Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 lutego 2018 r. uchylił orzeczenie Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej oraz uchylił wydane w pierwszej instancji orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r.
Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że podinsp. Ł. K., starszy pilot Sekcji Lotnictwa Policji Sztabu Policji Komendy Wojewódzkiej Policji w K., został uznany winnym popełnienia zarzucanego mu czynu polegającego na tym, że w dniu [...] czerwca 2016 roku i dwukrotnie w dniu [...] lipca 2016 r., pełniąc obowiązki starszego pilota Sekcji Lotnictwa Policji Sztabu Policji Komendy Wojewódzkiej Policji w K. i będąc dowódcą załogi śmigłowca Sokół W-3 znak rej. [...] nr taktyczny [...], w nieprawidłowy sposób wykonywał obowiązki służbowe, albowiem bez zgody Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. lub upoważnionych przez niego osób – stosownie do służbowego podporządkowania wykonawcy takich lotów, wprowadził na pokład śmigłowca policyjnego osoby spoza Policji – w dniu [...] czerwca 2016 roku D. S., A. S., M. G. i Sz. G., – w dniu [...] lipca 2016 r. D. S., A. S. i A. S., – w dniu [...] lipca 2016 r. D. S., A. S. i A. S., a następnie z udziałem tych osób dokonał trzech lotów treningowych - czym naruszył dyscyplinę służbową określoną w art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji w zw. z pkt 1 ppkt 3 rozdziału 07-19-19 pt. "Szczególne zasady obecności podróżnych na pokładach statków powietrznych lotnictwa Policji" Instrukcja kwalifikowania personelu lotniczego, wykonywania operacji lotniczych oraz zdatności technicznej statków powietrznych, stanowiąca załącznik do zarządzenia nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2015 r. w sprawie metod i form wykonywania zadań przez służbę Lotnictwa Policji i wymierzeniu kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku.
W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wskazano, że w dniu [...] lutego 2017 r. Komendant Wojewódzki Policji w K. postanowieniem nr [...] wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko podinsp. Ł. K., obwiniając go o naruszenie dyscypliny służbowej w sposób określony powyżej. W dniu [...] marca 2017 r. Komendant Wojewódzki Policji w K. wydał postanowienie nr [...] o zmianie zarzutów w postępowaniu dyscyplinarnym [...], w wyniku czego podinsp. Ł. K. obwiniony został o popełnienie przytoczonego na wstępie przewinienia dyscyplinarnego. W toku postępowania dyscyplinarnego ustalono, że w dniu [...] października 2016 r. do Komendy Wojewódzkiej Policji w K. wpłynęło pismo D. S. z dnia [...] października 2016 r. informujące o nieprawidłowościach występujących w Sekcji Lotnictwa Sztabu Policji Komendy Wojewódzkiej Policji w K. Według zawiadamiającego podinsp. Ł. K. - funkcjonariusz wymienionej sekcji zabrał na pokład policyjnego śmigłowca D. S. i jego dzieci w wieku 7 i 11 lat - za ich zgodą, a następnie z naruszeniem zasad bezpieczeństwa dokonał lotów z ich udziałem. Jak wskazał D. S. do sytuacji takich doszło w dniu [...] czerwca 2016 r., w trakcie lotu trwającego około 50 minut, który rozpoczął się około godz. 20.55 oraz w dniu [...] lipca 2016 r., kiedy to wykonano dwa loty: najpierw około godziny 19.55 (lot trwał około 2 godzin), a następnie przed północą (lot trwał niecałą godzinę). W swojej korespondencji zawiadamiający podniósł, że w czasie lotów pasażerowie swobodnie chodzili po pokładzie, w tym dzieci nie były zapięte w pasy bezpieczeństwa i wchodziły do kabiny pilotów. Podczas lotu drzwi wejściowe do śmigłowca były wielokrotnie otwierane celem wykonywania fotografii. D. S. stwierdził, że "po odbytych lotach odbyła się suto zakrapiana alkoholem impreza w służbowym hangarze na lotnisku", a następnie według D. S. podinsp. Ł. K. po imprezie, pomiędzy godz. 8 a 9 rano następnego dnia wsiadł z powrotem za stery śmigłowca, nie będąc całkowicie trzeźwy. D. S. podniósł, iż w trakcie jednego lotu kapitan śmigłowca mówił o "konieczności skasowania po locie rejestratora rozmów", z uwagi na "nieżyciowego T.". Do przedmiotowego pisma D. S. dołączył 6 zdjęć, przedstawiających między innymi fragment kabiny pilotów ze stojącym za fotelem dzieckiem, śmigłowiec na pasie startu, ujęcie miasta z lotu, dziecko leżące na plecach na siedzeniu ze słuchawkami na uszach, fragment hangaru z siedzącymi przy stole osobami, wśród których była dwójka dzieci.
Organ wskazał, że przedmiotowe wystąpienie - z uwagi na fakt, iż nosiło cechy zawiadomienia o przestępstwie, zostało przesłane do Biura Spraw Wewnętrznych KGP Wydziału w K. W tym zakresie funkcjonariusze tego Wydziału, realizując w dniu [...] października 2016 r. czynności w trybie art. 308 kpk, na terenie bazy śmigłowca Sekcji Lotnictwa Policji Sztabu Policji Komendy Wojewódzkiej Policji w K. przy [...], zabezpieczyli materiał dowodowy w postaci dokumentacji lotów szkoleniowych policjantów Sztabu Policji Komendy Wojewódzkiej Policji w K. od dnia [...] czerwca 2016 r. do dnia [...] listopada 2016 r. oraz zabezpieczyli dwa telefony komórkowe użytkowane przez podinsp. Ł. K. Organ podał, że materiały w tej sprawie przekazano następnie do Prokuratury Okręgowej w K., gdzie wszczęto postępowanie przygotowawcze zarejestrowane pod sygn. akt [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi obwinionego policjanta, uchylił zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne oraz orzeczenie wydane w I instancji. W uzasadnieniu wyroku wyjaśnił, że skarga podlegała uwzględnieniu, ponieważ naruszony został przepis art. 135 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2016 r. poz. 1782 ze zm.), co miało wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z tym przepisem, postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się po upływie 90 dni od dnia powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego. W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej, wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec skarżącego nastąpiło po upływie 90 dni od dnia powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego. To bowiem nie pieczęć i data oraz podpis Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. znajdujące się przy jego imieniu i nazwisku zamieszczone na notatce urzędowej przygotowanej przez eksperta Wydziału Kadr i Szkolenia Komendy Wojewódzkiej Policji w K. Komisarza A. L. lub podinspektor B. P. (pod notatką widnieją podpisy obojga ekspertów) świadczą o dniu powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego przez Ł. K. Sąd nie podzielił zapatrywania Komendanta Głównego Policji, zawartego w zaskarżonym orzeczeniu, że powzięcie wiadomości przez przełożonego dyscyplinarnego o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego nastąpiło w dniu [...] listopada 2016 r., dopiero po tym, jak zakończone zostały w Wydziale Kontroli KWP w K. czynności służbowe zakończone wnioskiem o przekazanie materiałów w tej sprawie do Wydziału Kadr i Szkolenia KWP i przeprowadzenie czynności wyjaśniających w trybie art. 134i ust. 4 ustawy o Policji, na co powołano się w zaskarżonym orzeczeniu. Sąd zauważył, że Komendant Wojewódzki Policji w K. w wydanym przez siebie orzeczeniu dyscyplinarnym w ogóle nie wskazał daty, w której powziął wiadomość o popełnieniu przez Ł. K. przewinienia dyscyplinarnego. Zdaniem Sądu pierwszej instancji powzięcie przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przez Ł. K. przewinienia dyscyplinarnego nastąpiło w dniu [...] października 2016 r., kiedy to do Komendy Wojewódzkiej w K. (do Wydziału Kadr i Szkolenia KWP w K.) wpłynął meldunek nr [...]dotyczący podinsp. Ł. K. sporządzony przez podinsp. B. W., Zastępcę Naczelnika Sztabu Policji KWP w K., w którym to meldunku jednoznacznie wskazano, że [...] października 2016 r. nastąpiło zgłoszenie o przestępstwie popełnionym przez wymienionego w meldunku policjanta (wyraźnie wskazano też na fakt zabezpieczenia materiału dowodowego w postaci dokumentacji lotów szkoleniowych). Okoliczności przywołane w punkcie 4 meldunku jednoznacznie wskazywały na związek czynności służbowej (loty szkoleniowe) i zgłoszenia popełnienia przestępstwa przez Ł. K. Tego funkcjonariusza Policji dotyczył bowiem meldunek. Meldunek ten wpłynął [...] października 2016 r. do Wydziału Kadr i Szkolenia KWP w K. Zastępca Naczelnika Wydziału Kadr i Szkolenia KWP przyjął ten meldunek i dokonał dekretacji prosząc o rozmowę p. A. L. (eksperta tego Wydziału). W tym miejscu Sąd wskazał, że Komendant Wojewódzki Policji w K. w dniu [...] września 2016 r. wydał decyzję nr [...] w sprawie ustalenia zasad powiadamiania o wydarzeniach nadzwyczajnych oraz innych czynach, za które policjant ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną lub karną (L.dz. [...]). Do wydarzeń nadzwyczajnych podlegających meldowaniu Komendant Wojewódzki Policji w K. zaliczył w tej decyzji m.in. czyn uzasadniający podejrzenie popełnienia przez policjanta przestępstwa lub przestępstwa skarbowego, a także inne czyny za które policjant ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną. Jednocześnie Komendant Wojewódzki Policji w K. zdecydował w tej decyzji, że Naczelnicy Wydziałów (równorzędni) Komendy Wojewódzkiej Policji w K. przesyłają mu meldunki za pośrednictwem Naczelnika Wydziału Kadr i Szkolenia KWP w K. niezwłocznie, lecz nie później niż w terminie 7 dni, do powzięcia wiadomości o zaistnieniu wydarzeń nadzwyczajnych wymienionych w § 4 (§ 2 pkt 1 decyzji) i o popełnieniu przez policjanta innych czynów niż wymienione w § 4, za które ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną (§ 2 pkt 2 decyzji). Wobec przyjęcia przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. takiego trybu meldowania mu o czynie uzasadniającym podejrzenie popełnienia przez policjanta przestępstwa (przewinienia dyscyplinarnego), a zatem za pośrednictwem Naczelnika Wydziału Kadr i Szkolenia KWP w K., przyjąć należało – na podstawie przedłożonych Sądowi akt postępowania dyscyplinarnego – że to właśnie w dniu [...] października 2016 r., a zatem w dniu wpływu meldunku nr [...] (z dnia [...] października 2016 r.) do Wydziału Kadr i Szkolenia KWP w K. i przyjęcia tego meldunku w tym dniu przez Zastępcę Naczelnika Wydziału Kadr i Szkolenia KWP w K., Komendant Wojewódzki Policji w K. powziął wiadomość o popełnieniu przez Ł. K. przewinienia dyscyplinarnego. Treść meldunku nie pozostawiała wątpliwości, że chodziło o zdarzenie związane ściśle z lotami szkoleniowymi (wskazano na zabezpieczenie dokumentacji służbowej) i że zdarzenie, co do którego zgłoszono o popełnionym przestępstwie dotyczyło funkcjonariusza Policji podinsp. Ł. K. Natomiast to, z jakiego powodu przełożony dyscyplinarny, któremu meldunek nr [...] złożono, nie zlecił od razu przeprowadzenia czynności wyjaśniających – jeśli miał (mimo informacji o zgłoszonym popełnieniu przestępstwa) ewentualne wątpliwości co do np. kwalifikacji prawnej czynu (art. 134i ust. 4 ustawy o Policji), nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy. Korespondencja Zastępcy Naczelnika Wydziału Kadr i Szkolenia KWP w K. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] skierowana do Prokuratora Prokuratury Okręgowej w K., w której nawiązano zresztą do Decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. nr [...] z dnia [...] września 2016 r., potwierdza, że meldunek nr [...]wpłynął, a przełożony dyscyplinarny był w trakcie podjęcia decyzji co do dalszego biegu czynności służbowych w stosunku do podinsp. Ł. K. W tej sytuacji Sąd stwierdził, że wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec skarżącego postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. nastąpiło po upływie 90 dni od dnia powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego (art. 135 ust. 3 ustawy o Policji). Ostatnim bowiem dniem, w którym dopuszczalne było wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, był dzień [...] stycznia 2017 r.
Sąd podkreślił, że jeśli zachodzi uzasadnione przypuszczenie popełnienia przez policjanta przewinienia dyscyplinarnego (wpłynęło zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa i zameldowano o tym Komendantowi Wojewódzkiemu Policji) – przełożony dyscyplinarny wszczyna postępowanie dyscyplinarne (art. 134 i ust. 1 pkt 1a ustawy o Policji). W sytuacji wystąpienia wątpliwości, co do któregokolwiek elementu wskazanego w art. 134i ust. 4 ustawy o Policji, przełożony dyscyplinarny przed wszczęciem postępowania dyscyplinarnego zleca przeprowadzenie czynności wyjaśniających. Czynności te należy ukończyć w terminie 30 dni. Celem czynności wyjaśniających nie jest przy tym stwierdzenie, że zachodzą okoliczności uzasadniające odpowiedzialność dyscyplinarną. To ustalane jest w toku wszczętego już postępowania dyscyplinarnego. Jedną z naczelnych zasad postępowania dyscyplinarnego jest przy tym szybkość represji dyscyplinarnej. Przepis art. 135 ust. 3 ustawy o Policji zawiera normę o charakterze gwarancyjnym dla policjanta i nie może być interpretowany w sposób rozszerzający. Upływ terminu określonego w tym przepisie jest okolicznością, która wyłącza dopuszczalność wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Z tego powodu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w wyroku.
W skardze kasacyjnej od tego wyroku Komendant Główny Policji wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie wyroku i oddalenie skargi.
Jednocześnie organ złożył oświadczenie, że zrzeka się rozprawy.
W skardze kasacyjnej podniesiono następujące zarzuty;
- naruszenia przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niedostateczne wyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku dlaczego Sąd pierwszej instancji za przełożonego dyscyplinarnego, o jakim mowa w art. 135 ust. 3 ustawy o Policji uznał Zastępcę Naczelnika Wydziału Kadr i Szkolenia KWP w K., nieskorelowanie tej tezy z treścią art. 133 ust. 1 ustawy o Policji, co w efekcie doprowadziło do błędnego przyjęcia, iż organ postępowania dyscyplinarnego naruszył art. 135 ust. 3 ustawy o Policji,
- naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 135 ust. 3 ustawy o Policji poprzez przyjęcie wadliwej tezy, iż Zastępca Naczelnika Wydziału Kadr i Szkolenia KWP w K. w dniu [...] października 2016 r. dowiedział się o popełnieniu przez skarżącego przewinienia dyscyplinarnego jako przełożony służbowy, co przełożyło się na rozpoczęcie 90 dniowego terminu do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego.
Naczelny Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, albowiem nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.
W skardze kasacyjnej podniesiono zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 134 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a. przez niedostateczne wyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku, dlaczego Sąd pierwszej instancji za przełożonego dyscyplinarnego obwinionego uznał Zastępcę Naczelnika Wydziału Kadr i Szkolenia KWP w K. w sytuacji, gdy zgodnie z art. 133 ust. 1 ustawy o Policji, przełożonym dyscyplinarnym jest Komendant Wojewódzki Policji w K. Doprowadziło to do błędnego uznania, że to przełożony dyscyplinarny naruszył treść art. 135 ust. 3 ustawy o Policji. Zarzut ten nie jest uzasadniony. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w sposób wyczerpujący wyjaśnił, dlaczego uznał, że powzięcie przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przez funkcjonariusza przewinienia dyscyplinarnego, nastąpiło w dniu [...] października 2016 r. W tym bowiem dniu do Komendy Wojewódzkiej Policji w K., konkretnie do Wydziału Kadr i Szkolenia w tej Komendzie, wpłynął meldunek nr [...]dotyczący podinsp. Ł. K. sporządzony przez Zastępcę Naczelnika Sztabu Policji KWP w K., w którym jednoznacznie wskazano, że w dniu [...] października 2016 r. nastąpiło zgłoszenie o przestępstwie popełnionym przez Ł. K. Meldunek wpłynął do Wydziału Kadr i Szkolenia KWP w K. w dniu [...] października 2016 r. i Zastępca Naczelnika tego Wydziału dokonał dekretacji na tym meldunku. Sąd wyjaśnił także, że zgodnie z decyzją Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. nr [...]z dnia [...] września 2016 r. w sprawie ustalenia zasad powiadamiania o wydarzeniach nadzwyczajnych oraz innych czynach, za które policjant ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną lub karną, Naczelnicy Wydziałów KWP w K. (równorzędni) przesyłają meldunki dotyczące przewinień dyscyplinarnych popełnionych przez policjantów, za pośrednictwem Naczelnika Wydziału Kadr i Szkolenia KWP w K. Wobec przyjęcia przez przełożonego dyscyplinarnego takiego trybu postępowania, Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że przełożony dyscyplinarny Ł. K. powziął wiadomość o popełnieniu przez niego przewinienia dyscyplinarnego w dniu [...] października 2016 r. Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut, iż Sąd błędnie uznał, że poinformowanie Naczelnika Wydziału Kadr i Szkolenia KWP w K. o przewinieniu dyscyplinarnym, było tożsame z poinformowaniem przełożonego dyscyplinarnego o jakim mowa w art. 135 ust. 3 ustawy o Policji, jest nietrafiony. Skoro przełożony dyscyplinarny sam ustalił taki tryb informowania go o przewinieniach dyscyplinarnych podległych mu funkcjonariuszy i tryb ten został zastosowany w sprawie będącej przedmiotem kontroli, nie może ustalonego przez siebie sposobu postępowania kwestionować tylko dlatego, żeby wymierzyć karę dyscyplinarną z naruszeniem przepisów prawa. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji w tej kwestii.
Także zarzut naruszenia art. 135 ust. 3 ustawy o Policji poprzez przyjęcie wadliwej tezy, że Naczelnik Wydziału Kadr i Szkolenia KWP w K., jako przełożony dyscyplinarny funkcjonariusza, dowiedział się w dniu [...] października 2016 r. o popełnieniu przez niego przewinienia dyscyplinarnego, jest bezzasadny. Jak wskazano wyżej, skoro Komendant Wojewódzki Policji w K. ustalił określony tryb informowania go o popełnionych wykroczeniach, nie może podnosić zarzutu, że nie został poinformowany o zdarzeniu w sytuacji, gdy informacja taka dotarła do osoby przez niego w tym celu wyznaczonej.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż ustawodawca w art. 135 ust. 3 ustawy o Policji ustanowił 90 dniowy termin, na wszczęcie przez przełożonego dyscyplinarnego postępowania dyscyplinarnego, licząc ten termin od powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego.
Termin ten w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wystarczający na podjęcie decyzji o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego, a przyjęcie określonego trybu w decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z [...] września 2016 r., która nakazuje powiadamianie Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. o wydarzeniach nadzwyczajnych, (w tym czynach, za które policjant ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną) za pośrednictwem Naczelnika Wydziału Kadr i Szkoleń Komendy Wojewódzkiej Policji w K. nie może być podstawą do przedłużania terminu o czas, w którym informacja dotrze do Komendanta Wojewódzkiego Policji.
Ponieważ zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej nie uzasadniały jej uwzględnienia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.