Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 779/19, po rozpoznaniu sprawy ze skargi T. B., A.S., E.K., Z. K., J.N., Z.B. i K. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2019 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomości oznaczone w ewidencji gruntów jako działki o numerach [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, położone we [...], obręb [...], wywłaszczone na podstawie Zarządzenia Naczelnika Miasta [...] z dnia [...] grudnia 1980 r. Nr [...] o wyznaczeniu terenów budownictwa jednorodzinnego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Wojewoda [...]i, zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:
art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 80 i art. 7 i 77 k.p.a. oraz art. 16 k.p.a. poprzez uznanie, iż działanie organu narusza ww. przepisy w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy albowiem organ ten, w ocenie Sądu, nie dokonał analizy sprawy, która dotyczyła ustalenia odszkodowania, gdyż nie zbadał uprzednio, czy znajdująca się w aktach sprawy ostateczna decyzja odszkodowawcza zawiera poświadczenie ostateczności, czy decyzja ta dotyczy przedmiotowej działki, a jej adresatem jest uprawnionym do uzyskania odszkodowania właściciel tego gruntu, i czy została mu ona skutecznie doręczona, w sytuacji gdy organ był związany ustaleniami faktycznymi i prawnymi ostatecznej decyzji Naczelnika Miasta [...] z dnia [...] października 1981 r ustalającej odszkodowanie za grunt wywłaszczony i nie miał podstawy prawnej do badania wskazanych przez Sąd przesłanek będących domeną postępowania zastrzeżonego dla trybu nadzwyczajnego, art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez uwzględnienie przez Sąd skargi i uchylenie kontrolowanego aktu organu administracji wraz z decyzją organu I instancji w sytuacji braku naruszenia prawa materialnego i braku wad prowadzonego postępowania przez kontrolowany organ, art. 134 § 1 p.p.s.a, przez przekroczenie granic rozpoznawanej sprawy polegające na zarzuceniu organowi II instancji braku zbadania kwestii ostateczności decyzji w ramach zwykłego postępowania o ustalenie odszkodowania tj. okoliczności wydania i doręczenia decyzji Naczelnika Miasta z dnia [...] października 1981 r., tj. czy została ona skierowana do P. B. będącego właścicielem działek objętych zgłoszonym żądaniem i skutecznie doręczona uprawnionemu, w sytuacji gdy nie została wyeliminowania z obrotu prawnego ww. decyzja i wiąże ona erga omnes, naruszenie przepisu art. 141 § 4 ustawy p.p.s.a. polegające na wadliwym sporządzeniu uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia z powodu braku w uzasadnieniu elementów wymienionych w art. 141 § 4 ustawy p.p.s.a. w szczególności pominięcie w całości podstawy prawnej rozstrzygnięcia tj. art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, statuującej zamknięty krąg beneficjentów odszkodowania z wyłączeniem cesjonariuszy singularnych.
Wnioskiem z 7 sierpnia 2020 r. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego zwrócił się o podjęcie przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego uchwały w celu wyjaśnienia przepisów prawnych, których stosownie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych:
- 1. Czy odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64, ze zm.), może być od dnia 1 stycznia 1998 r. ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 65, ze zm.) dla spadkobiercy właściciela nieruchomości wymienionej w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości;
- 2. Czy odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, może być ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 65, ze zm.) również na rzecz nabywcy nieruchomości w drodze umowy zawartej po dniu czasowego zajęcia tej nieruchomości w trybie określonym w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
Sprawie została nadana sygnatura I OPS 1/20.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W sprawie niniejszej zachodzą podstawy do zawieszenia postępowania w oparciu o przepis art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.), zgodnie z którym sąd może zawiesić z urzędu postępowanie, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania sądowoadministarcyjnego. Takim postępowaniem jest postępowanie w sprawie I OPS 1/20 o wyjaśnienie przepisów, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie. Przedstawione do rozstrzygnięcia wątpliwości dotyczą m. in. rozbieżności w stosowaniu przepisu art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w stosunku do nabywcy nieruchomości w drodze umowy zawartej po dniu czasowego zajęcia tej nieruchomości w trybie określonym w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
Wprawdzie w rozpoznawanej sprawie utrata własności przez poprzednika prawnego wnoszących skargę do Sądu I instancji nastąpiła na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192, ze zm.), to niemniej jednak poruszana w skardze kasacyjnej kwestia oceny skutków prawnych cesji wierzytelności w kontekście przejścia uprawnień do żądania ustalenia i wypłacenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość jest analogiczna do zagadnienia, którego dotyczy wniosek Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie I OPS 1/20. Pogląd wyrażony w tej sprawie może mieć zatem znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszego postępowania.
Z tych przyczyn, skład orzekający uznał, że powyższa zależność uzasadnia zawieszenie postępowania sądowego w przedmiotowej sprawie do czasu podjęcia uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny, o czym orzeczono na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a.