Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 16 września 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. Sp. z o. o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] października 2008 r., w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że zaskarżoną decyzją Kolegium umorzyło postępowanie odwoławcze wszczęte odwołaniem skarżącej spółki od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 21 lipca 2008 r. Decyzją tą Prezydent m.st. Warszawy, po rozpatrzeniu wniosku dawnego właściciela nieruchomości – R.P. z dnia [...] października 1948 r. o ustanowienie prawa własności czasowej do nieruchomości warszawskiej, wpisanej do Księgi wieczystej KW nr [...]:
- 1) ustanowił na 99 lat, na rzecz Z.D., L.D., B.P. i T.P. – następców prawnych byłego właściciela, prawo użytkowania wieczystego zabudowanego gruntu o pow. [...] m2, stanowiącego część działki ew. nr [...] w obrębie [...] położonej w W. przy ul. B. r. nr 11 (dawniej ul. S.);
- 2) ustalił czynsz symboliczny z tytułu użytkowania wieczystego oraz
- 3) odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu o pow. 478 m2 stanowiącego działkę ew. nr [...] w obrębie [...] znajdującego się w liniach rozgraniczających ul. S..
W pozostałych punktach organ określił warunki użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że działka ew. nr 3 znajduje się we władaniu skarżącej spółki. Z wyłączeniem gruntu pochodzącego z dawnej nieruchomości KW nr [...] pozostaje w użytkowaniu wieczystym spółki. Na działce tej znajduje się wybudowany w 1952 r. budynek – hala obsługowo naprawcza o pow. użytkowej 8435 m2. Granice dawnej nieruchomości hipotecznej obejmują część tej hali o pow. 915 m2 oraz grunt, w skład którego wchodzi wiele urządzeń podziemnej i naziemnej infrastruktury technicznej obsługujących halę, takich jak główne przyłącze wodociągowe z wodomierzem i głównymi zaworami, sieć kanalizacyjna, elektryczna, główny wyjazd z hali itp. Mając powyższe na uwadze i powołując się na dotyczącą m.in. przedmiotowego gruntu uchwałę Rady m.st. Warszawy z dnia 10 października 2006 r., nr LXXXII/2746/2006 w sprawie studium uwarunkowań kierunków zagospodarowania przestrzennego m.st. Warszawy, organ uznał, że korzystanie z gruntu przez następców prawnych dawnego właściciela da się pogodzić z jego przeznaczeniem w planie zagospodarowania przestrzennego, a zatem spełnione zostały przesłanki z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st.
Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. Organ wskazał jednocześnie, że pozostała część gruntu o pow. 478 m2 z dawnej nieruchomości KW Nr [...] znajduje się w liniach rozgraniczających ul. S., co uniemożliwia ustanowienie do tego gruntu prawa użytkowania wieczystego, z uwagi na niespełnienie przesłanek z art. 7 ust. 2 dekretu.
Zaskarżoną decyzją Kolegium umorzyło postępowanie odwoławcze wszczęte odwołaniem A. wskazując, że spółka nie ma legitymacji strony. W uzasadnieniu organ podał, że materialną podstawę decyzji z dnia 21 lipca 2008 r. stanowił art. 7 ust. 1, 2 i 3 wymienionego wyżej dekretu, z treści którego wynika, że osobami, których interesu prawnego dotyczy postępowanie w sprawie są właściciele nieruchomości lub ich następcy prawni. Spółka nie należy do żadnej z ww. kategorii osób. Ponadto spółce nie służy żadne prawo do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] r. nr 11. Przedmiotowy grunt nie stanowi już przedmiotu prawa użytkowania wieczystego spółki, bowiem decyzja Zarządu Związku Dzielnic-Gmin Warszawy z dnia 17 czerwca 1993 r. stwierdzająca nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez spółkę prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu, została w części dotyczącej gruntu o pow. 2205 m2 wyeliminowana z obrotu poprzez stwierdzenie jej nieważności ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] marca 2002 r. Skoro natomiast stwierdzenie nieważności decyzji wywiera skutek ex tunc, to spółce nigdy nie służyło prawo do części przedmiotowego gruntu.
Zaskarżona decyzja została doręczona spółce jedynie do wiadomości. Kolegium wskazało jednocześnie, że organ orzekający w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. orzeka wyłącznie o prawie do gruntu, dlatego nie ma podstaw do tego aby orzekał w kwestii poniesionych nakładów, czy też o obowiązku ich zwrotu, gdyż kwestie te należą do właściwości sądów powszechnych.
W skardze do Sądu pierwszej instancji spółka podniosła, że posiada interes prawny w zaskarżeniu przedmiotowej decyzji, bowiem nabyła prawo użytkowania wieczystego do całej nieruchomości znajdującej się przy ul. [...] nr 11. Dopiero w wyniku ujawnienia roszczeń spadkobierców byłych właścicieli co do części nieruchomości o pow. 2205 m2, decyzja o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego na rzecz spółka uznana została za nieważną z mocy prawa. Spółka swój interes prawny wywodzi również z faktu, że uprawomocnienie się decyzji z dnia [...] lipca 2008 r. spowoduje, że nie będzie ona mogła ponownie uzyskać prawa użytkowania wieczystego na przedmiotowej działce. Wskazała, że podmiotem mającym interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a. może być także wieloletni posiadacz samoistny nieruchomości sąsiedniej, który poczynił na nią nakłady i która stanowi jedną całość gospodarczą i faktyczną z inną nieruchomością sąsiednią, która jest jego własnością. Skarżąca jest natomiast posiadaczem nie tylko przedmiotowej działki, ale również nieruchomości sąsiednich.
Oddalając skargę wymienionym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji wskazał, że w sprawie o ustanowienie prawa własności czasowej – użytkowania wieczystego w trybie art. 7 dekretu warszawskiego, jak słusznie wywiódł to organ, stronami postępowania są osoba wnioskująca o ustanowienie użytkowania wieczystego oraz osoby, które dysponują prawem rzeczowym do nieruchomości objętej wnioskiem. Takie uprawnienia nie przysługują zatem podmiotowi nie legitymującemu się tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości, a więc nie przysługują one podmiotowi, który dokonał nakładów na przedmiotowej nieruchomości i nią faktycznie władał. W dacie wydawania zaskarżonej decyzji przedmiotowy grunt nie stanowił już przedmiotu prawa użytkowania wieczystego spółki.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca spółka zarzucając naruszenie prawa materialnego w postaci art. 31 i art. 94 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z § 210 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) poprzez uznanie, iż można przyznać prawo użytkowania wieczystego nieruchomości zabudowanej budynkiem należącym do skarżącej, którego nie da się podzielić i jednoczesne uznanie, że skarżąca nie posiada interesu prawnego w postępowaniu. Zarzucono także naruszenie przepisów postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję Kolegium z dnia [...] października 2008 r., pomimo, że organy pierwszej i drugiej instancji przy wydawaniu decyzji naruszyły przepisy prawa poprzez nierówne traktowanie uczestników postępowania oraz uznanie, że skarżąca spółka nie posiada interesu prawnego w postępowaniu, czym organy naruszyły przepis art. 6, art. 7 i art. 28 K.p.a.
W związku z powyższym spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, ewentualnie, w przypadku braku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, o uchylenie zaskarżonego wyroku i uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku. Strona wniosła także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Z.D., L.D., B.P. i T.P. wnieśli o ich oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Przedmiotem prowadzonego w tej sprawie postępowania jest wniosek byłego właściciela nieruchomości warszawskiej przejętej na własność gminy o ustanowienie na jego rzecz, na mocy art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.), prawa zabudowy za opłatą symboliczną (obecnie prawa wieczystego użytkowania). Stronami tego postępowania są więc tylko spadkobiercy byłego właściciela i gmina m.st. Warszawy będąca obecnie właścicielem przejętego gruntu, gdyż wynik postępowania dotyczy ich praw. Status strony postępowania nie przysługuje natomiast skarżącemu A., któremu nie służą do przedmiotowej nieruchomości żadne prawa rzeczowe. W sprawie bezsporne jest bowiem, że decyzją z dnia [...] marca 2002 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie stwierdziło nieważność części decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] czerwca 1993 r. stwierdzającej nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez A.. prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości.
Skutkiem stwierdzenia nieważności tej decyzji jest również utrata prawa własności znajdującego się na niej budynku, jako prawa ściśle związanego z gruntem. Budynek ten – jak wynika z niekwestionowanych ustaleń organów – został wybudowany w 1952 r. i stronie skarżącej mogłyby co najwyżej służyć roszczenia cywilnoprawne z tytułu poniesionych nakładów na jego wzniesienie. Nie uzasadnia to jednak istnienia po stronie skarżącej przymiotu strony postępowania. Fakt, iż ewentualna odmowa przyznania wnioskodawcom żądanego prawa mogłoby w przyszłości umożliwić stronie skarżącej uzyskanie prawa wieczystego użytkowania spornego gruntu, również nie uzasadnia istnienia jej interesu prawnego co do wyniku niniejszego postępowania. Skarżące Przedsiębiorstwo ma bowiem tylko interes faktyczny w tym, by wniosek spadkobierców byłego właściciela nie został uwzględniony, co jednak nie daje mu – zgodnie z art. 28 K.p.a. – praw strony postępowania.
Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 31 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) przewidującego, iż oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej zabudowanej następuje z równoczesną sprzedażą położonych na tej nieruchomości budynków i innych urządzeń, jest niesłuszny z tej przyczyny, że oddanie gruntu w wieczyste użytkowanie następuje dwuetapowo. Decyzja o oddaniu ustala tylko warunki, które będą stanowiły część umowy w formie aktu notarialnego, koniecznej do powstania tego prawa (art. 27 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Umowa ta rozstrzygnie też o istniejących na nieruchomości budynkach, gdyż – jak stwierdził NSA w wyroku z dnia 5 marca 2007 r., sygn. I OSK 580/06 (publ. LEX nr 337477) właściwą drogą przeniesienia własności budynku, gdy pozytywnie rozpatrzono wniosek o przyznanie prawa wieczystego użytkowania gruntu, a także rozliczenie dokonanych na grunt nakładów, jest droga cywilnoprawna.
Nie jest także uzasadniony zarzut naruszenia art. 94 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z § 210 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Przepisy te mają zastosowanie przy podziale nieruchomości, co nie miało miejsca w rozpoznawanej sprawie.
W tej sytuacji skarga kasacyjna, jako nieuzasadniona, podlega oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a.