Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 8 października 2010 r., sygn. akt IV SA/Wr 553/10 odrzucił skargę S. M. na pismo Prezydenta Wrocławia z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku podstaw prawnych do przyznania uprawnień współnajemcy lokalu mieszkalnego. Sąd zwrócił jednocześnie skarżącemu uiszczony wpis w kwocie 200 złotych.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że S. M. złożył w Urzędzie Miejskim Wrocławia wniosek o zawarcie umowy najmu lokalu przy ulicy [...], podnosząc, iż został ustanowiony opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionej M. B. – najemcy powyższego lokalu mieszkalnego, pochodzącego z mieszkaniowego zasobu Gminy Wrocław (umowa najmu z dnia [...] kwietnia 1995 r.). Skarżący domagał się statusu współnajemcy tego lokalu.
Prezydent Wrocławia pismem z dnia [...] maja 2010 r. wyjaśnił wnioskodawcy, że nie zachodzą przesłanki prawne do przyznania mu uprawnień współnajemcy lokalu, bowiem ustanowienie go opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionej M. B. nie stanowi podstawy do zmiany stron umowy najmu z dnia [...] kwietnia 1995 r. Jednocześnie poinformowano skarżącego, że wyżej wymieniona nadal pozostaje najemcą lokalu, a skarżący, jako opiekun prawny, posiada stosowne postanowienie sądu do reprezentowania jej interesów.
Zaskarżając powyższe pismo do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, S. M. stwierdził, że Sąd ten jest właściwy do rozpoznania jego skargi, albowiem stwierdzenie przez Prezydenta Wrocławia, iż nie zachodzą przesłanki prawne do przyznania mu uprawnień współnajemcy jest aktem z zakresu administracji publicznej i dotyczy uprawnienia wynikającego z powszechnie obowiązujących przepisów prawa.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Wrocławia wniósł o jej odrzucenie z uwagi na brak kognicji sądu administracyjnego w tym zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu opisanym wyżej postanowieniem, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) odrzucił skargę S. M. W uzasadnieniu stwierdził, że zaskarżone pismo Prezydenta Wrocławia nie spełnia wymogów koniecznych do zakwalifikowania go do którejkolwiek z form aktów lub czynności podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a. Ustawa o ochronie praw lokatorów regulująca zasady gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy nie przewiduje załatwiania spraw przyznawania uprawnień współnajemcy lokalu w formie jakiegokolwiek aktu administracyjnego. Odnosi się to również do czynności poprzedzających nawiązanie stosunku najmu. Tym bardziej w sytuacji, gdy w oparciu o zasady ustalone przez prawo miejscowe, nie prowadzono wobec skarżącego żadnego postępowania kwalifikacyjnego, mającego potencjalnie zakończyć się podpisaniem umowy najmu.
Realizowane przez gminę zadania związane z zapewnieniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy są zadaniami z zakresu administracji publicznej, niemniej jednak w niniejszej sprawie skarżący wystąpił z wnioskiem o zawarcie umowy, która uczyniłaby go współnajemcą lokalu wynajętego już wcześniej przez inną osobę. Te zaś kwestie są bezsprzecznie regulowane umowami cywilnoprawnymi i do rozstrzygania sporów w tym zakresie właściwe są sądy powszechne.
Od powyższego postanowienia S. M. wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżył je w całości i jako podstawę kasacyjną wskazał na naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. oraz art. 58 § 1 tej ustawy poprzez błędne przyjęcie, że przedstawiona sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, bowiem ma ona charakter wyłącznie cywilnoprawny. W ocenie skarżącego, przyjęcie przez organ, że nie zachodzą przesłanki prawne do przyznania skarżącemu uprawnień współnajemcy lokalu wchodzącego w skład zasobu komunalnego gminy, po uprzednim przeprowadzeniu procedury kwalifikującej o charakterze reglamentacyjnym jest aktem indywidualnym i konkretnym z zakresu administracji publicznej, podejmowanym w sferze uznania administracyjnego. Akt ten dotyczy bowiem nie tylko uprawnienia skarżącego wynikającego z art. 18, art. 20, art. 31 ust. 3, art. 71 ust. 1, art. 75 ust. 1, art. 166 ust. 1 Konstytucji, art. 45 i art. 50 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), art. 4 ust. 1, art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm., zwaną dalej ustawą z dnia 21 czerwca 2001 r.), § 18 uchwały nr XXXVII/2420/05 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 21 kwietnia 2005 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali mieszkalnych wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Wrocław (Dz.Urz.Woj.Doln. Nr 101, poz. 2149 ze zm.), ale jest również aktem realizującym zadanie własne gminy polegające na zaspokajaniu potrzeb wspólnoty samorządowej.
W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Zaznaczyć należy, że w zakresie przedmiotowym art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. leżą wymienione w nim akty i czynności o charakterze publicznoprawnym, które muszą dotyczyć uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Jak prawidłowo ocenił Sąd pierwszej instancji, wniosek skarżącego o zawarcie z nim przez Gminę Wrocław umowy najmu lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...], który jest już wynajęty jego konkubinie M. B. na podstawie umowy najmu z dnia [...] kwietnia 1995 r., ma zawarte w sobie żądanie cywilnoprawne. Udzielona zaś skarżącemu odpowiedź na powyższe pismo ma charakter informacyjny i nie stanowi aktu ani czynności, o jakich mowa w powołanym wyżej art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Z tych względów nie może być zaskarżona do sądu administracyjnego.
Zauważyć dodatkowo należy, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) i art. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, w tym tworzenie warunków do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. W celu realizacji zadań, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r., gmina może tworzyć i posiadać zasób mieszkaniowy (art. 20 ust. 1). Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. upoważniła radę gminy do uchwalenia zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, które powinny określać między innymi tryb rozpatrywania i załatwiania wniosku o najem lokali (art. 21). Zgodnie z ustawą, mieszkaniowy zasób gminy może obejmować lokale będące w zasobie gminy albo gminnych osób prawnych, służące do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych.
W wykonaniu tego upoważnienia Rada Miejska Wrocławia podjęła w dniu 1 kwietnia 2004 r. uchwałę nr XXI/1677/04 w sprawie wieloletniego programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem Gminy Wrocław na lata 2004 – 2008 (Dz.Urz. Woj. Doln. Nr 100, poz. 1776), zaś w dniu 21 kwietnia 2005 r. podjęła uchwałę nr XXXVII/2420/05 w sprawie zasad wynajmowania lokali mieszkalnych wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Wrocław (Dz.Urz. Woj. Doln. Nr 101, poz. 2149). Uchwały te nie tylko zostały podjęte w wykonaniu ustawy i na podstawie przepisu ustawowego, ale zawierają normy generalne obowiązujące na obszarze działania organu, który je ustanowił, a nadto są ogłoszone w Dzienniku Urzędowym Województwa Dolnośląskiego, a więc zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jako akt prawa miejscowego stanowią źródło powszechnie obowiązującego prawa i mogą być zaliczone także do prawa administracyjnego publicznego. Z uchwał tych wynika, że organy Gminy Wrocław winny dążyć do racjonalnego wykorzystania mieszkaniowego zasobu w celu zaspokajania potrzeb mieszkaniowych członków wspólnoty samorządowej Wrocławia.
Przedmiotem natomiast skargi S. M. nie są stosowne uchwały Rady Miejskiej ani czynności podjęte na podstawie tych uchwał, lecz pismo Prezydenta Wrocławia z dnia [...] maja 2010 r., w którym poinformowano skarżącego, że nie zachodzą podstawy prawne do zawarcia z nim umowy najmu lokalu, którego najemcą jest M. B., będąca jak twierdzi jego konkubiną, a zarazem osobą ubezwłasnowolnioną, której skarżący jest opiekunem prawnym. Rzeczywistym zatem żądaniem skarżącego, skierowanym do Prezydenta Wrocławia, było rozwiązanie zagadnienia cywilnoprawnego, czy skarżący jako konkubent M. B., będącej najemcą lokalu, jest jego współnajemcą i w konsekwencji zawarcia z nim umowy najmu tego lokalu.
Wychodząc z powyższych założeń, sformułowane przez skarżącego podstawy kasacyjne nie pozwalają na przyjęcie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu naruszył wskazane w skardze kasacyjnej przepisy przez to, iż skargę odrzucił jako nienależącą do właściwości sądu administracyjnego.
Wobec takiego stanu rzeczy, na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę kasacyjną jako nieusprawiedliwioną należało oddalić.