Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9 maja 2017 r. r., sygn. akt II SA/Ke 116/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę A. Z. i D. Z. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia P. S.A. z siedzibą w K. (zwanej dalej "Inwestorem") na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonej w K. przy ul. K., oznaczonej w ewidencji gruntów m. K., obr. [...], jako działka nr [...], w celu realizacji inwestycji celu publicznego polegającej na przeprowadzeniu przez ww. nieruchomość napowietrznej linii elektroenergetycznej [...] kV relacji R. – K., zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...].
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku, skarżący wnieśli o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...], podnosząc, że prowadzenie przez Inwestora prac budowlanych na ich nieruchomości spowoduje znaczne szkody w postaci jej dewastacji ze względu na użycie ciężkich maszyn budowlanych. Dalsza natomiast realizacja inwestycji związanej z budową linii elektroenergetycznej może doprowadzić do stanu, w którym, ze względu na zaawansowany etap prac, nie będzie już możliwości przywrócenia stanu poprzedniego. Podnieśli ponadto, że decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości wydana na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r. poz. 1774, z późn. zm., zwanej dalej "u.g.n.") jest decyzją ściśle związaną z decyzją, o której mowa w art. 124 ust. 1 tej ustawy, czyli decyzją ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości.
Obie decyzje są wydane w graniach tej samej sprawy, a zatem wstrzymanie wykonania tylko decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości bez wstrzymania wykonania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości niweczy sens tej instytucji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przedmiotem niniejszego wniosku złożonego na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369, zwanej dalej: "ppsa") jest decyzja Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] grudnia 2016 r. zezwalająca Inwestorowi na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w celu realizacji inwestycji celu publicznego. Została ona wydana na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n., zgodnie z którym w przypadkach określonych w art. 108 kpa lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust.
- 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.
Decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, w przeciwieństwie do decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., została wyłączona przez ustawodawcę z zakresu działania art. 9 u.g.n., który stanowi, że w sprawach, o których mowa w przepisach działu III, z wyłączeniem art. 97 ust. 3 pkt 1, art. 122, art. 124 ust. 1a, art. 124b ust. 1, art. 126 i art. 132 ust. 1a, wykonanie decyzji następuje po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego. W przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tych sprawach organ, który wydał decyzję, wstrzymuje z urzędu jej wykonanie, w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Podkreślenia wymaga, że wyłączenia przewidziane w art. 9 u.g.n. są w pełni zrozumiałe, gdyż decyzje w tych sprawach są wydawane pod presją okoliczności, po to by uniknąć zbędnej zwłoki.
Ratio legis art. 124 ust. 1a u.g.n. to przyśpieszenie rozpoczęcia i realizacji inwestycji linowych (por. m. in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 5 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 80/15; 11 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 2432/15; 20 stycznia 2016 r., sygn. akt I OZ 1865/15; 28 stycznia 2016 r., sygn. akt I OZ 47/16; 21 czerwca 2016 r., sygn. akt I OZ 631/16, publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z uwagi zatem na brak ustawowego obowiązku wstrzymania wykonania z urzędu decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, wbrew twierdzeniom skarżących, wstrzymanie wykonania w niniejszej sprawie zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny może więc nastąpić jedynie w oparciu o ogólne zasady zawarte w art. 61 § 3 ppsa, zgodnie z którym sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Na skarżącym zatem spoczywa ciężar wykazania przesłanek, o których mowa w tym przepisie.
Sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu jedynie wówczas, gdy jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostaną wykonane.
Mając powyższe na uwadze, należy uznać, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Przede wszystkim przedstawione przez skarżących w uzasadnieniu wniosku argumenty nie są wystarczające, aby można było stwierdzić, że wykazane zostało niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 ppsa. Zarzut bowiem skarżących, że wykonanie zaskarżonej decyzji w sposób w niej określony, czyli przez zajęcie nieruchomości w celu założenia i przeprowadzenia przez ww. działkę napowietrznej linii elektroenergetycznej zdewastuje ją ze względu na użycie ciężkich maszyn budowlanych, zaś realizacja inwestycji może doprowadzić do stanu, w którym, ze względu na zaawansowany etap prac, nie będzie już możliwości przywrócenia stanu poprzedniego jest bezzasadny, skoro na Inwestorze ciąży ustawowy obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości (art. 124 ust. 4 zd. 1 u.g.n.).
W sytuacji natomiast jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego będzie niemożliwe albo spowoduje nadmierne trudności lub koszty, skarżącym przysługiwać będzie stosowne odszkodowanie (art. 124 ust. 4 zd. 2 u.g.n.).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 ppsa, orzekł jak w sentencji.