Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2016 r. (sygn. akt II SA/Rz 126/16), oddalił skargę A. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego.
Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Wnioskiem z dnia [....] września 2006 r. A. F. oraz R. G. wystąpili o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w D. z dnia [....] lutego 1990 r. nr [...], wydanej na podstawie art. 8 ust. 1 w zw. z art. 6 dekretu z dnia 13 września 1948 r. o rozgraniczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 53, poz. 293) i art. 104 k.p.a. w zw. z art. 52 ustawy z 1988 r. – Prawo geodezyjne (Dz. U. Nr 50, poz. 163), a orzekającej o rozgraniczeniu nieruchomości położonych w D. w rejonie P. i ulic: K., K. oraz K.. Zdaniem wnioskodawców, którzy twierdzili przy tym, iż działka oznaczona nr [...] wchodziła w skład nieruchomości będącej własnością ich poprzedników prawnych, decyzja ta rażąco naruszała prawo – w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Orzekając w ramach związania prawomocnymi wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 grudnia 2008 r. (sygn. akt II SA/Rz 539/08) i z dnia 21 września 2011 r. (sygn. akt: II SA/Rz 520/11) a także wyrokiem Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2015 r. (sygn. akt I OSK 826/14), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., postanowieniem z dnia 9 listopada 2012 r. nr [...] zawiesiło – na zasadzie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. – niniejsze postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia sprawy o sygnaturze akt [...], zawisłej przed Sądem Okręgowym w T. z powództwa M. B. przeciwko Gminie Miasto D. o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym w odniesieniu do działki nr [...]. Rozpatrując zaś wniosek A. F. oraz R. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kolegium, postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r., utrzymało w mocy swoje pierwotne rozstrzygnięcie.
W ocenie organu nadzoru bowiem wystąpiły w tym przypadku przesłanki, o których mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zawisły przed sądem powszechnym proces miał bowiem wykazać posiadanie przez wnioskodawców przymiotu strony w zainicjowanym przez nich postępowaniu nadzwyczajnym.
Na wyżej przedstawione postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lutego 2013 r. A. F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę, w której zarzucił organowi naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Do skargi dołączono także postanowienie Sądu Okręgowego w T. z dnia [...] września 2009 r. (sygn. akt [...]), na mocy którego ww. Sąd zawiesił postępowanie w sprawie z powództwa M. B. przeciwko Gminie Miasto D. o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym w odniesieniu do działki nr [...], podnosząc w uzasadnieniu postanowienia, iż przyczyną zwieszenia postępowania była okoliczność prowadzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, stanowiącej podstawę wpisów dokonanych w księdze wieczystej, których zmiany domagała się strona powodowa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
W toku postępowania przed Sądem Wojewódzkim skarżący złożyli do akt sprawy protokół z posiedzenia z dnia [...] listopada 2012 r. Z jego treści wynikało zaś, że Sąd Okręgowy w T., po zapoznaniu się decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] oraz wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 września 2011 r. (sygn. akt: II SA/Rz 520/11), na skutek cofnięcia przez Gminę Miast D. wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, postanowił umorzyć postępowanie w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania, z uwagi na fakt kontynuowania postępowania administracyjnego dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości.
Oddalając skargę – na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: "p.p.s.a." – Wojewódzki Sad Administracyjny w Rzeszowie uznał, że nie była ona zasada.
W ocenie Sądu, w niniejszym przypadku zaistniały bowiem istotnie przesłanki, określone w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., obligujące organ do zawieszenia toczącego się przed nim postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu, wynik procesu, prowadzonego przed Sądem Okręgowym w T. o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr [....] - w zakresie działki nr [...] - z rzeczywistym stanem prawnym, w stosunku do której strona wywodziła prawa właścicielskie, stanowił zagadnienie wstępne - w rozumieniu ww. przepisu. Sąd stwierdził bowiem, że celem postępowania rozgraniczeniowego jest ustalenie zasięgu prawa własności nieruchomości sąsiadujących. Uzgodnienie treści księgi wieczystej zmierza do ustalenia właścicieli działki objętej rozgraniczeniem i zasada ta odnosi się także do postępowania prowadzonego w trybie nadzwyczajnym. Niezbędne zatem – jak wywodził Sąd - jest w pierwszej kolejności ustalenie stanu prawnego nieruchomości spornej i dopiero te ustalenia pozwolą stwierdzić, czy decyzja kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w D. z dnia [...] lutego 1990 r. rażąco naruszała prawo. Ustalenie zatem niebudzącego wątpliwości stanu prawnego nieruchomości, stanowiącej działkę nr [...] w D. miało znaczenie prejudycjalne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
A. F., w złożonej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej, zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
- 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - poprzez oddalenie skargi mimo, że zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [....] w przedmiocie zawieszenia postępowania zostało wydane z naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., mającym istotny wpływ na wynik sprawy, które wynikało z błędnego założenia, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w D. z dnia [...] lutego 1990 nr [...] dotyczącej rozgraniczenia nieruchomości zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy o uzgodnienie treści księgi wieczystej, która toczy się przed Sądem Okręgowym w T. pod sygn. akt [...] i pozostaje zawieszona,
- 2. art. 133 § 1 p.p.s.a. - poprzez uznanie, że stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w D. z dnia [....] lutego 1990 nr [....] zależy od wyniku sprawy o uzgodnienie treści księgi wieczystej, która toczy się przed Sądem Okręgowym w T. pod sygn. akt [...], podczas gdy fakt ten nie ma uzasadnienia w aktach sprawy,
- 3. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego ("k.p.c,") - poprzez niepełne zbadanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia i w efekcie oddalenie skargi mimo, że zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania zostało wydane z naruszeniem art. 365 § 1 k.p.c., w świetle którego organ był związany prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w T. z dnia [...] września 2009 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie sygn. akt [...] o uzgodnienie treści księgi wieczystej z powodu toczącego się postępowania administracyjnego i tym samym nie mógł wydać postanowienia o zawieszeniu prowadzonego postępowania administracyjnego z powodu toczącego się postępowania cywilnego.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący, zrzekając się rozprawy i wnosząc o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie ograniczało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.
Podstawy te zostały wprawdzie przez autora skargi kasacyjnej określone, jako zarzuty wymienione w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., czyli zarzuty wyłącznie procesowe, w rzeczywistości jednak zarzut dotyczący naruszenia art. 97 § 4 k.p.a. miał charakter materialnoprawny a zatem podstawę jego stanowił art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Powyższe nie wpływało jednak na zasadność w/w rodzaju zarzutu.
Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, tego rodzaju sytuacja nie zaistniała w analizowanym stanie faktycznym. Przedmiotem bowiem procesu, który zawisł pod sygnaturą akt [...] przed Sądem Okręgowym w T. z powództwa M. B. przeciwko Gminie Miasto D. jest ewentualne uzgodnienie treści księgi wieczystej nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym w odniesieniu do nieruchomości obejmującej działkę nr [...]. Tymczasem, istotą postępowania, prowadzonego przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w R. jest kwestia prawidłowości - w kontekście art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – decyzji wydanej przez Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w D. z dnia [...] lutego 1990 r. nr [...] o rozgraniczeniu nieruchomości położonych w D. w rejonie P. i ulic: K., K. oraz K., w skład których wchodziła działka o nr [....] (podzielona na działki o nr [....]).
Skarżący roszczą sobie bowiem pretensje do działki o numerze nr [...], objętej księgą wieczystą nr KW [...] (obecnie działka nr [....]). Wyjaśnić więc w tym miejscu należy, że decyzja o rozgraniczeniu nieruchomości wywołuje określone skutki prawne w sferze prawa cywilnego i z tego powodu może być podstawą wpisu do księgi wieczystej. Dopóki zaś decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym, skutki, które wywołała nie są obojętne dla postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Wyrok, który w tym postępowaniu zapada odnosić się bowiem może jedynie do wpisów aktualnych a nie historycznych.
Zatem zasadnie skarżący podnosił w skardze kasacyjnej, że to wynik procesu cywilnego, zainicjowanego przed Sądem Okręgowym w Tarnowie zależy od wyniku postępowania o stwierdzenie nieważności opisanej na wstępie decyzji rozgraniczeniowej.
Powyższe skutkuje tym, że zarówno oba postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R., jak i zaskarżony wyrok oddalający na nie skargę, nie były usprawiedliwione, chociaż pozostałe zarzuty kasacyjne nie były zasadne.
Wyjaśnić bowiem trzeba, że wprawdzie - zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. - orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby, ale przepis ten należy rozumieć, jako odnoszący się w zasadzie do wyroków i postanowień orzekających co do istoty sprawy w postępowaniu nieprocesowym (vide: Kodeks postępowania cywilnego – Komentarz tom I - pod red. prof. dr hab. Kazimierza Piaseckiego, wyd. C.H.BECK, Warszawa 1996 str. 1086).
Z kolei art. 133 §1 p.p.s.a., przewidujący, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy i na podstawie akt sprawy, nie mógł być w tym przypadku uznany za naruszony przez Sąd Wojewódzki, gdyż Sąd ten nie wyszedł poza akta niniejszej sprawy. Sąd I instancji nie naruszył również art. 134 §1 p.p.s.a., bowiem nie przekroczył także granic analizowanej sprawy.
Rozpoznając sprawę ponownie Kolegium winno zatem kontynuować przedmiotowe postępowanie i przede wszystkim zbadać, czy wnioskodawcy mają w nim interes prawny i - w zależności od wyników tych ustaleń - podjąć dalsze czynności procesowe. W ustaleniach tych wiążące winny być dla organu wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 września 2011 r. (sygn. akt: II SA/Rz 520/11).
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 193 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – orzekł jak w sentencji.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania oparto na przepisie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.