Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 26 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Bd 19/19, wydanym po rozpoznaniu skargi D.Ł.: uchylił decyzję Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w [...] z dnia [...] października 2018 r., nr [...], oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta [...] Regionalnej Bazy Logistycznej w [...] z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] (punkt 1 wyroku), zasądził od Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w [...] na rzecz skarżącego kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (punkt 2 wyroku) i nakazał zwrócić skarżącemu od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy kwotę 200 zł tytułem nienależnie uiszczonego wpisu (punkt 3 wyroku).
Wyrok ten wydany został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Decyzją z [...] lipca 2018 r., nr [...], Komendant [...] Regionalnej Bazy Logistycznej w [...] odmówił mł. chor. rez. D.Ł.: wypłaty odprawy związanej ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej w wysokości 23 270,94 zł, zawieszonej decyzją nr [...] Komendanta [...] Regionalnej Bazy Logistycznej w [...] z [...] lipca 2017 r., oraz wypłaty odsetek ustawowych liczonych od [...] lipca 2017 r.
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wskazał, że skarżący pełnił nieprzerwanie służbę wojskową od [...] maja 1999 r. do [...] lipca 2017 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej [...] postanowieniem z [...] lipca 2017 r., sygn. akt [...], wydanym na podstawie art. 249 § 1 i 2 k.p.k., art. 275 § 1 i 2 k.p.k., art. 258 § 4 k.p.k. w zw. z art. 258 § 1 pkt 2 oraz art. 276 k.p.k., zastosował wobec skarżącego środek zapobiegawczy – zawieszenie w czynnościach służbowych i oddanie pod dozór przełożonego wojskowego. W konsekwencji, Komendant [...] Regionalnej Bazy Logistycznej w [...] decyzją z [...] lipca 2017 r., nr [...], zawiesił wypłatę skarżącemu odprawy w kwocie 23 270,94 zł, związanej ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej – do czasu ustania przesłanek uwzględniających to zawieszenie. Podstawą tego rozstrzygnięcia był art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2018 r., poz. 173), zgodnie z którym żołnierzowi zawodowemu, który został zawieszony w czynnościach służbowych albo tymczasowo aresztowany, zawiesza się od najbliższego terminu płatności połowę ostatnio otrzymanego uposażenia zasadniczego oraz wypłatę dodatków o charakterze stałym, a także wypłatę należności pieniężnych, o których mowa w art. 94 oraz art. 95 pkt 1 i 3. Wyrokiem z [...] stycznia 2018 r., sygn. akt [...], Sąd Garnizonowy w [...] orzekł wobec skarżącego warunkowe umorzenie postępowania karnego, wyznaczając mu okres próby dwóch lat, a ponadto nałożył na niego obowiązek naprawienia szkody. Skarżący wnioskiem z [...] marca 2018 r., wystąpił o wypłacenie zaległych należności finansowych związanych z odejściem na emeryturę.
Następnie, organ wyjaśnił, że wypłata zawieszonej odprawy może nastąpić jedynie w przypadku spełnienia przesłanek określonych w art. 92 ust. 2 powołanej ustawy. W przepisie tym ustawodawca wskazał tylko dwa orzeczenia, po zapadnięciu których organ może dokonać wypłaty zawieszonej części uposażenia, tj.: umorzenie postępowania karnego lub dyscyplinarnego i uniewinnienie prawomocnym wyrokiem sądu. Wyrok warunkowo umarzający postępowanie nie jest zaś tożsamy z umorzeniem postępowania karnego, zatem nie zachodzą przesłanki do wypłaty zawieszonej należności. Ponadto, organ wskazał, że należności w postaci ekwiwalentu za urlop oraz gratyfikacji urlopowej, o które skarżący także wnioskował, zostały mu przyznane oraz przelane na rachunek bankowy [...] sierpnia 2017 r.
Od decyzji Komendanta [...] Regionalnej Bazy Logistycznej w [...] z [...] lipca 2018 r. skarżący wniósł odwołanie podnosząc, że instytucja warunkowego umorzenia postępowania mieści się rodzajowo w instytucji umorzenia postępowania i dlatego też przyjąć należy, że wypłacenie środków, o które ubiega się skarżący, jest zasadne.
Szef Inspektoratu Wsparcia Ził Zbrojnych decyzją z [...] października 2018 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Uzasadniając wydaną decyzję, organ wyjaśnił na wstępie, że skarżący w toku pełnienia służby zawodowej został zawieszony w czynnościach służbowych w związku z podejrzeniem przestępstwa kradzieży paliwa z [...] Regionalnej Bazy Logistycznej Składu [...]. Z zawodowej służby wojskowej został zwolniony wskutek upływu skróconego okresu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez skarżącego. Następnie, prawomocnym wyrokiem Wojskowego Sądu Garnizonowego w [...] z [...] stycznia 2018 r. wobec skarżącego warunkowo umorzono postępowanie karne w przedmiotowej sprawie, z określeniem okresu próby 2 lat oraz z obowiązkiem naprawienia szkody.
Następnie, powołując się na treść art. 92 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, organ wskazał, że nie zaistniały przesłanki do wypłaty skarżącemu zawieszonej odprawy związanej ze zwolnieniem ze służby wojskowej. Skarżący nie został bowiem ani uniewinniony prawomocnym wyrokiem sądu, ani nie umorzono wobec niego postępowania karnego. Organ zauważył przy tym, że instytucji warunkowego umorzenia postępowania nie można uznać za mieszczącą się rodzajowo w instytucji umorzenia postępowania. Są to dwie różne instytucje prawa karnego, uregulowane w innych aktach prawnych (k.p.k. i k.k.) i posiadające inne przesłanki zastosowania.
Z kolei, okoliczność, że skarżący widnieje w Krajowym Rejestrze Karnym, ale nie jest wypisany jako osoba skazana do kartoteki skazanych, nie przesądza o istnieniu przesłanki do wypłaty zawieszonych należności. Przesłanki te są bowiem wskazane w art. 92 ust. 2 powołanej ustawy.
Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Szefa Inspektoratu Wsparcia Ził Zbrojnych z dnia [...] października 2018 r., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz orzeczenia co do istoty sprawy, poprzez zasądzenie na jego rzecz kwoty odprawy, ekwiwalentu za niewykorzystanie urlopu wypoczynkowego oraz gratyfikacji urlopowej ze stosownym odsetkami.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił błędną wykładnię, poprzez przyjęcie, że instytucja warunkowego umorzenia postępowania nie mieści się rodzajowo w pojęciu umorzenia postępowania, a zatem nie ma podstaw do zastosowania art. 92 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, poprzez rozpoznanie sprawy bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz z pominięciem zasady przekonywania, polegającej na niewyjaśnieniu zasadności przesłanek, którymi kierował się organ.
W uzasadnieniu podniesionych zarzutów skarżący wskazał, że [...] lipca 2017 r. wypowiedział stosunek służby wojskowej i wniósł o skrócenie okresu wypowiedzenia do [...] lipca 2017 r. Stosunek służbowy został rozwiązany na skutek art. 111 pkt 9 lit. a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zgodnie z którym żołnierza zawodowego zwalnia się ze służby wojskowej wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego. W niniejszej sprawie nie doszło zatem de iure do zwolnienia żołnierza przez organ właściwy do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.
W tym stanie, zachował on wszystkie uprawnienia wiążące się z zakończeniem stosunku służbowego i jest uprawniony do uzyskania zgłoszonych świadczeń. Organ odwoławczy błędnie uznał zaś, że skarżący został zwolniony ze służby na podstawie art. 111 pkt 11–14 powołanej ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny powołanym na wstępie wyrokiem uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) - zwanej dalej p.p.s.a.
Uzasadniając wydany wyrok, Sąd wyjaśnił na wstępie, że stosownie do treści przepisu art. 1 p.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd, rozpatrując skargę, ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, nie wkraczając przy tym w uprawnienia organów administracji do orzekania bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny nie może zatem – jak wnosi o to skarżący, zasądzić na jego rzecz stosownych kwot tytułem odprawy, ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop i gratyfikacji urlopowej. W związku z zawartym w skardze żądaniem orzeczenia co do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop oraz gratyfikacji urlopowej Sąd zwrócił uwagę, że zaskarżona decyzja rozstrzyga wyłącznie kwestię odprawy w związku ze zwolnieniem ze służby wojskowej.
Ewentualny brak rozstrzygnięcia organu odnośnie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop oraz gratyfikacji urlopowej może więc podlegać kontroli sądu administracyjnego w ramach skargi na bezczynność organu. Wprawdzie w uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji wskazał, że dokonał wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop oraz gratyfikacji urlopowej [...] sierpnia 2017 r., tym niemniej, skoro skarżący nie wycofał swojego wniosku w tym zakresie, to uznanie przez organ, że żądanie skarżącego jest bezzasadne nie zwalnia go z formalnego zakończenia wszczętego wnioskiem skarżącego postępowania – czy to przez wydanie decyzji co do meritum żądania, czy to przez jego umorzenie (jeżeli np. skarżący wycofa wniosek po przedstawieniu mu przez organ dokładnego wyjaśnienia, w jakiej wysokości dokonano wypłaty [...] sierpnia 2017 r. i co ona obejmowała).
Dalej Sąd zauważył, że najistotniejszą kwestią w sprawie nie była ani kwestia tego czy warunkowe umorzenie postępowania karnego jest tożsame z przesłanką umorzenia postępowania (aczkolwiek w tym względzie Sąd podzielił argumentację organu) ani w jakim trybie nastąpiło zakończenie stosunku służbowego skarżącego – bo nie jest sporne, że skarżący został zwolniony ze służby wskutek upływu skróconego okresu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez skarżącego. Istotną kwestią w sprawie była natomiast wykładnia art. 91 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w świetle treści art. 94 ust. 6 w związku z art. 111 pkt 11–14 oraz art. 94 ust. 1–3 tej ustawy.
Sąd wyjaśnił, że stosownie do treści art. 91 ust. 1 powołanej ustawy żołnierzowi zawodowemu, który został zawieszony w czynnościach służbowych albo tymczasowo aresztowany, zawiesza się od najbliższego terminu płatności połowę ostatnio otrzymywanego uposażenia zasadniczego oraz wypłatę dodatków o charakterze stałym, a także wypłatę należności pieniężnych, o których mowa w art. 94 oraz art. 95 pkt 1 i 3. Należnością pieniężną, o której mowa w art. 94 jest odprawa, przysługująca żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej.
Następnie, Sąd wyjaśnił, że przepis art. 92 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, wbrew stanowisku organu, nie zawiera wskazania wszystkich możliwych sytuacji zakończenia sytuacji tymczasowej, przewidzianej w art. 91 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie bowiem z treścią art. 92 ust. 2 w razie umorzenia postępowania karnego lub dyscyplinarnego albo uniewinnienia prawomocnym wyrokiem sądu lub orzeczeniem dyscyplinarnym żołnierz zawodowy otrzymuje zawieszoną część uposażenia oraz zawieszone należności pieniężne, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne, choćby umorzenie lub uniewinnienie nastąpiło po zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Przepis ten zawiera wskazanie sposobu postępowania organu w przypadku umorzenia postępowania karnego lub dyscyplinarnego albo uniewinnienia prawomocnym wyrokiem sądu lub orzeczeniem dyscyplinarnym.
Nie oznacza to jednak, że w przypadku zapadnięcia innego orzeczenia niż wyżej wskazanego, "zawieszenie" automatycznie przekształca się w "ostateczne rozstrzygnięcie", polegające na pozbawieniu żołnierza należności, w tym odprawy.
Sąd podzielił pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarty w wyroku z 10 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1290/12, w którym uznano, że o tym, kiedy żołnierzowi nie przysługuje odprawa stanowi przepis art. 94 ust. 6 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Są to przypadki utraty stopnia wojskowego albo degradacji, orzeczenia dyscyplinarnego o usunięciu ze służby wojskowej, prawomocnego orzeczenia środków karnych pozbawienia praw publicznych, wydalenia ze służby wojskowej lub zakazu wykonywania zawodu żołnierza zawodowego, skazania prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności (aresztu wojskowego) bez warunkowego zawieszenia jej wykonania - wymienione w art. 111 pkt 11-14 ustawy. Omawiany przepis, jak i żaden inny, nie zawiera regulacji, zgodnie z którą zawieszenie żołnierza w czynnościach służbowych skutkuje utratą prawa do odprawy, o której mowa w art. 94, czy też należności pieniężnych wymienionych w art. 95 ustawy.
Dlatego też, zdaniem Sądu, zawieszenie w czynnościach służbowych nie może wywoływać dolegliwości wykraczających poza naturalne konsekwencje, wypływające z faktu odsunięcia od służby, a z całą pewnością nie może skutkować pozbawieniem prawa do wypłaty wszelkich świadczeń związanych ze służbą wojskową. Stosowanie tymczasowego aresztowania, czy - jak w przedmiotowej sprawie - zawieszenie w czynnościach służbowych nie może stanowić kryterium różnicowania żołnierzy zawodowych, decydującego o wypłacie należności związanych ze zwolnieniem ze służby wojskowej. Przyjęcie takiego kryterium różnicowania jest sprzeczne z art. 32 Konstytucji i prowadziłoby do sytuacji, w której tylko fakt stosowania tymczasowego aresztowania czy zawieszenie w czynnościach służbowych (przy identycznych wyrokach skazujących na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania) pozbawiałby żołnierza należnych świadczeń.
Zdaniem Sądu, prowadzi to do konstatacji, iż przepisu art. 92 ust. 1 i 2 ustawy nie można wykładać w sposób, który faktycznie skutkować będzie pozbawieniem prawa do wypłaty świadczeń z powodu zastosowania tymczasowego aresztowania czy zawieszenia w czynnościach służbowych i zwolnienia ze służby w trakcie stosowania tego środka.
Sąd podzielił także stanowisko prezentowane w powołanym wyroku, że art. 92 ust. 1 i 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie stanowi podstawy do pozbawienia żołnierza należności pieniężnych, związanych ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. Z ust. 2 można wnioskować, iż stan zawieszenia wypłaty należności może trwać najwyżej do wydania prawomocnego wyroku, kończącego postępowanie karne. Dopiero wówczas jest możliwe dokonanie oceny, czy i jaki jest wpływ wyroku na prawo do określonych należności pieniężnych związanych ze zwolnieniem ze służby.
Sąd zauważył, że gdyby stosować wykładnię art. 92 dokonaną przez organ, to nigdy nie doszłoby do zastosowania art. 94 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zgodnie z tym przepisem do okresu zawodowej służby wojskowej, o którym mowa w ust. 1 i 2, tj. do okresu, od którego zależy wysokość odprawy, zalicza się okresy pełnienia nieprzerwanej czynnej służby wojskowej, z wyłączeniem okresów zawieszenia w czynnościach służbowych lub tymczasowego aresztowania, chyba że prawomocnym orzeczeniem postępowanie karne lub dyscyplinarne, będące przyczyną zawieszenia lub aresztowania, zostało umorzone bądź żołnierz został uniewinniony na podstawie prawomocnego wyroku lub orzeczenia o uniewinnieniu w postępowaniu dyscyplinarnym. Jeżeli stosować wykładnię organu, iż w przypadku zawieszenia w czynnościach służbowych zakończenie postępowania karnego w inny sposób niż umorzenie postępowania karnego bądź uniewinnienie będzie skutkować w istocie pozbawieniem możliwości wypłaty zawieszonej odprawy, to zbędna byłaby wyżej cytowana regulacja ustawowa dotycząca sposobu obliczania odprawy na wypadek, gdyby zapadło inne orzeczenie niż umorzenie postępowania karnego bądź uniewinnienie, a jednocześnie nie zapadłoby orzeczenie wskazane w art. 94 ust. 6 w związku z art. 111 pkt 11–14, skutkującego zwolnieniem ze służby.
Reasumując Sąd wskazał, że:
- – żołnierzowi zawodowemu, który został zawieszony w czynnościach służbowych, i w stosunku do którego następnie umorzono postępowanie karne albo został uniewinniony prawomocnym wyrokiem sądu, przysługują zawieszone należności pieniężne (w tym odprawa) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne, choćby umorzenie lub uniewinnienie nastąpiło po zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej (art. 92 ust. 2);
- – żołnierzowi zawodowemu, który został zawieszony w czynnościach służbowych a następnie został zwolniony z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 111 pkt 11–14 odprawa nie przysługuje (art. 92 ust. 6),
- – żołnierz zawodowy, który został zawieszony w czynnościach służbowych a jednocześnie nie został zwolniony ze służby wojskowej na podstawie art. 111 pkt 11–14 winien otrzymać odprawę z uwzględnieniem m.in. treści art. 94 ust. 3, tzn. że przy obliczaniu okresu służby zawodowej, od którego zależy wysokość odprawy (por. art. 94 ust.
- 1) nie uwzględnia się okresu zawieszenia w czynnościach służbowych – co może skutkować brakiem osiągnięcia przez żołnierza zawodowego takiego okresu służby, który kwalifikowałby go do otrzymania odprawy w wyższej wysokości.
Jednocześnie, Sąd wskazał, że podzielił stanowisko organu, zgodnie z którym warunkowego zawieszenia postępowania karnego nie można utożsamiać z umorzeniem postępowania karnego. Zgodnie bowiem z art. 66 § 1 k.k. sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy nie karanego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa. Wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne jest zatem wyrokiem stwierdzającym popełnienie przestępstwa i uznającym winę oskarżonego. Zupełnie inną instytucją jest umorzenie postępowania, do którego dochodzi wówczas, gdy brak jest przesłanek procesowych, które warunkują dopuszczalność postępowania karnego. Przyczyny umorzenia postępowania określa art. 17 k.p.k.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana wskutek błędnej wykładni art. 92 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, poprzez nieuzasadnioną odmowę przyznania skarżącemu odprawy z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Sąd wskazał, że w ponownym postępowaniu organ winien rozstrzygnąć sprawę uwzględniając powyższe stanowisko Sądu.
Od powyższego wyroku Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w [...] wniósł skargę kasacyjną, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i oddalenia skargi. Ponadto, skarżący kasacyjnie organ wniósł o rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym i o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi skarżący kasacyjnie organ postawił zarzut naruszenia:
- 1. art. 92 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez błędną wykładnię i uznanie, że przepis ten w świetle art. 94 ust. 6 w zw. z art. 111 pkt 11-14 oraz art. 94 ust. 1-3 tej ustawy stanowi podstawę do wypłaty skarżącemu zawieszonej odprawy związanej ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej i odsetek ustawowych w przypadku, gdy nastąpiło wobec niego warunkowe umorzenie postępowania karnego, podczas gdy przepis ten w sposób jednoznaczny wskazuje, że byłemu żołnierzowi zawodowemu wypłaca się zawieszoną odprawę jedynie w przypadku umorzenia postępowania karnego lub dyscyplinarnego albo uniewinnienia prawomocnym wyrokiem sądu lub orzeczeniem dyscyplinarnym;
- 2. art. 94 ust. 6 w zw. z art. 111 pkt 11-14 oraz art. 94 ust. 1-3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że przepisy te mają zastosowanie w przedmiotowej sprawie i uzasadniają wypłatę skarżącemu zawieszonej odprawy i odsetek ustawowych, podczas gdy art. 94 ust. 6, art. 111 pkt 11-14, art. 94 ust. 1-3 dotyczą zupełnie innych przypadków, tj. kiedy:
- a) żołnierz był zwolniony z zawodowej służby wojskowej z powodu utraty stopnia wojskowego albo degradacji, prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego usunięcia z zawodowej służby wojskowej, prawomocnego orzeczenia środków karnych pozbawia praw publicznych, wydalenia z zawodowej służby wojskowej lub zakazu wykonywania zawodu żołnierza zawodowego, skazania prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności (aresztu wojskowego) bez warunkowego zawieszenia jej wykonania (art. 94 ust. 6, art. 111 pkt 11-14), co nie występowało w przypadku skarżącego;
- b) żołnierz był zawieszony w czynnościach służbowych w trakcie pełnienia zawodowej służby wojskowej, ale zawieszenie to ustało przed jego zwolnieniem z tej służby i następuje ustalenie wysokości przysługującej odprawy (art. 94 ust. 1-3), co nie występowało w przypadku skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi wskazanymi podstawami.
Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. Zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty nie pozwalają na skuteczne zakwestionowanie oceny dokonanej przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku.
Przede wszystkim bowiem, jako niezasadny Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut skargi kasacyjnej, wskazujący na naruszenie przez Sąd I instancji art. 92 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez błędną wykładnię i uznanie, że przepis ten w świetle art. 94 ust. 6 w zw. z art. 111 pkt 11-14 oraz art. 94 ust. 1-3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi podstawę do wypłaty skarżącemu zawieszonej odprawy, związanej ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej i odsetek ustawowych.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela bowiem stanowisko Sądu I instancji, który uznał, że żołnierz zawodowy, któremu zawieszono wypłatę odprawy na podstawie art. 92 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a który następnie został zwolniony z zawodowej służby wojskowej ale nie na podstawie art. 111 pkt 11 - 14 tej ustawy powinien otrzymać odprawę, o której mowa w art. 94 ust. 1 ustawy.
Niewątpliwie, przepis art. 92 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi, że w razie umorzenia postępowania karnego lub dyscyplinarnego albo uniewinnienia prawomocnym wyrokiem sądu lub orzeczeniem dyscyplinarnym żołnierz zawodowy otrzymuje zawieszoną część uposażenia oraz zawieszone należności pieniężne, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne, choćby umorzenie lub uniewinnienie nastąpiło po zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Przepis ten umożliwia zatem odwieszenie zawieszonej na podstawie art. 92 ust. 1 ustawy należności pieniężnej jedynie w razie: umorzenia postępowania karnego lub dyscyplinarnego albo uniewinnienia prawomocnym wyrokiem sądu lub orzeczeniem dyscyplinarnym.
Jednakże, w świetle pozostałych przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych uznać należy, że przepis art. 92 ust. 2 tej ustawy nie reguluje kompleksowo wszystkich sytuacji dotyczących określonych w art. 92 ust. 1 ustawy należności pieniężnych a wyłącznie kwestię zawieszenia i ustania zawieszenia ich wypłaty. Pojęcie "zawieszenie wypłaty", którym posługuje się przepis art. 92 ust. 1 nie jest przy tym tożsame z pojęciem "utraty prawa" do określonych świadczeń.
Zauważyć bowiem należy, że kwestię odprawy należnej żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, której zawieszenie również przewiduje art. 92 ust. 1 ustawy, w sposób całościowy reguluje przepis art. 94 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (zob. wyrok NSA z dnia 21 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1628/19, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Art. 94 ust. 1 tej ustawy stanowi, że żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej przysługuje odprawa w wysokości określonej w pkt 1 - 3 tego przepisu. Z kolei, z ust. 6 tego artykułu wynika, że odprawa nie przysługuje żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 111 pkt 11-14.
Tym samym, uznać należy, że tylko w przypadku zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 111 pkt 11-14 tej ustawy nie przysługuje takiemu żołnierzowi odprawa. Regulacja art. 94 ust. 6 w zw. z art. 111 pkt 11-14 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w sposób pełny i wyczerpujący określa, kiedy żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej nie przysługuje odprawa.
Przepis art. 111 w pkt 11-14 stanowi zaś, że żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek: 11) utraty stopnia wojskowego albo degradacji;
- 12) prawomocnego orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej usunięcia z zawodowej służby wojskowej;
- 13) prawomocnego orzeczenia środków karnych pozbawienia praw publicznych, wydalenia z zawodowej służby wojskowej lub zakazu wykonywania zawodu żołnierza zawodowego;
- 14) skazania prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności (aresztu wojskowego) bez warunkowego zawieszenia jej wykonania. Powołany przepis nie przewiduje zatem aby zawieszenie żołnierza w czynnościach służbowych miało skutkować utratą prawa do odprawy, co więcej przepis ten nie przewiduje utraty prawa do odprawy w przypadku warunkowego umorzenia postępowania karnego.
Wskazać przy tym należy, że w orzecznictwie dotyczącym stosunków służbowych wskazuje się na potrzebę ścisłego interpretowania wszelkich ograniczeń i wyjątków. W związku z tym należy zwrócić uwagę, że w przepisie art. 94 ust. 6 ustawodawca przewidział ograniczony katalog sytuacji, w których żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej nie przysługuje odprawa.
Wobec braku w przepisie art. 94 ust. 6 w zw. z art. 111 pkt 11-14 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych regulacji dotyczącej żołnierza zawieszonego w czynnościach służbowych przyjąć należy, że żołnierz zawodowy, któremu zawieszono wypłatę odprawy na podstawie art. 92 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a który następnie nie został zwolniony z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 111 pkt 11 - 14 tej ustawy powinien otrzymać odprawę, o której mowa w art. 94 ustawy, jak słusznie uznał Sąd I instancji.
Z uwagi na powyższe, jako niezasadny, Naczelny Sąd Administracyjny uznał również zarzut skargi kasacyjnej, wskazujący na naruszenie przez Sąd I instancji art. 94 ust. 6 w zw. z art. 111 pkt 11-14 oraz art. 94 ust. 1-3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
Niewątpliwie bowiem, jak wynika z niezakwestionowanych okoliczności niniejszej sprawy, Prokurator Prokuratury Rejonowej [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. zawiesił skarżącego w czynnościach służbowych i oddał go pod dozór przełożonego wojskowego a w konsekwencji, Komendant [...] Regionalnej Bazy Logistycznej w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...], zawiesił skarżącemu wypłatę odprawy. Jednakże, skarżący w dniu [...] lipca 2017 r. wypowiedział stosunek służby wojskowej i wniósł o skrócenie okresu wypowiedzenia do dnia [...] lipca 2017 r. Stosunek służbowy skarżącego został rozwiązany na podstawie art. 111 pkt 9 lit a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zgodnie z którym żołnierza zawodowego zwalnia sie ze służby wojskowej wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, dokonanego przez żołnierza zawodowego. Z kolei, postępowanie karne zakończone zostało prawomocnym wyrokiem Wojskowego Sądu Garnizonowego w Warszawie z 9 stycznia 2018 r. o warunkowym umorzeniu.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a, ponieważ skarżący kasacyjnie organ zrzekł się rozprawy a skarżący, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.