Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 5 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 2019/18

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dalej również jako "WSA", wyrokiem z 23 lutego 2018 r., sygn. akt: II SA/Wa 850/17 oddalił skargę S.S. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, dalej jako "GIODO", z [...] kwietnia 2017 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie dotyczącej zaniechania obowiązku uaktualnienia jego danych osobowych zawartych w księdze chrztów przez Proboszcza Parafii B. w S. w związku ze złożonym przez skarżącego oświadczeniem woli o wystąpieniu z Kościoła [...].

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł S.S.

Pismem z [...] stycznia 2020 r. Stowarzyszenie A., dalej jako "Stowarzyszenie" złożyło wniosek o dopuszczenie do udziału w przedmiotowym postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w charakterze uczestnika.

W uzasadnieniu Stowarzyszenie wskazało, że jest organizacją osób areligijnych, żywiących światopogląd humanistyczny, wolnomyślicielski lub ateistyczny oraz wymieniło podstawowe cele działalności. Zaznaczyło przy tym, że obecnie działalność skupia się na refleksji nad prawem i relacją państwo-obywatel. Stowarzyszenie podkreśliło, że "w ostatnich latach na Stowarzyszeniu niejako wymuszono, by sprawa "kognicji GIODO" stała się jednym z jego najważniejszych obszarów działalności". Stowarzyszenie przedstawiło listę swoich działań podjętych w tej materii i podniosło, że jest w stanie wnieść rzeczywisty i konkretny wkład w wyjaśnienie i załatwienie sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki ku temu, ażeby dopuścić do udziału w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym Stowarzyszenie jako uczestnika na prawach strony.

Zgodnie z art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Zgodnie z powołanym art. 25 § 4 p.p.s.a., zdolność sądową mają ponadto organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób.

W świetle art. 33 § 2 p.p.s.a. każdy cel działania określony w statucie nadanym, czy przyjętym zgodnie z obowiązującym prawem może uzasadniać wystąpienie z żądaniem dopuszczenia do postępowania sądowego, jeżeli przedmiot postępowania wkracza w zakres działań organizacji społecznej, czy to ze względu na czynności postępowania, czy też ze względu na jego wynik. Celem wymienionym w statucie (regulaminie) organizacji społecznej, uzasadniającym dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu sądowym, może być nie tylko obrona indywidualnych interesów i praw swoich członków, ale także na przykład propagowanie określonej działalności, czy pewnych idei, ochrona wartości materialnych i niematerialnych, zapobieganie niekorzystnym zjawiskom społecznym lub ekonomicznym. Organizacja społeczna może działać na rzecz jednej ze stron, wzmacniając jej pozycję w postępowaniu, może też nie wiązać swoich czynności procesowych z interesami żadnej ze stron, mając na uwadze tylko zachowanie wymagań interesu społecznego.

O tym zaś, że sprawa dotyczy zakresu statutowej działalności organizacji społecznej mówimy, gdy przedmiot postępowania wkracza w zakres działań organizacji społecznej, czy to ze względu na czynności postępowania, czy też ze względu na jego wynik.

Zwrócić także należy uwagę na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2005 r., sygn. akt II OPS 4/05, w której stwierdzono, że "udział organizacji społecznych w postępowaniach administracyjnych i sądowych ma na celu umożliwianie tym organizacjom prezentowanie własnego stanowiska w kwestiach, które mają znaczenie dla sposobu załatwienia sprawy. W samym założeniu więc celem udziału organizacji społecznej w postępowaniu jest nie tyle wspieranie strony, której interesu prawnego sprawa dotyczy, co przedstawianie własnego stanowiska odnośnie rozpoznawanej sprawy, z wykorzystaniem środków procesowych przysługujących stronie. Taki też jest cel udziału organizacji społecznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, na podstawie art. 25 § 4 i art. 33 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" (zob. również postanowienie NSA z 30 maja 2019 r., I OSK 2063/17).

Jak wynika ze statutu Stowarzyszenia jego celem jest 1) zrzeszanie i integracja polskiej społeczności o poglądach racjonalistycznych w związek zdolny do podejmowania działań na rzecz społecznego upowszechniania i umacniania samodzielnego i krytycznego myślenia, rozumowego i naukowego poznawania i wyjaśniania otaczającego świata;

1. 2) rozwijanie i krzewienie światopoglądu opartego na wiedzy naukowej, rozumie, doświadczeniu, oraz etyce świeckiej i humanistycznej;
2. 3) rozwijanie postaw tolerancyjnych, zwalczanie uprzedzeń i wspieranie idei społeczeństwa otwartego;
3. 4) przeciwdziałanie szerzeniu się szkodliwych stereotypów wpływających na ograniczenie indywidualnego rozwoju człowieka oraz działanie na rzecz realizacji wolności jednostki w ramach obowiązującego prawa;
4. 5) popularyzacja nauki i metody naukowej; obrona wizerunku nauki w społeczeństwie przed współczesnymi próbami dyskredytacji i deformowania oraz akomodacjonizmem; propagowanie społecznego znaczenia nauki oraz działanie na rzecz jej dowartościowania jako priorytetu publicznego;
5. 6) działanie na rzecz ateizmu oraz rozwoju społeczeństwa wiedzy (informacyjnego);
6. 7) działanie na rzecz wyeliminowania wpływu irracjonalnych ideologii na ustawodawstwo państwowe, rozwój nauki, działalność artystyczną i obyczajowość;
7. 8) działanie na rzecz umocnienia neutralności światopoglądowej Państwa;
8. 9) obrona interesów członków Stowarzyszenia, w ramach posiadanych możliwości, przed presją ideologiczną, polityczną i społeczną ograniczającą swobodę myślenia, działania, rozwój nauki, kultury, sztuki; wspieranie i obrona praw osób dyskryminowanych, pośrednio lub bezpośrednio, w szczególności na tle światopoglądu, orientacji seksualnej, narodowości, rasy, pochodzenia etnicznego oraz płci, a także pomoc w realizacji własnych praw;
9. 10) propagowanie postaw twórczych, aktywnych, zaangażowania społecznego i obywatelskiego; działalność na rzecz rozwoju i realizacji zainteresowań, wiedzy i horyzontów umysłowych swych członków.

Powyższe cele Stowarzyszenie realizuje poprzez: 1) popularyzację wiedzy, kształtowanie etyki społecznej i stowarzyszeniowej wśród członków;

1. 2) organizowanie kursów, wystaw, wykładów, pokazów, odczytów, dyskusji, konferencji, sympozjów i seminariów tematycznych, w zakresie związanym z celami Stowarzyszenia;
2. 3) organizowanie spotkań i wyjazdów członków i sympatyków Stowarzyszenia;
3. 4) utrzymywanie i rozwój serwisu internetowego "[...]";
4. 5) wydawanie i rozpowszechnianie czasopism, ulotek, prospektów oraz prowadzenie innej działalności wydawniczej;
5. 6) przygotowywanie i publikowanie, zarówno w internecie, jak i w innych środkach masowego przekazu, oświadczeń, apeli, listów otwartych, ankiet, sondaży, analiz i raportów dotyczących poszczególnych problemów, wyzwań i inicjatyw;
6. 7) inicjowanie, przygotowywanie, opiniowanie i popieranie projektów aktów prawnych, w szczególności regulujących stosunki wyznaniowe, zagadnienia edukacyjne, naukowe i społeczne;
7. 8) organizowanie konkursów propagujących wiedzę i twórczość z określonych dziedzin i tematów;
8. 9) udzielanie porad, reprezentowanie przed organami publicznymi i udzielanie innej pomocy w indywidualnych sprawach członków Stowarzyszenia, w sprawach związanych z celami Stowarzyszenia;
9. 10) podejmowanie współpracy z władzami, organizacjami, instytucjami, czasopismami, grupami społecznymi oraz osobami zainteresowanymi działalnością Stowarzyszenia;
10. 11) nawiązywanie współpracy z organizacjami akademickimi i studenckimi; tworzenie kół racjonalistów skupiających studentów i pracowników naukowych wyższych uczelni;
11. 12) organizowanie wypoczynku dzieci i młodzieży;
12. 13) organizowanie i prowadzenie działalności szkoleniowej, w tym różnych form kształcenia dorosłych;
13. 14) działania informacyjno-edukacyjno-wychowawcze na rzecz dzieci i młodzieży;
14. 15) prowadzenie działalności naukowej, w tym organizowanie i koordynowanie pilotażowych programów badawczych oraz grup ekspertów.

Jak wskazano w niniejszej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne zainicjowane zostało skargą S.S. na decyzję GIODO z [...] kwietnia 2017 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie dotyczącej zaniechania obowiązku uaktualnienia jego danych osobowych zawartych w księdze chrztów przez Proboszcza Parafii [...] w S., w związku ze złożonym przez skarżącego oświadczeniem woli o wystąpieniu z Kościoła [...].

Z powyższego wynika, że sprawa dotyczy statutowej działalności Stowarzyszenia, niewątpliwie bowiem istota przedmiotowej sprawy dotyka jego aktywności. Skoro zatem cele statutowe Stowarzyszenia wpisują się w przedmiot niniejszego postępowania, to zaistniały przesłanki dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu określone w art. 33 § 2 p.p.s.a.

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.