, należało uznać, że zarzuty dotyczą naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy.
Tak rozumiane zarzuty Naczelny Sąd Administracyjny musiał uwzględnić.
W uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2012 r., I OPS 5/12 Naczelny Sąd Administracyjny postawił tezę, że "prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2008 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r., Nr 138, poz. 992 ze zm.)".
D. K. choć opiekuje się matką – N. K. prowadzi gospodarstwo rolne, ubezpieczona jest w KRUS, a w sprawie miały zastosowanie przepisy wskazane w ww. uchwale i do nich odnosił się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach.
Będąc zatem związany uchwałą składu siedmiu sędziów, na mocy art. 187 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 188 p.p.s.a.