Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 28 września 2006 r. sygn. akt II SA/Op 187/06 oddalił skargę C. W. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie należności przedemerytalnych.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w Opolu działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Opola po rozpoznaniu wniosku C. W. o przyznanie świadczenia przedemerytalnego i wypłatę wyrównania tego świadczenia za okres od 2002 r. do 2006 r. decyzją z dnia 17 lutego 2006 r. na podstawie art. 37k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz art. 150a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy odmówił przyznania ww. świadczenia.
Na skutek złożonego przez C. W. odwołania sprawę rozpoznawał Wojewoda Opolski, który decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 150a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w związku z art. 37k ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) oraz art. 138 § 1 k.p.a. zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 150a ust. 1 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy prawo do świadczenia przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym 31 grudnia 2001 r., przysługuje osobie, która do dnia 12 stycznia 2002 r. spełniała warunki do jego nabycia, z zastrzeżeniem ust.
2. W myśl ust. 2 cytowanego art. 150a prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje również osobie, która do dnia 12 stycznia 2002 r. nie spełniła warunku posiadania okresu uprawniającego do świadczenia przedemerytalnego, jeżeli 31 grudnia 2001 r. pobierała zasiłek dla bezrobotnych i w wyniku zaliczenia okresu pobierania tego zasiłku do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego uzyskałaby prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Organ odwoławczy stwierdził, że warunki, o których mowa w art. 150a ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, określa art. 37k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, który w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001 r. stanowił, że świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli:
osiągnęła wiek, co najmniej 58 lat kobieta i 63 lata mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury, lub w roku kalendarzowym, w którym został rozwiązany stosunek pracy lub stosunek służbowy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, ukończyła co najmniej 55 lat kobieta i 60 lat mężczyzna oraz posiada okres uprawniający do emerytury, lub do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy osiągnęła okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn.
Organ wskazał, że C. W. w dniu 12 stycznia 2002 r., a więc w dniu, w którym powinna spełnić warunki do przyznania świadczenia przedemerytalnego ukończyła 51 lat życia. Zatem, materialnoprawną podstawę żądania strony mógł stanowić art. 37k ust. 1 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, który przewidywał, iż prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący, co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn. Na podstawie zgromadzonych dokumentów w sprawie, organ odwoławczy ustalił, że skarżąca, łącznie do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, udokumentowała okres uprawniający do emerytury wynoszący 34 lata i 9 miesięcy.
Organ odwoławczy wywodził, iż aby nabyć prawo do świadczenia przedemerytalnego, strona powinna posiadać do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy - 35-letni okres uprawniający do emerytury. Zatem, nie można było zaliczyć do okresu uprawniającego C. W. do emerytury (a tym samym do świadczenia przedemerytalnego) okresu zatrudnienia od 1 maja 2001 r. do 8 września 2001 r., ponieważ zatrudnienie to przypadało po dniu rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, które nastąpiło 30 kwietnia 2001 r. Organ odwoławczy przedstawił szczegółowe wyliczenie okresów zatrudnienia, które stanowiło podstawę faktyczną wydanej decyzji.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi C. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, w której podniosła zarzut nieprawidłowego wyliczenia przez organy obu instancji okresów zatrudnienia uprawniających do przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego. Nie zgodziła się ze stanowiskiem, aby wyliczenie okresów zatrudnienia pomijało okres zatrudnienia od 1 maja do 8 września 2001 r., bowiem w tym czasie była zatrudniona u tego samego pracodawcy, u którego zatrudnienie ustało z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Stwierdziła, że posiada wymagany okres - co najmniej 35 lat stażu pracy, uprawniający kobietę do emerytury i świadczenia przedemerytalnego.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślił, iż do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, skarżąca wraz z okresem pobierania zasiłku dla bezrobotnych od 18 września 2001 r. do 17 marca 2002 r. udokumentowała okres uprawniający do emerytury wynoszący 34 lata i 9 miesięcy. Pełnomocnik organu w dniu 28 września 2006 r. na rozprawie przed sądem oświadczył, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyjął okres uprawniający skarżącą do otrzymania emerytury wynoszący 30 lub 31 lat.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu po rozpoznaniu skargi stwierdził, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie.
W uzasadnieniu wyroku, Sąd pierwszej instancji wskazując na treść art. 150a ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, uznał, że w istocie materialnoprawną podstawę przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego stanowi przepis art. 37k, nieobowiązującej już w dacie wydania zaskarżonej decyzji, ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i dopiero spełnienie do dnia 12 stycznia 2002 r. przesłanek określonych w tym przepisie według stanu prawnego na dzień 31 grudnia 2001 r. pozwala na uznanie, iż stronie przysługiwać może prawo do zasiłku lub świadczenia przedemerytalnego.
Przepis art. 37k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w dniu 31 grudnia 2001 r. posiadał brzmienie ustalone ustawą z dnia 18 września 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.U. Nr 122, poz. 1323) i pozwalał na przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego osobie posiadającej status bezrobotnego i prawo do zasiłku dla bezrobotnych, przy spełnieniu następujących przesłanek:
- 1) osiągnęła wiek co najmniej 58 lat (kobieta) lub 63 (mężczyzna) i posiada okres uprawniający do emerytury, albo
- 2) w roku kalendarzowym, w którym został rozwiązany stosunek pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy ukończyła co najmniej 55 lat kobieta i 60 lat mężczyzna oraz posiada okres uprawniający do emerytury, lub
- 3) do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, osiągnęła okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn.
Sąd pierwszej instancji ustalił, że w dniu 12 stycznia 2002 r., tj. w dniu, w którym skarżąca powinna spełnić warunki do przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego ukończyła 51 lat. Zatem przysługujące jej prawo do świadczenia przedemerytalnego można rozpatrywać jedynie w oparciu o przepis, art. 37k ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, który stanowił, że prawo to przysługuje kobiecie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku, jeżeli do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 35 lat. Ze zgromadzonych w aktach administracyjnych świadectw pracy wynika, że stosunek pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy został ze skarżącą rozwiązany przez Zakłady Aparatury Chemicznej "M" w O. dnia 30 kwietnia 2001 r. W dokumencie tym wskazano, iż stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy o pracę za wypowiedzeniem, na podstawie art. 30 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy oraz art. 7a ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (Dz.U. z 2002 r. Nr 112, poz. 980).
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, nie ma zatem wątpliwości, że sposób ustania zatrudnienia skarżącej u pracodawcy - Zakłady Aparatury Chemicznej "M" w O., wyczerpuje przesłankę określoną w art. 37k ust. 1 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu (...), jako "rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy". W konsekwencji, na podstawie przepisu art. 37k ust. 1 pkt 3 omawianej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, należy uznać, że okres 35 lat zatrudnienia uprawniający stronę do skutecznego ubiegania się o świadczenie przedemerytalne, należy udokumentować na dzień rozwiązania stosunku pracy z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, przy czym dodatkowo do okresu tego zaliczyć należy okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych, stosownie do przepisu art. 150a ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
W ocenie Sądu pierwszej instancji oznacza to, że organ odwoławczy prawidłowo ustalił okres zatrudnienia skarżącej i obliczył jego wymiar na dzień rozwiązania stosunku z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, tj. na dzień 30 kwietnia 2001 r., uwzględniając jednocześnie czas pobierania zasiłku dla bezrobotnych, tj. okres od dnia 18 września 2001 r. do dnia 17 marca 2002 r. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko Wojewody Opolskiego, że w świetle rozważanego przepisu art. 37k ust. 1 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, brak było podstaw do wliczenia do okresu uprawniającego do świadczenia przedemerytalnego czasu trwania zatrudnienia od dnia 1 maja 2001 r. do dnia 8 września 2001 r., ponieważ ten stosunek pracy, mimo że zawarty z poprzednim pracodawcą, został rozwiązany za wypowiedzeniem przez zakład pracy na podstawie art. 30 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy. Zważywszy, że skarżąca do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy wraz z okresem pobierania zasiłku dla bezrobotnych nie udokumentowała okresu uprawniającego do emerytury wynoszącego co najmniej 35 lat, Sąd pierwszej instancji uznał, iż organ odwoławczy trafnie przyjął, że skarżąca nie spełnia przesłanek pozwalających na przyznanie jej prawa do świadczenia przedemerytalnego w oparciu o art. 150a ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie ustawą P.p.s.a. skargę oddalił.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła C. W. reprezentowana przez adwokata i zaskarżając go w całości zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art. 37k ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu polegającą na przyjęciu, że skarżąca w dniu złożenia wniosku o przyznanie jej świadczenia przedemerytalnego nie spełniała przesłanek do jego nabycia, a to wobec pominięcia okresu jej zatrudnienia w firmie "M" w okresie od dnia 1 maja 2001 r. do dnia 8 września 2001 r., pomimo, iż zwolnienie jej nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy, a w chwili ubiegania się o ww. świadczenie jako kobiecie, która w chwili utraty zatrudnienia z winy zakładu pracy miała przepracowany okres 35 lat takowe świadczenie przysługiwało, tj. na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu do ponownego rozpoznania, oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniosła, że Sąd pierwszej instancji bezpodstawnie nie zaliczył jej okresu zatrudnienia przypadającego od dnia 1 maja 2001 r. do dnia 8 września 2001 r. na poczet okresu uprawniającego ją do emerytury.
Skarżąca wyjaśniła, że w tym okresie była zatrudniona u tego samego pracodawcy, tj. "M", który dokonał jej zwolnienia z przyczyn leżących po stronie pracodawcy w dniu 30 kwietnia 2001 r.
Nie bez znaczenia zdaniem skarżącej pozostaje fakt, iż rozwiązanie stosunku pracy w dniu 8 września 2001 r. dokonane zostało także z inicjatywy (winy) pracodawcy, który rozwiązał ten stosunek pracy za wypowiedzeniem.
Zwolnienie to nastąpiło także na skutek znacznej redukcji etatów pracowniczych i wiązało się ze zwolnieniem z zakładu dużej liczby osób. Należało zatem uznać, że skarżąca była zatrudniona w Zakładach Aparatury Chemicznej "M" od dnia 1 grudnia 1997 r. do dnia 8 września 2001 r.
W ocenie skarżącej w sprawie istotne jest to, że zarówno w wypowiedzeniu z dnia 30 kwietnia 2001 r., jak i w wypowiedzeniu z dnia 8 września 2001 r. jako podstawę rozwiązania stosunku pracy wskazano art. 30 § 1 pkt 2 k.p., tj. rozwiązanie stosunku pracy przez pracodawcę za wypowiedzeniem. Zdaniem skarżącej, ten sam tryb wypowiedzenia stosunku pracy przez pracodawcę, powinien wywoływać te same skutki, a zatem okres zatrudnienia od dnia 1 maja 2001 r. do dnia 8 września 2001 r. powinien zostać także zaliczony na poczet okresu uprawniającego do emerytury. W związku z powyższym należało uznać, że skarżąca zgodnie z art. 37k ust. 1 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, nabyła uprawnienie do domagania się świadczeń przedemerytalnych już w dniu złożenia wniosku legitymując się 35-letnim okresem zatrudnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki normatywne określa § 2 art. 183. Ponieważ w niniejszej sprawie przesłanki nieważności nie zachodzą, Sąd drugiej instancji rozpoznał sprawę w granicach zakreślonych zarzutem skargi kasacyjnej.
Z uwagi na to, że skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia prawa materialnego, dla oceny trafności tego zarzutu miarodajne są niepodważone ustalenia faktyczne zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Zgodnie z art. 37k ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001 r. świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy kobieta osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 35 lat.
Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że ocena spełnienia warunków określonych w tym przepisie następuje na dzień rozwiązania stosunku pracy z przyczyn leżących po stronie pracodawcy. Oznacza to, że do okresu uprawniającego do świadczenia przedemerytalnego nie wlicza się okresu zatrudnienia następującego po nim, a rozwiązanego z innych przyczyn. Decydujące znaczenie ma zatem nie tryb rozwiązania umowy o pracę lecz jej przyczyna.
W świetle art. 2 ust. 1 pkt 20 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu zakres znaczeniowy pojęcia "przyczyn dotyczących zakładu pracy" oznacza rozwiązanie stosunku pracy z powodu ogłoszenia upadłości pracodawcy, jego likwidacji lub likwidacji stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych, organizacyjnych, produkcyjnych lub technologicznych (...).
Przechodząc od rozważań ogólnych na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż pracodawca rozwiązał ze skarżącą stosunek pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy z dniem 30 kwietnia 2001 r. Fakt późniejszego zawarcia przez tego samego pracodawcę ze skarżącą umowy o pracę 1 maja 2001 r., a następnie jej rozwiązania z dniem 8 września 2001 r. za wypowiedzeniem powyższego warunku nie spełnia. Nie nastąpiło ono bowiem z przyczyn dotyczących zakładu pracy, o których mowa w powołanym przepisie. Z kolei niespełnienie przez skarżącą jednego z warunków określonych w art. 37k ust. 1 pkt 3 na dzień rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, tj. na 30 kwietnia 2001 r. w postaci nieposiadania okresu uprawniającego do emerytury co najmniej 35 lat skutkowało odmową przyznania jej przedmiotowego świadczenia.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu w oparciu o przepis art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
O kosztach orzeczono na mocy § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).