Uzasadnienie
Wyrokiem z 4 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 2154/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. K. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...] października 2012 r., nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja tegoż organu z [...] czerwca 2012 r., nr [...].
Wyrok powyższy zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Wnioskiem z 28 grudnia 2011 r., A. K. wystąpił do Ministra Pracy i Polityki Społecznej o stwierdzenie nieważności decyzji tego organu z [...] października 2011 nr [...], zaś Minister decyzją z [...] lutego 2012 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności, utrzymując tę decyzję w mocy, swoją decyzją z [...] marca 2012 r. nr [...].
A. K., wnioskiem z 18 kwietnia 2012 r., zwrócił się do Ministra Pracy i Polityki Społecznej o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z [...] marca 2012 r., jako podstawę wskazując art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 24 § 1 k.p.a. i stwierdzając, iż ta sama osoba podpisała decyzję w obu instancjach, zaś Sąd Administracyjny w sprawach z jego skarg na wcześniejsze decyzje Ministra z tego powodu je uchylał.
Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzjami z [...] czerwca 2012 r. i [...] października 2012 r. – wskazanymi na wstępie – odmówił uchylenia decyzji z [...] marca 2012 r., wskazując, że na mocy art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. wyłączeniu od prowadzenia sprawy podlega pracownik organu administracji, ale ta przesłanka nie dotyczy ministrów i wyjaśniając, jakie przepisy określają zakres działania ministra pracy i polityki społecznej – tj. jakimi działami administracji rządowej kieruje, a także właściwość organów w sprawach z zakresu zatrudnienia, bezrobocia, pracy, w których organem pierwszej instancji jest wojewoda, zaś drugiej minister kierujący tymi działami. Odpowiadając zaś na zarzut zawarty we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, że miała w niej miejsce sytuacja wskazana w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., Minister podkreślił, że przesłanka w sprawie nie miała miejsca.
Skargę na powyższą decyzję wniósł A. K., wskazując, iż organ w postępowaniu o wznowienie postępowania, powinien rozpoznać sprawę w zakresie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z wnioskiem o wznowienie postępowania. Błędnie Minister uznał, że wniosek ten nie zawierał ww. podstawy do wznowienia postępowania, mimo iż dokumentują to dodatkowe pisma wyjaśniające, wskazujące na okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Oddalając skargę, Sąd wskazał, iż decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2012 r. została przez A. K. poddana kontroli sądu administracyjnego, w wyniku której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 985/12 oddalił skargę. Jednocześnie A. K., wnioskiem z dnia 18 kwietnia 2012 r., wniósł o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia [...] marca 2012 r., wskazując na przesłankę wymienioną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w związku z naruszeniem, w jego ocenie, przy wydaniu przedmiotowej decyzji, art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Wskazując na procesową dopuszczalność takiego działania Sąd uznał, iż Minister prawidłowo rozstrzygnął przedmiotową sprawę, nie dopatrując się podstaw do uchylenia decyzji z dnia [...] marca 2012 r. W szczególności, zdaniem Sądu, trafnie organ wskazał, iż przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie może mieć zastosowania do osoby Ministra i co zatem idzie w niniejszej sprawie nie mogło dojść do zaistnienia przesłanki wznowieniowej wymienionej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. K., reprezentowany przez radcę prawnego z urzędu, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz przyznania kosztów wynagrodzenia za pomoc prawną, udzieloną z urzędu. Skarga kasacyjna oparta została na podstawie z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", a zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
- – art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ust. 1 lit. b/ p.p.s.a., poprzez brak dostrzeżenia z urzędu, iż zaskarżona decyzja wydana w wyniku wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy została podpisana przez tę samą osobę co decyzja w I instancji, tj. przez Sekretarza stanu Jacka Męcinę działającego z upoważnienia Ministra Pracy i Polityki Społecznej, co stanowiło naruszenie przez organ art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a.,
- – art. 145 § 1 ust. 1 lit. c/ p.p.s.a., poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji pomimo, że organ nie dokonał w niej analizy przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., argumentując to brakiem możliwości badania sprawy z zakresu, z jakiego nie została wznowiona, co stanowiło naruszenie art. 149 § 2 k.p.a.;
- – art. 145 § 1 ust. 1 lit. c/ p.p.s.a., poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji w wyniku uznania, iż nienaruszenie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. świadczy o braku przesłanek do zastosowania art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., podczas gdy rzeczona przesłanka wznowienia postępowania nie jest uzależniona od instytucji wyłączenia pracownika.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, że uwadze Wojewódzkiego Sądu uszło, iż zaskarżone decyzje podpisane zostały przez tę samą osobę, sekretarza stanu, działającego z upoważnienia ministra, a wyłączeniu od zasady wskazanej w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. podlega tylko osoba samego ministra, a sekretarz stanu nie jest zaliczony do podmiotów o takim przymiocie. Nadto podniesiono, że choć postępowanie wznowieniowe zostało przez Ministra zawężone do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., to Sąd nie zauważył, iż narusza to art. 149 § 2 k.p.a., zatem powinna być również zbadana przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Jeśli chodzi o tę przesłankę, to nie dotyczy ona sytuacji, gdy decyzję podpisała ta sama osoba, a do tego Sąd się ograniczył.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona.
Zarzuty jej można odnieść do dwóch kwestii, czy wad zaskarżonej przez A. K. decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...] października 2012 r. Pierwsza – naruszenie przez tę decyzję art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., druga – nie zajęcie się przez nią przesłanką wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., która nastąpiła przy wydawaniu decyzji tegoż Ministra z [...] marca 2012 r.
A. K. we wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z [...] marca 2012 r. wskazywał jako podstawę wznowienia art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., jednak we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zarzucił Ministrowi, iż wydając decyzję z [...] czerwca 2012 r. odmawiającą uchylenia we wznowionym postępowaniu decyzji z [...] marca 2012 r., nie zbadano przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Taki sam zarzut postawiony został w skardze i skardze kasacyjnej, tyle że już co do decyzji z 5 grudnia 2012 r. Błąd natomiast Wojewódzkiego Sądu, zdaniem skargi kasacyjnej, polegać miał na tym, że i Sąd tej przesłanki nie przeanalizował.
Podstawą wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jest wyjście na jaw nowych istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub dowodów istniejących w dacie wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzje. Wznowienie postępowania może nastąpić z urzędu lub na żądanie strony – art. 147 k.p.a. Jeżeli wznowienie postępowania ma nastąpić na żądanie strony powinna ona wskazać nowe fakty istotne dla sprawy, lub nowe dowody, skoro miały one być nieznane organowi w chwili wydawania decyzji. W sprawie zakończonej decyzją z [...] marca 2012 r., co do której o wznowienie postępowania wystąpił A. K., nie wskazał on nowych dowodów, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., natomiast raczej chodziło o nową istotną okoliczność, którą miało być podpisanie decyzji z [...] marca 2012 r. przez tę samą osobę w obu instancjach. Jednak taka sytuacja nie mieści się w przesłance z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., lecz w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Nie było zatem podstaw do badania przesłanki z pkt 5 – nowe okoliczności, nowe dowody, raz dlatego, że takie nie wyszły na jaw, bowiem A. K. ich nie wskazał, a po drugie –istotą w sprawie było badanie naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.
Zarzut dotyczący naruszenia tego przepisu skarżący odniósł także do decyzji z [...] października 2012 r., zatem kończącej postępowanie wznowieniowe, co do decyzji z [...] marca 2012 r.
Artykuł 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nakazuje wyłączenie się pracownika od udziału w sprawie, w której brał udział w wydaniu decyzji w niższej instancji. Naruszenie tego warunku jest podstawą do wznowienia postępowania, jak to nakazuje art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Nakaz ten, tj. wyłączenia się od prowadzenia sprawy nie dotyczy ministrów, którzy prowadzą postępowanie w obu instancjach – w drugiej z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W skardze kasacyjnej wskazuje się, że wyłączeniu od zasady przewidzianej art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie podlegają osoby upoważnione przez ministrów do prowadzenia w ich imieniu postępowań i podpisywania decyzji. Istotnie art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. zawierający definicje, nie wskazuje aby przez ministra rozumiał pracownika upoważnionego przez ten organ do działania w jego imieniu, bez względu na rangę tego pracownika. Jednak niniejsza sprawa nie wymaga w istocie rozważania tej kwestii.
Stosownie do art. 146 § 2 k.p.a. nie uchyla się decyzji w przypadku, jeśli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
W sprawie nie można pominąć jej stanu w dacie rozstrzygania niniejszej skargi kasacyjnej.
A. K. wniósł skargę na decyzję z [...] marca 2012 r., zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 7 grudnia 2012 r. II SA/Wa 985/12 skargę oddalił (na co zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd w zaskarżonym wyroku). W dacie wydawania przez Wojewódzki Sąd wyroku, zaskarżonego niniejszą skargą kasacyjną, wyrok ten nie był prawomocny. Jednak już w chwili rozpoznawania niniejszej skargi kasacyjnej zapadł wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 stycznia 2015 r. I OSK 1382/13, którym skarga kasacyjna A. K. została oddalona. W świetle tych wyroków decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...] marca 2012 r. jest decyzją nienaruszającą prawa.
W takim stanie rzeczy nawet jeżeli decyzja z [...] marca 2012 r. jest dotknięta wadą, o której mowa w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. to i tak we wznowionym postępowaniu nie mogłaby być wydana decyzja o innym rozstrzygnięciu, aniżeli to jakie ona zawiera. W takiej sytuacji zaskarżona niniejszą skargą kasacyjną decyzja z [...] października 2012 r., utrzymująca w mocy decyzję z [...] czerwca 2012 r., jest zasadna.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270).
Natomiast Ministrowi Pracy i Polityki Społecznej należy zwrócić uwagę, że ma obowiązek przestrzegania zasad wynikających z k.p.a., przy rozpoznawaniu spraw, z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, aby decyzje nie były wydane z naruszeniem art. 24 § 1 pkt. 5 Kpa w związku z art. 5 § 2 pkt. 4 k.p.a.