Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 21 marca 2019 r., III SA/Kr 1139/18 oddalił skargę D. B. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Sprawa Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia [...] sierpnia 2018 r. sygn.. akt [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący D. B., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. naruszenie:
- 1) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 k.p.a. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż nie istniała przyczyna uzasadniająca przywrócenie terminu do wniesienia przez skarżącego odwołania od decyzji organu I instancji;
- 2) przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 i art. 81a § 1 k.p.a. przez brak przeprowadzenia wymaganego postępowania wyjaśniającego, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i poniechanie zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego koniecznego do zastosowania art. 58 k.p.a.
Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i – na podstawie art. 188 p.p.s.a. – rozpoznanie skargi przez jej uwzględnienie, ewentualnie – na podstawie art. 176 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. – uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, oraz - na podstawie art. 250 p.p.s.a. - przyznanie wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty szerzej umotywowano.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna okazała się niezasadna.
Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono takich przesłanek.
Mając na uwadze, iż przedmiotową skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., rozpoznanie zarzutów kasacyjnych wypada rozpocząć od zarzutu procesowego, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd I instancji przepis prawa materialnego (vide: wyrok NSA z dnia 9 marca 2005 r., FSK 618/04, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Rekapitulując na wstępie stan sprawy należy wskazać, iż skarżący złożył do organu pomocowego wniosek o zasiłek stały, do którego dołączył odpis wniosku złożonego do zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności, w którym domagał się o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności. Ponieważ składając wniosek o przyznanie zasiłku stałego skarżący nie dysponował orzeczeniem o niepełnosprawności, organ pomocowy zawiesił postępowanie administracyjne w przedmiocie zasiłku stałego, do czasu uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności. W dniu [...] kwietnia 2018 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wydał orzeczenie nr [...], stwierdzające u skarżącego niepełnosprawność w stopniu lekkim. Orzeczenie to zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] maja 2018 r. W dniu [...] lipca 2018 skarżący złożył powyższe orzeczenie organowi pomocowemu – Prezydentowi Miasta K., który w dniu [...] lipca 2018 r. podjął zawieszone postępowanie w sprawie przyznania zasiłku stałego.
Tego samego dnia organ ten wydał decyzję Nr [...], odmawiając przyznania skarżącemu zasiłku stałego z uwagi na to, iż ten legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu lekkim, co nie jest warunkiem przyznania zasiłku stałego. Powyższą decyzję Prezydenta Miasta K. skarżący otrzymał w dniu [...] sierpnia 2018 r., zaś w dniu [...] sierpnia 2018 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. orzeczenia Powiatowego Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...], załączając odwołanie.
Stawiając w powyższych okolicznościach sprawy zarzut kasacyjny naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 i art. 81a § 1 k.p.a. przez brak przeprowadzenia wymaganego postępowania wyjaśniającego, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i poniechanie zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego koniecznego do zastosowania art. 58 k.p.a., autorka kasacji wskazuje na niezbadanie kwestii właściwego miernika staranności osoby niepełnosprawnej jaką jest skarżący i wadliwe przyjęcie obiektywnego miernika staranności, co prowadzi to do stosowania wobec skarżącego podwójnych standardów, raz uznając go za osobę niepełnosprawną, innym zaś razem jako osobę pełnosprawną. Zarzut ten jest nieuprawniony. Ferując rozstrzygniecie w kwestii przywrócenia uchybionego terminu uwzględniono bowiem okoliczności niniejszej sprawy i wyłącznie na ich gruncie uznano, iż brak jest podstaw do przywrócenia skarżącemu uchybionego terminu.
Podniesione w skardze kasacyjnej uwagi tyczące charakteru niepełnosprawności skarżącego (zaburzenia psychiczne na podłożu depresyjnym), w kontekście zaniechanie zbadania ich wpływu na terminowe zaskarżenie orzeczenia o niepełnosprawności, pozostają w oderwaniu od wyników analizy zachowania skarżącego, tak w toku postępowania w sprawie zasiłku stałego, jak i w sprawie orzeczenia o niepełnosprawności. Sposób formułowania wniosków i terminowość podejmowania poszczególnych czynności nie wskazują na istnienie jakichkolwiek ograniczeń skarżącego w zakresie dbałości o własne sprawy. Z powyższych okoliczności nie wynika aby to kwestie prawne, tyczące w szczególności sposobu procedowania i zakresu uczestniczenia w nich skarżącego jako strony postępowania, stanowiły ograniczenie w możliwości skutecznego dochodzenia przez skarżącego swoich praw. Koresponduje to z oświadczeniem samego skarżącego, zawartym we wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, z którego wyraźnie wynika, iż skarżący, otrzymawszy w dniu [...] maja 2018 r. orzeczenie o ustaleniu stopnia niepełnosprawności uznał, że nie ma potrzeby orzeczenia tego zaskarżać, bowiem rozstrzygnięcie o stwierdzeniu lekkiego stopnia niepełnosprawności jest dla niego wystarczające.
Skarżący pozostawał wówczas w przekonaniu, że uzyskany stopień niepełnosprawności będzie wystarczający do uzyskania zasiłku stałego i dopiero otrzymanie decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] lipca 2018 r. o odmowie przyznania zasiłku stałego było powodem konstatacji, że konieczne jest wniesienie odwołania od powyższego orzeczenia o niepełnosprawności. Trafnie zatem w toku dotychczasowego postępowania uznano, iż skarżący świadomie zaniechał zaskarżenia orzeczenia o niepełnosprawności, nie znając wymagań co do zakresu i charakteru niepełnosprawności umożliwiającej przyznanie zasiłku stałego.
Powyższe okoliczności zaprzeczają tezie skargi kasacyjnej o istnieniu w sprawie jeszcze innych okoliczności niż te, które legły u podstaw stwierdzenia Sądu I instancji, iż skarżący nie wiedział o tym, jakie są prawne wymagania co do niepełnosprawności przy ubieganiu się o zasiłek stały. Wypada przy tym podkreślić, iż skarżący domagając się przywrócenia uchybionego terminu nie wskazał nawet na kwestie związane z niepełnosprawnością, jako na przeszkodę w terminowym wniesieniu odwołania od wydanego orzeczenia. Wskazał natomiast wprost, iż wydane orzeczenie o niepełnosprawności satysfakcjonowało go w kontekście ubiegania się o zasiłek stały. W tej sytuacji nie można potwierdzić zasadności zarzutu kasacyjnego naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 i art. 81a § 1 k.p.a. w zakresie uznania, iż organ nie dokonał ustaleń tyczących wszystkich istotnych okoliczności sprawy.
Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego należy wskazać, iż w razie uchybienia należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (art. 58 § 1 k.p.a.). Jakkolwiek sam zarzut wskazuje na wadliwą wykładnię powyższego przepisu, to już sam sposób jego sformułowania wyraźnie odwołuje się do kwestii sposobu jego zastosowania wskazując, iż błędna wykładnia "polegała na przyjęciu, iż nie istniała przyczyna uzasadniająca przywrócenie terminu". Wskazuje to, iż naruszenia art. 58 § 1 k.p.a. autorka kasacji upatruje w nieprawidłowym jego zastosowaniu. Skoro jednak, z okoliczności sprawy, które odwołują się wprost do wskazanego przez skarżącego sposobu uprawdopodobnienia przyczyn uchybienia terminu, wynika wyraźnie, iż skarżący świadomie podął decyzję o zaniechaniu zaskarżeniu orzeczenia o lekkim stopniu niepełnosprawności, to wypada zgodzić się z Sądem I instancji, iż nie istniała żadna obiektywna, nie dająca się przezwyciężyć przeszkoda, uniemożliwiająca skarżącemu wniesienie odwołania w terminie.
Świadoma rezygnacja z zaskarżenia orzeczenia oznacza, że uchybienie terminu do jego zaskarżenia nastąpiło z winy skarżącego. Natomiast brak świadomości co do warunków przyznania zasiłku celowego, w szczególności w zakresie stopnia niepełnosprawności, stanowił wyłącznie element procesu decyzyjnego, który doprowadził skarżącego do rezygnacji z zaskarżenia orzeczenia o niepełnosprawności. Kwestia ta nie była zatem bezpośrednią przyczyną przekroczenia terminu zaskarżenia orzeczenia. Natomiast stan świadomości prawnej skarżącego nie może być poczytywany jako nie dająca się przezwyciężyć przeszkoda, uniemożliwiająca skarżącemu wniesienie odwołania w terminie.
Ponadto stan ten świadomości nie był ukształtowany przez nieprawidłowe działania organów administracji, a skarżący nie podejmował prób uzyskania w organach pomocy społecznej miarodajnych informacji o warunkach przyznawania zasiłku stałego.
Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a.
Wniosek o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi skarżącego z tytułu pomocy prawnej udzielanej z urzędu podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (art. 258 – 261 p.p.s.a.).
Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., gdyż strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia.
Uzasadnienie wyroku sporządzono stosownie do art. 193 zdanie 2 p.p.s.a. z uwagi na oddalenie skargi kasacyjnej. W takiej sytuacji przepis ten wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie 1 p.p.s.a., zawężając je do oceny zarzutów skargi kasacyjnej.