Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 23 maja 2024 r., sygn. akt VIII SA/Wa 115/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę G.T. (dalej również: "strona", "skarżący", "skarżący kasacyjnie") na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej również: "organ II instancji", "organ odwoławczy", "MWINGiK") z 30 listopada 2023 r., nr 223/2023 (dalej: "zaskarżony akt/decyzja", "akt/decyzja z 30 listopada 2023 r."), utrzymującą w mocy akt Starosty K. (dalej również: "Starosta", "organ I instancji") z 7 września 2023 r., nr GKN.II.D.6620.11.2023 (dalej: "akt/decyzja z 7 września 2023 r.", "akt/decyzja Starosty"), którym organ I instancji odmówił aktualizacji informacji zawartej w ewidencji gruntów i budynków (dalej: "egib", "ewidencja") w zakresie budynku mieszkalnego, oznaczonego identyfikatorem [...], usytuowanego na działkach ewidencyjnych nr.: [...] i [...], obręb [...], gmina [...], na podstawie danych zawartych w operacie technicznym nr [...] (dalej również: "operat z 2023 r.").
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne.
28 czerwca 2023 r. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (dalej: "zasób", "pzgik") przyjęty został operat techniczny nr [...]. Jego integralną część stanowił wykaz zmian danych ewidencyjnych dotyczących budynku mieszkalnego, usytuowanego obecnie na działkach nr ewid.: [...] i [...] w obrębie [...], gmina [...] (k. 73 akt adm.). Z ww. wykazu wynika, że miejsce aktualnie wykazywanego w ewidencji budynku mieszkalnego, o identyfikatorze nr [...] i powierzchni zabudowy 111 m2, wykonawca prac wykazał w stanie nowym dwa budynki mieszkalne o identyfikatorach nr: [...], powierzchnia zabudowy 70 m2 i nr: [...], powierzchnia zabudowy: 49 m2. Zawarte w operacie z 2023 r. twierdzenia w ramach sprawozdania technicznego - na podstawie operatu technicznego [...] (dalej również: "operat z 2005 r.") i aktu notarialnego Rep. A, Nr [...] z [...] września 2005 r.- wskazują, że cyt.: "(...) rozdzielono budynek mieszkalny na dwa osobne budynki mieszkalne." (k. 80 akt adm.). W operacie brak było przedstawionego odcinka granicy wewnątrz budynku na rzutach poszczególnych kondygnacji budynku.
Zawiadomieniem z 11 lipca 2023 r. Starosta wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie aktualizacji informacji zawartych w egib, w zakresie budynku o identyfikatorze [...] usytuowanego na działkach nr [...] i [...], obręb [...], gmina [...]. Jednocześnie organ I instancji wezwał właścicieli ww. nieruchomości do dostarczenia dokumentów architektoniczno-budowlanych, potwierdzających zasadność zmian. Strony żadnych dowodów (w tym: projektów i dokumentacji architektoniczno-budowlanej, potwierdzających zmiany wynikające z opracowania geodezyjnego nr [...]) nie przedstawiły. Pismami z 12 lipca 2023 r. Starosta zwrócił się do Wójta Gminy G. (dalej: "Wójt"), Wydziału Budownictwa i Architektury Starostwa Powiatowego w K. oraz Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. o przesłanie wszelkich dokumentów dotyczących ww. budynku. Pismem z 27 lipca 2023 r. Wójt poinformował, że w rejestrach pozwoleń na budowę figuruje decyzja GTK-8381/20/93 z dnia 14 lipca 1993 r., dot. przeniesienia na innego inwestora pozwolenia na rozbudowę rzeczonego budynku.
Wydział Budownictwa i Architektury Starostwa Powiatowego w K. przesłał decyzję znak GTK-8381/20/88/93 z 14 lipca 1993 r., dotycząca przeniesienia pozwolenia na rozbudowę ww. budynku mieszkalnego na innego inwestora tj. G.T. i E.T. Decyzja nie zawierała żadnych załączników graficznych.
W tej sytuacji decyzją znak GKN.II.D.6620.11.2023 z dnia 7 września 2023 r. Starosta odmówił aktualizacji informacji zawartych w egib w zakresie opisanego na wstępie budynku mieszkalnego.
Odwołanie od ww. decyzji Starosty wnieśli G.T. i E.T.
Po rozpoznaniu odwołania, opisaną na wstępie decyzją z 30 listopada 2023 r. MWINGiK, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "kpa"), art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2023 r., poz. 1752 ze zm., dalej: "pgik"), utrzymał w mocy akt Starosty. Organ odwoławczy przytoczył treść: art. 2 pkt 8, art. 20 ust. 1 art. 24 ust. 2b i 2c pgik, wskazując, że G.T. i E.T. stali się współwłaścicielami działki nr [...] zgodnie z umową przekazania gospodarstwa rolnego Rep. A nr [...] z [...] maja 1989 r. MWINGiK ustalił, że 12 lipca 2005 r. do państwowego ośrodka dokumentacji geodezyjnej przyjęty został operat techniczny nr [...] (dalej: "operat z 2005 r."), dotyczący podziału działki nr [...]. W sprawozdaniu technicznym, które zawierał ten dokument zawarto m.in. informację, że granica między działkami dzielonymi przebiega przez budynek mieszkalny, zaś granica w budynku przebiega ścianą nośną.
W operacie znajduje się wykaz zmian gruntowych, gdzie w miejsce działki nr [...] wykazano działki nr [...] i nr [...] odpowiednio o powierzchni: 1,7121 i 1,7141 ha. Szkic połowy załączony do operatu przedstawia pomiar dwóch naroży budynku wraz z miarami czołowymi każdej ze ścian. W załączonym do protokołu z przyjęcia granic działki szkicu granicznym nie wrysowano budynku. Na mapie z projektem podziału nieruchomości nie wrysowano przebiegu ścian nośnych dzielących budynek na dwa odrębne. Geodeta w sprawozdaniu stwierdził, że granica w budynku przebiega ścianą nośną, lecz w operacie brak jest dokumentów, na potwierdzenie tego stanu faktycznego.
W ocenie organu odwoławczego powyższe stanowi wyłącznie potwierdzenie przebiegu granic podziału działki, nie zaś budynku. MWINGiK za bezpodstawny uznał zarzut odwołujących, że brak dołączonego przez geodetą pomiaru ścian nośnych wynikał z ustaleń między geodetą a Powiatowym Ośrodkiem Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w K. i był spowodowany wejściem nowych, nie do końca przestrzeganych przepisów, wydanego na podstawie art. 100 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344 ze zm., dalej: "ugn"), Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (Dz. U. z 2004 r., Nr 268, poz. 2663, dalej: "rozporządzenie z 2004 r.", "rozporządzenie w sprawie podziałów nieruchomości"). Organ odwoławczy wskazał przy tym, że przepisów nie stosuje się do nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i leśne, a w przypadku braku planu miejscowego do nieruchomości wykorzystywanych na cele rolne i leśne, chyba że dokonanie podziału spowodowałoby konieczność wydzielenia nowych dróg niebędących niezbędnymi drogami dojazdowymi do nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych albo spowodowałoby wydzielenie działek gruntu o powierzchni mniejszej niż 0,3000 ha.
Nowo wydzielone działki wykorzystywane były zaś na cele rolne i miały powierzchnię powyżej 1,7 ha. MWINGiK zauważył jednak, że ww. przepisy można stosować pomocniczo, przy czym geodeta - zgodnie z obowiązującym wówczas § 46 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (na datę operatu z 2005 r.: Dz. U. z 2001 r., Nr 38, poz. 393, dalej: "rozporządzenie z 2001 r.", "rozporządzenie egib") miał obowiązek dołączyć wykaz zmian danych nie tylko gruntowych, ale i budynkowych, tj. założyć kartoteki dla nowopowstałych budynków. Organ podzielił stanowisko Starosty, że opracowanie geodezyjne dotyczyło podziału gruntu, a nie budynku.
Odnosząc się do treści aktu notarialnego Rep. A [...] z [...] września 2005 r. (dalej: "akt notarialny z 2005 r.") organ II instancji podał, że odwołujący znieśli współwłasność zabudowanej nieruchomości rolnej, w ten sposób, że G.T. nabył własność zabudowanej działki nr [...] o powierzchni 1,7141 ha, zaś E.T. nabył własność zabudowanej działki nr [...] powierzchni 1,7121 ha. Przytoczył zapis zawarty w tym dokumencie, że cyt.: "(...) na przedmiotowej nieruchomości znajduje się dom mieszkalny, murowany, z poddaszem użytkowym, w którym znajdują się dwa odrębne mieszkania użytkowane przez stawiających; - każde z mieszkań składa się z czterech izb mieszkalnych oraz łazienki, przy czym część domu użytkowana przez G.T. posiada również werandę; - powyższy podział podzielił przedmiotowy dom wzdłuż ściany nośnej dzielącej dom na dwa mieszkania, przy czym łazienka i weranda użytkowana przez G.T. znalazły się w granicach działki [...], użytkowanej przez E.T.." Dalej wyjaśnił, że egib rejestruje w prowadzonym rejestrze jedynie stany prawne wynikające z określonych dokumentów urzędowych, a zatem stany ustalane w innym trybie lub przez inne organy orzekające.
Organ prowadzący egib nie może domniemywać, czy celem zniesienia współwłasności był podział budynku mieszkalnego na dwa budynki, czy wydzielenie odrębnej własności lokali. Zdaniem MWINGiK notariusz powinien w akcie notarialnym jednoznacznie stwierdzić, co było przedmiotem zniesienia współwłasności. Za bezzasadny organ odwoławczy uznał zarzut, że z powodu braku ewidencji budynków w latach wcześniejszych, budynek nie został wykazany, jako dwa odrębne budynki. Ocenił, że powodem takiego stanu był brak wykazu zmian budynkowych sporządzonego przez geodetę, czy odpowiedniej dokumentacji architektoniczno-budowlanej. Posiadana przez Starostę dokumentacja, wskazuje, że jest to jeden, rozbudowany budynek.
Skargę na ww. akt organu odwoławczego wywiódł G.T.
Analizując stan sprawy, Sąd wojewódzki doszedł do przekonania, że skarga jest niezasadna. W ocenie WSA organ rzeczowo i wyczerpująco przedstawił okoliczności faktyczne i prawne sprawy, w sposób predysponujący do uznania, że została ona dostatecznie wyjaśniona i poparta prawnymi argumentami. Zdaniem Sądu I instancji spór sprowadza się do ujawniania w egib skutków aktu notarialnego z 2005 r. Przechodząc do merytorycznej oceny sprawy, WSA przytoczył treść art. 24 ust. 2a pkt 2 pgik, art. 24 ust. 2b pgik i art. 24 ust. 2c tej ustawy. Dalej zauważył, że zdaniem skarżących, przyjęty do pzgik operat z 2023 r., którego integralną część stanowił opisany powyżej wykaz zmian danych ewidencyjnych dotyczących budynku mieszkalnego, wraz z przedłożonym aktem notarialnym z 2005 r. – powinien być podstawą aktualizacji informacji zawartych w egib.
Odnosząc się do powyższego twierdzenia, Sąd wojewódzki stwierdził, że niewątpliwie w ww. wykazie w miejsce aktualnie wykazywanego w egib, budynku mieszkalnego o powierzchni zabudowy 111 m² wykonawca prac wykazał dwa budynki mieszkalne o powierzchni zabudowy 70 m² i 49 m². W ocenie WSA trafna była jednak konkluzja organów, że z operatu [...] oraz aktu notarialnego Rep. [...] z [...] września 2005 r. – nie wynika, że budynek (na działce [...] i [...]) został podzielony na dwa odrębne budynki. Zdaniem Sądu I instancji, analiza ww. aktu notarialnego, wskazuje, że cyt.: "(...) sporządzający powyższy akt notariusz miał wiedzę co do faktu, iż łazienka i weranda użytkowana przez G.T. znajduje się w granicach działki [...] – użytkowanej prze E.T.
Zatem aktem notarialnym, notariusz nie mógł dokonać zniesienia współwłasności domu. Zapis zawarty w akcie odnoszący się do podziału domu na dwa mieszkania nie może prowadzić do interpretacji, że dokonano zniesienia współwłasności budynku, bowiem odniesiono się do ściany nośnej dzielącej dom na dwa mieszkania." (str. 8 uzasadnienia wyroku; k. 35 verte akt sąd.). WSA zauważył również, że w operacie z 2005 r., sporządzonym na potrzeby podziału działki nr [...], geodeta w sprawozdaniu stwierdził, że granica w budynku przebiega ścianą nośną. Do dokumentu tego nie dołączono jednak potwierdzającej ten fakt dokumentacji, a w szczególności wyrysowania przebiegu ścian nośnych, dzielących budynek na dwa odrębne. Zdaniem Sądu I instancji, byłoby to zgodne z wówczas obowiązującym § 46 ust. 3 rozporządzenia egib.
Tym samym - w ocenie WSA - opracowanie geodezyjne dotyczyło wyłącznie podziału gruntu. Sąd I instancji, powołał się również na zawarte w akcie notarialnym zapisy, skierowane do sądu wieczystoksięgowego w zakresie dokonania stosownych wpisów. Jego zdaniem nie potwierdzają one zniesienia współwłasności budynku, a wskazują, że każdy ze stawających do aktu notarialnego nabył własność nieruchomości zabudowanej o określonej powierzchni. W efekcie Sąd powielił wywody organu, że nie może on domniemywać, czy celem zniesienia współwłasności był podział budynku mieszkalnego na dwa odrębne budynki, czy też wydzielenie dwóch odrębnych lokali.
Następnie WSA przytoczył treść art. 93 ust. 3b ugn, wskazując, że w świetle obecnie obowiązujących regulacji, jeżeli przedmiotem podziału jest nieruchomość zabudowana, a proponowany jej podział powoduje także podział budynku, granice projektowanych do wydzielenia działek gruntu powinny przebiegać wzdłuż pionowych płaszczyzn, które tworzone są przez ściany oddzielenia przeciwpożarowego usytuowane na całej wysokości budynku od fundamentu do przekrycia dachu. W budynkach, w których nie ma ścian oddzielenia przeciwpożarowego, granice projektowanych do wydzielenia działek gruntu powinny przebiegać wzdłuż pionowych płaszczyzn, które tworzone są przez ściany usytuowane na całej wysokości budynku od fundamentu do przekrycia dachu, wyraźnie dzielące budynek na dwie odrębnie wykorzystywane części. Konstatując następnie, że powyższe nie przesądza, że w sprawie istnieje spór o zakres prawa własności.
WSA zaznaczył również, że kwestii cywilistycznych, wieczystoksięgowych, a także sporów rodzinnych o zakres prawa własności nie rozstrzyga starosta prowadzący egib. Podał następnie, że aktualnie budynek objęty aktem notarialnym z 2005 r. posadowiony jest na dwóch nieruchomościach w rozumieniu art. 46 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (na datę wyroku WSA: Dz. U. z 2023 r., 1610 ze zm., dalej: "kc"). Końcowo Sąd stwierdził, że cyt.: "(...) skarżący w sposób nieuprawniony chce interpretować akt notarialny do czego nie jest uprawniony, podobnie jak rozstrzygający sprawę organ."
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł G.T., kwestionując go w całości i na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "ppsa"), zarzucając:
- a) naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
- - art. 7b ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 7 d, art. 20 ust. 1 i art. 24 ust. 2c pgik, cyt.: "(...) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie co doprowadziło do niezasadnego odmówienia dokonania aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie budynku mieszkalnego oznaczonego identyfikatorem nr [...] usytuowanego na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] w obrębie [...], gmina [...], na podstawie danych zawartych w operacie technicznym nr [...] i niezasadnego oddalenia skargi";
- - art. 24 ust. 2a pkt 1 i 2 pgik, cyt.: "(...) poprzez jego niezastosowanie i nie dokonanie wnioskowanych zmian (z urzędu lub na wniosek) w postaci aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, w sytuacji kiedy taki obowiązek wynikał z faktu złożenia dokumentów w postaci aktu notarialnego Rep. A nr [...] z [...].09.2005 r. oraz operatu geodezyjnego przyjętego do PZKIK pod nr [...]";
- - § 4 ust. 1 rozporządzenia z 2004 r., cyt.: "(...) poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, kiedy granice wydzielonych dziatek gruntu przebiegają wzdłuż pionowych płaszczyzn budynków, które tworzone są przez ściany usytuowane na całej wysokości budynku od fundamentu do pokrycia dachu, wyraźnie dzielące budynek na dwie odrębnie wykorzystywane części, które mają własne wejścia i są wyposażone w odrębne instalacje, co daje podstawy do wnioskowanej aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków";
- b) naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 76 § 1 i art. 2, art. 77 § 1, art. 80 kpa, cyt.: "(...) poprzez niedostrzeżenie, iż organy administracyjne uchybiły wskazanym przepisom w ten sposób, iż zostały pominięte i nie uwzględnione następujące okoliczności:
- 1. iż pominięto konsekwencje w wykazie zmian ewidencyjnych budynku, wynikające z przyjętego do PZGIG operatu geodezyjnego nr [...], zgodnego ze stanem faktycznym i prawnym, sporządzonego w celu doprowadzenia do zgodności stanu zapisanego w EGIB ze stanem faktycznym i stanem prawnym zapisanym w księgach wieczystych nr [...] i [...];
- 2) iż z operatu źródłowego ([...]) dotyczącego podziału dziatki [...] na działki nr [...] i [...] wynika jednoznacznie możliwość podziału budynku mieszkalnego;
- 3) iż z aktu notarialnego Rep. A nr [...] z [...].09.2005 r. wynika podstawa do przeprowadzenia podziału budynku i akt ten z zgodnie z wolą uczestników dotyczył nie tylko działek, ale i budynku;
- 4) iż zostały pominięte wniosku z dowodu znajdującego się w aktach sprawy w postaci operatu nr [...], sporządzonego przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia, w zakresie posiadanych kompetencji, nie kwestionowanego przez nikogo, przyjętego do zasobu i urzędowo stanowiącego dowód stwierdzonych tam okoliczności;
- 5) iż przebieg granicy pomiędzy działkami [...] i [...] przebiega wzdłuż ścian nośnych budynku, co jednoznacznie wskazuje na możliwość podziału budynku na dwa odrębne budynki, wyposażone w odrębne wejścia, instalacje, przedzielone ścianą nośną, usytuowane na dwóch odrębnych działkach, których właściciele są w tym zakresie całkowicie zgodni."
Podnosząc powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W środku zaskarżenia wyroku zawarto również oświadczenie o zrzeczeniu się przeprowadzenia rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie ww. zarzutów, koncentrującą się wokół zagadnienia sprzeczności wynikającej z przyjęcia operatu z 2023 r. do pzgik, przy jednoczesnej odmowie wpisu danych w nim zawartych do egib.
Organ i uczestnik postępowania nie przedstawili odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ppsa, ponieważ skarżący kasacyjnie zrzekli się rozprawy, a organ w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu środka zaskarżenia, nie zażądał jej przeprowadzenia.
Stosownie do art. 183 § 1 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W analizowanej sprawie przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, wyliczone enumeratywnie w art. 183 § 2 ppsa, nie występują. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy związany jest granicami środka zaskarżenia, wyznaczonymi wskazanymi w nim podstawami, tj.: naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ppsa); naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa).
Skargą kasacyjną objęto zarzuty w ramach obu podstaw określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 ppsa. W tej zaś sytuacji pierwszeństwo rozpoznania przysługuje – co do zasady – naruszeniom o charakterze procesowym, gdyż skuteczność ewentualnego błędu subsumpcji (niewłaściwego zastosowania danego przepisu prawa materialnego) powiązana jest bezpośrednio z zarzutami w zakresie naruszenia przepisów postępowania.
Rozpoznając skargę kasacyjną w powyżej zakreślonych granicach stwierdzić należy, że jej argumentacja jest zasadna, w stopniu skutkującym uchyleniem zaskarżonego wyroku, kwestionowanej decyzji MWINGiK oraz aktu Starosty. Organy naruszyły bowiem art. 80 kpa, co zaskarżonym wyrokiem wadliwie sanował Sąd wojewódzki, oddalając skargę z mocy art. 151 ppsa.
Istotą sporu w tej sprawie jest możliwość aktualizacji danych w egib na podstawie - wpisanego 28 czerwca 2023 r. przez Starostę do zasobu - operatu technicznego z 2023 r. oraz aktu notarialnego z 2005 r., stanowiącego podstawę wpisu podziału działki nr [...] do ksiąg wieczystych (dalej: "kw"). Operat z 2023 r. sporządzono w celu ujawnienia w egib dwóch budynków mieszkalnych, posadowionych na działkach nr [...] i [...] – w miejsce jednego budynku mieszkalnego, stanowiącego uprzednio współwłasność G.T. i E.T. W ocenie skarżącego, powstały one w wyniku podziału nieruchomości rolnej zabudowanej nr [...], wraz z wyodrębnieniem ww. dwóch działek.
Poza wątpliwościami w sprawie pozostaje, że w 2005 r. dokonano podziału nieruchomości wykorzystywanej na cele rolne (działka nr [...]), położonej w obszarze nieobjętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (dalej: "mpzp"), na działki nr: [...] i [...], o powierzchni odpowiednio 1,7121 i 1,7141 ha. Podział nie spowodował konieczności wydzielenia nowych dróg, niebędących niezbędnymi drogami dojazdowymi do nieruchomości, ani wydzielenia działek gruntu o powierzchni mniejszej niż 0,3000 ha. Dla ww. nieruchomości nie została również wydana prawomocna decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (vide: zaświadczenie Wójta Gminy G. z 7 czerwca 2005 r.). W efekcie odnotować należy, że w sprawie zastosowania nie będą miały przepisy podziałowe, określone w Dziale III Rozdziale I ugn (art. 92 ugn), z wyłączeniem jednak - wobec faktu, że mamy do czynienia z podziałem budynku mieszkalnego, co jest przedmiotem aktualizacji - zacytowanego jedynie przez Sąd I instancji - art. 93 ust. 3b ugn oraz wskazanego przez skarżącego kasacyjnie, jako naruszony przez organy § 4 rozporządzenia z 2004 r.
Dalej zauważyć trzeba, że ww. podział znalazł swoje odzwierciedlenie we wpisach w kw: 1. nr [...] (m.in.: Dział I-O - oznaczenie nieruchomości: nr działki: [...]; sposób korzystania: działka zabudowana; R, W-R, B-R; Dział I-SP - spis praw związanych z własnością: Wnioski i podstawy wpisów w księdze wieczystej: Akt notarialny Rep. A, Nr [...] z [...] września 2005 r., umowa zniesienia współwłasności oraz § 5 tej umowy; Dział II- Własność: E.T.; Dział III-Prawa, roszczenia i ograniczenia: Rubryka 3.4 - Treść wpisu: ograniczone prawo rzeczowe; służebność osobista polegająca na prawie korzystania z łazienki i werandy, dotychczas użytkowanych przez G.T.; Podstawa wpisu: Akt notarialny Rep. A, z [...] września 2005 r., umowa zniesienia współwłasności oraz § 5 tej umowy);
2. nr [...] (m.in.: Dział I-O - oznaczenie nieruchomości: nr działki: [...]; sposób korzystania: nieruchomość rolna zabudowana; R, S-R, B-R; Dział I-SP - spis praw związanych z własnością: Wnioski i podstawy wpisów w księdze wieczystej: Akt notarialny Rep. A, Nr [...] z [...] września 2005 r., umowa zniesienia współwłasności oraz § 5 tej umowy; Dział II- Własność: G.T.).
Powyższe wskazuje, że podstawą dokonanego wpisu w kw był akt notarialny z 2005 r., "umowa zniesienia współwłasności". W tym aspekcie należy zwrócić uwagę, że w myśl art. 2 § 1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (na datę aktu z 2005 r.: Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 369 ze zm., dalej: "Prawo o notariacie", "pn"), notariusz w zakresie swoich uprawnień, o których mowa w art. 1, działa jako osoba zaufania publicznego, korzystając z ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym. Czynności notarialne, dokonane przez notariusza zgodnie z prawem, mają charakter dokumentu urzędowego (§ 2).
Nadto, zgodnie z art. 92 § 1 pkt 5 Prawa o notariacie, akt notarialny powinien zawierać oświadczenia stron, z powołaniem się w razie potrzeby na okazane przy akcie dokumenty. Stosownie do art. 92 § 4 pn, jeżeli akt notarialny w swej treści zawiera przeniesienie, zmianę lub zrzeczenie się prawa ujawnionego w księdze wieczystej albo ustanowienie prawa podlegającego ujawnieniu w księdze wieczystej, bądź obejmuje czynność przenoszącą własność nieruchomości, chociażby dla tej nieruchomości nie była prowadzona księga wieczysta, notariusz sporządzający akt notarialny jest obowiązany zamieścić w tym akcie wniosek o dokonanie wpisu w księdze wieczystej, zawierający wszystkie dane wymagane przepisami Kodeksu postępowania cywilnego. Notariusz jest obowiązany przesłać z urzędu sądowi właściwemu do prowadzenia ksiąg wieczystych wypis aktu notarialnego zawierający wniosek o wpis do księgi wieczystej wraz z dokumentami stanowiącymi podstawę wpisu, w terminie trzech dni od sporządzenia aktu.
W sporządzonym w tej sprawie akcie notarialnym z 2005 r. zawarto oświadczenia stron w kwestii podziału budynku mieszkalnego ("domu mieszkalnego" - jak zapisano w treści aktu) dokonano, cyt.: "(...) wzdłuż ściany nośnej dzielących dom na dwa mieszkania...", przy czym łazienka i weranda użytkowana przez G.T. znalazły się w granicach działki [...], użytkowanej przez G.T.." - w czym skarżący upatruje prawnego usankcjonowania podziału budynku mieszkalnego id: [...], na dwa odrębne budynki. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że ww. oświadczenia stron aktu, oparto na okazanej przez stawających mapie z projektem podziału działki nr [...], zarejestrowanej w Starostwie Powiatowym w K., Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej 12 lipca 2005 r., nr [...] (vide: akt notarialny z 2005 r., k. 60 akt adm.). Ww. mapa stanowi integralną część operatu z 2005 r. (k. 87 akt adm.), przy czym uwidoczniono w niej sporny budynek mieszkalny, przez który przebiega linia projektowanego podziału (kolor czerwony).
Powyższe nie stanowi jednak potwierdzenia przeprowadzenia podziału spornego budynku, a jedynie przyjęcie przez notariusza oświadczenia stron stawających do aktu w tym zakresie. Rację w tej sytuacji przyznać należy organom i Sądowi wojewódzkiemu, które wskazują, że opisany powyżej dokument urzędowy potwierdza jedynie podział nieruchomości gruntowej, na dwie odrębne działki (nr [...] i [...]), nie zaś wyodrębnienie dwóch "nowych" budynków – co dodatkowo odzwierciedlają wpisy w kw.
Odnotować w tym miejscu wypada, że postępowanie aktualizacyjne w zakresie ww. budynku mieszkalnego (id: [...]), zostało wszczęte przez Starostę z urzędu (art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. c pgik), w związku z przyjęciem 28 czerwca 2023 r. do pzgik operatu technicznego z 2023 r., cyt.: "(...) zawierającego wynik prac geodezyjnych, których wykonanie skutkowało zmianami w bazie danych ewidencji gruntów i budynków." (vide: treść zawiadomienia z 11 lipca 2023 r., k. 36 akt adm.).
W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że stosownie do art. 2 pkt 8 pgik, ewidencja gruntów i budynków (kataster nieruchomości) stanowi system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Zgodnie z art. 20 ust. 1 pgik, egib obejmuje informacje dotyczące: 1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty;
- 2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych;
- 3) lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej. W rejestrze wykazuje się także właścicieli nieruchomości, miejsce pobytu stałego lub adres siedziby podmiotów (art. 20 ust. 2 pkt 1 i 2 pgik). Zadaniem ewidencji jest odzwierciedlenie aktualnego stanu gruntów i budynków, wynikającego z odpowiednich dokumentów, uzasadniających podstawę danego wpisu (w tej sprawie będą to dokumenty włączone do pzgik). Zmiana treści wpisu, następująca w wyniku aktualizacji, wprowadzana jest do egib z urzędu – art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. a – d pgik, bądź w trybie wnioskowym – art. 24 ust. 2 pkt 2 pgik. W konsekwencji dezaktualizuje ona następczo i w odpowiednim zakresie zapis wcześniejszy, a więc możliwa jest jedynie w oparciu o dane, bądź dokument późniejszy, określony w art. 23 ust. 1 - 3 w zw. z art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. a pgik. Uzasadnienie dla wpisu aktualizacji wynikać może również z materiału przyjętego do zasobu (art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. c pgik), przepisów prawa (art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. b pgik), bądź wykrycia błędnych informacji (art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d pgik). Podstawą wprowadzenia zmian danych podmiotowych, będą: odpisy ksiąg wieczystych, prawomocne orzeczenia sądów, czy odpowiednie umowy zawarte w formie aktów notarialnych, a także ostateczne decyzje administracyjne. W przypadku zmian przedmiotowych, a więc również zmiany objętej postępowaniem w tej sprawie w zakresie podziału budynku mieszkalnego na dwa odrębne budynki, dokumentem takim będzie przyjęty do pzgik operat techniczny z 2023 r., który spełniać powinien wymagania rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2021 r., poz. 1390 ze zm.; dalej: "rozporządzenie z 2021 r.) - w tym zawierać dane określone w § 18 tego rozporządzenia, w brzmieniu aktualnym na rok 2023 r. W zaskarżonej do WSA decyzji MWINGiK stwierdzono zaś, że cyt.: "(...) geodeta, zgodnie z wówczas obowiązującym § 46 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków miał obowiązek dołączyć wykaz zmian danych nie tylko gruntowych, ale także i budynkowych tj. założyć kartoteki dla nowopowstałych budynków." (str. 111 akt adm.) - dokumentacji takiej brak jest w rzeczywistości w obu operatach (z 2005 r., jak i z 2023 r.). Stwierdzenie to prawdopodobnie dotyczy operatu z 2005 r. i - co istotne - jego treść znalazła odzwierciedlenie tak w kw, jak i w egib (mimo wskazanego przez organy braku w dokumentacji). W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny (wobec braku zarzutu skargi kasacyjnej w tym zakresie) na marginesie jedynie wskazuje, że powołany przez organ § 46 rozporządzenia egib z 2001 r., na datę operatu z 2023 r. nie obowiązywał, wobec czego brak było podstaw do przywoływania jego treści argumentując przeciwko prawidłowości danych zawartych w tym operacie (przyjętym do zasobu 28 czerwca 2023 r.). Dalej zauważyć wypada, że postępowanie aktualizacyjne ma na celu utrzymanie takiego stanu operatu ewidencyjnego, by dane w nim zawarte były zgodne zarówno z okolicznościami faktycznymi jak i stanem prawnym. Ewidencja obejmuje bowiem, co warte jest podkreślenia - aktualne i rzeczywiste - informacje dotyczące gruntów i budynków, a także właścicieli danej nieruchomości. Powyższe stanowisko odzwierciedla orzecznictwo sądów administracyjnych, które stoi na stanowisku, że zapisy egib cechuje charakter jedynie techniczno-deklaratoryjny (vide np.: wyroki NSA z: 14 listopada 2007 r., I OSK 1488/06,; 28 lipca 2009 r., I OSK 1044/08; 9 maja 2017 r., I OSK 2248/15; 1 grudnia 2020 r., I OSK 1444/20; 17 lutego 2022 r., I OSK 803/21; 9 maja 2023 r., I OSK 959/22).
Organy ewidencyjne - poprzez rejestrację i bieżącą aktualizację danych - odzwierciedlają zatem jedynie stany prawne ustalone w innym trybie (w tym m.in. w ramach: postępowań przed sądami powszechnymi; umów zawartych w formie aktów notarialnych; czy decyzji organów zatwierdzających podział nieruchomości), czyli treści wynikające ze stosownej dokumentacji i podlegające aktualizacji na podstawie informacji wyszczególnionych w art. 24 ust. 2a pgik. Przy czym organy te nie posiadają kompetencji do samodzielnego rozstrzygania kwestii spornych, dotyczących wpisów w egib. Rejestr egib cechuje zatem wtórność w stosunku do treści dokumentów uzasadniających podstawę wpisu, przy jednoczesnym wyłączeniu możliwości wykreowania stanu prawnego niezgodnego z takimi dokumentami. Z zacytowanych powyżej przepisów prawa jasno wynika, że zmiany treści danego wpisu w operacie ewidencyjnym w obrębie danych przedmiotowych (przebiegu granic, powierzchni danej działki, czy - jak w tej sprawie - podziału budynku mieszkalnego na dwa odrębne budynki), muszą mieć oparcie w odpowiednich dokumentach.
W analizowanym przypadku - co stwierdzono już powyżej (a czego nie zauważył Sąd wojewódzki powołując się jedynie na treść art. 24 ust. 2a pkt 1 oraz art. 24 ust. 2b pgik) - Starosta postępowanie aktualizacyjne wszczął z urzędu, wobec faktu przyjęcia 28 czerwca 2023 r. operatu technicznego z 2023 r. do materiałów zasobu. W tym miejscu przywołać należy brzmienie art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. c pgik, w myśl którego: informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z materiałów zasobu.
W konsekwencji przyjąć również należy, że sam fakt wpisania ww. operatu do pzgik stanowić powinien podstawę aktualizacyjną, formułującą obowiązek dokonania odpowiedniego wpisu przez organ ewidencyjny. Powyższe wynika wprost z zawartego w treści ww. przepisu, imperatywnego sformułowania "podlegają aktualizacji", nie zaś np. "mogą podlegać aktualizacji". Starosta, inicjując zmianę danych ewidencji w tej sprawie, zasadnie dostrzegł rozbieżność powstałą w wyniku wpisu do pzgik operatu z 2023 r. w zestawieniu z treścią funkcjonujących w obrocie danych egib. Bezsporny jest bowiem fakt, że uprzednio informacje rejestru obejmowały jedynie powstałe po podziale działki nr [...]: działki nr [...] i nr [...], a obecnie - w związku z włączeniem do materiałów zasobu dokumentu sporządzonego przez biegłego geodetę, uwzględniającego podział budynku mieszkalnego id: nr [...] na dwa odrębne budynki mieszkalne: 1) id nr: [...] i 2) [...], położone na wydzielonych w 2005 r. ww. działkach - dane zasobu wskazują na istnienie na wydzielonym gruncie dwóch "nowych" budynków mieszkalnych.
W tej zaś sytuacji, konieczne i prawidłowe było skorygowanie wpisu w egib o dane zawarte w zasobie. Niemożliwa do zaakceptowania byłaby bowiem sytuacja funkcjonowania w pzgik operatu technicznego, wskazującego na istnienie dwóch odrębnych budynków mieszkalnych, położonych odpowiednio na działkach nr [...] i [...], gdy z rejestru egib wynikałoby, że na gruncie tym umiejscowiono tylko jeden tego typu budynek. Aktualność i zgodność z rzeczywistością danych w ewidencji pozostałaby w takiej sytuacji na etapie wpisu danych z operatu z 2005 r.
W powyższym aspekcie Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla opisaną powyżej cechę aktualności i związania organów ewidencyjnych koniecznością odzwierciedlenia rzeczywistego stanu informacji w egib. Zauważa też dodatkowo (wobec braku zarzutu w środku zaskarżenia wyroku), że przyjęcie do zasobu operatu z 2023 r. - przy jednoczesnej odmowie wpisu do ewidencji wynikających z niego danych - mogłoby stanowić działanie sprzeczne z zasadą określoną w art. 8 § 1 i 2 kpa (Zasada zaufania do władzy publicznej; utrwalone praktyki rozstrzygania spraw). Trudno byłoby bowiem uznać za budzące zaufanie uczestników postępowania aktualizacyjnego w tej sprawie działanie, które pozwala organowi na przyjęcie całkowicie odmiennej oceny tego samego dokumentu (operatu z 2023 r.) w dwóch postępowaniach ewidencyjnych.
Z jednej strony bowiem Starosta weryfikuje pozytywnie operat z 2023 r. - m.in. na potrzeby: ewidencji gruntów i budynków (art. 19 ust. 1 pkt 11 pgik) – analizując jego treść w trybie art. 12b ust. 1 pkt 1 i pkt 2 pgik (a więc w perspektywie zgodności z przepisami prawa z zakresu geodezji i kartografii, tj.: 1) zgodności z obowiązującymi przepisami prawa z zakresu geodezji i kartografii; oraz 2) spójności przekazywanych zbiorów danych, o których mowa w art. 12a ust. 1 pkt 1 pgik, z prowadzonymi przez ten organ bazami danych) w zw. z § 36 Rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 18 sierpnia 2020 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (Dz. U. z 2022 r., poz. 1670, dalej: "rozporządzenie w sprawie standardów technicznych") – obejmującego w pkt 9, jako element konieczny tego dokumentu: "dokumentację niezbędną do aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, jeżeli kierownik zgłoszonych prac geodezyjnych stwierdzi zmiany w tym zakresie podczas ich wykonywania" i uwzględnia te dane w pzgik.
Bierze również pod rozwagę delegację ustawową z § 29 ww. rozporządzenia (Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się przy opracowywaniu map, o których mowa w § 24 ust. 1 pkt 1 lit. a i b, w zakresie nieuregulowanym przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz przepisami wydanymi na podstawie art. 100 i art. 108 tej ustawy."). Następnie zaś kwestionuje wartość przyjętego do zasobu operatu, jako podstawę wprowadzenia odpowiedniej zmiany w egib.
Powyższego nie dostrzegł Sąd I instancji, uchylając się de facto od skonkretyzowanej wypowiedzi we wskazanym wyżej zakresie, a wyrażone stanowisko ograniczając do powielenia poglądów organu, arbitralnie w tej sytuacji uznanych za prawidłowe. Nie stanowi bowiem trafnego uzasadnienia dla odmowy aktualizacji danych egib samo wyartykułowanie tezy, że w ramach postępowania dotyczącego wpisu do zasobu zweryfikowano pozytywnie jedynie walory techniczne tego dokumentu (bez odwołania się do konkretnych przepisów prawa). Co oczywiste, operat techniczny ukierunkowany na aktualizację danych ewidencji w zakresie ww. podziału budynku mieszkalnego, wymaga odpowiedniej, określonej prawem dokumentacji.
W efekcie stwierdzić należało, że organy przyjęły wadliwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, uznając operat z 2023 r. za dokument niewystarczający dla dokonania zmiany danych w egib – z mocy art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. c pgik - czym naruszyły art. 80 kpa. Sanując zaś powyższe zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie naruszył art. 151 ppsa.
Odnosząc się do postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów w obrębie podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że organy nie naruszyły art. 7b ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 7d, art. 20 ust. 1 i art. 24 ust. 2c pgik. Art. 7b ust. 2 pkt 2 pgik określa zadania wojewódzkiego inspektora nadzoru geodezyjnego i kartograficznego, konstytuując zasadę, że jest on organem wyższego stopnia w stosunku do organów administracji geodezyjnej i kartograficznej; art. 7d tej ustawy wyznacza katalog zadań starosty w zakresie geodezji i kartografii. Z art. 20 ust. 1 pgik (podzielonego na jednostki redakcyjne w postaci odpowiednich: ustępów i punktów, które autor skargi kasacyjnej, w celu oceny zakresu naruszenia powinien był wyszczególnić, a czego nie uczynił), wynika zawartość egib; zaś art. 24 ust. 2c pgik wskazuje, że odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Ww. przepisy mają charakter kompetencyjny, a zatem ich ewentualne naruszenie polegałoby na działaniu organu poza właściwością (art. 7b i 7d pgik) - do czego w tej sprawie nie doszło; dokonaniu wpisu danych, nieobjętych dyspozycją art. 20 pgik, bądź w przypadku odmowy wpisu do ewidencji w formie innej niż wydanie decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c ustawy) - co również nie miało miejsca na gruncie tej sprawy. Walidacja zaś kwestii prawidłowości przeprowadzenia podziału spornego budynku mieszkalnego na dwa odrębne budynki (a więc ewentualne naruszenie § 4 rozporządzenia z 2004 r.) i odzwierciedlenia odpowiedniej informacji w tym zakresie w egib (ewentualna wada w ramach art. 24 ust. 2a pkt 1 i 2 pgik), będzie oceniana po weryfikacji przez organy wagi przyjęcia operatu z 2023 r. do pzgik. Na tym etapie sprawy, jakiekolwiek dodatkowe oceny w tym aspekcie - poza poczynionymi już powyżej - byłyby przedwczesne.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu wyroku, dokonując analizy i oceny operatu z 2023 r. w kontekście art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. c pgik. Wypowie się przy tym w kwestii zgodności informacji wynikających z aktualnych materiałów przyjętych do pzgik 28 czerwca 2023 r. z danymi objętymi egib, odnosząc się do istnienia na działkach nr [...] i [...], obręb [...], gmina [...], jednego budynku mieszkalnego (bądź dwóch budynków mieszkalnych – powstałych po podziale). Następnie zaś alternatywnie: zastosuje art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. c pgik - wpisując do egib dane przyjęte do zasobu 28 czerwca 2023 r. (jako zgodne z prawem geodezyjnym i kartograficznym), bądź też - w przypadku stwierdzenia wadliwości wpisu przyjętego do pzgik - dokona jego zgodnej z prawem korekty (ewentualnie usunie wadliwy wpis z zasobu). Dopiero bowiem w następstwie wyeliminowania ewentualnie błędnego wpisu z zasobu, Starosta władny będzie wydać - zgodnie z obowiązującym prawem - negatywną decyzję w zakresie wpisu informacji przyjętych do zasobu 28 czerwca 2023 r. do egib (art. 24 ust. 2 lit. c pgik).
Z powyższych względów uznając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 188 ppsa - uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę. Uznając ją za uzasadnioną, na podstawie art. 193 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa i art. 135 ppsa uchylił zaskarżoną decyzję MWINGiK oraz poprzedzający ją akt Starosty.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 w zw. z art. 200 ppsa. Na sumę kosztów składają się uiszczone przez skarżącego wpis od skargi i skargi kasacyjnej oraz opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie uzasadnienia przez Sąd I instancji, a także wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego kasacyjnie (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie; Dz. U. z 2026 r., poz. 215).