Uzasadnienie
Postanowieniem z 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Rz 7/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę Sekcji Krajowej NSZZ "Solidarność" Pracowników Skarbowych w Warszawie na bezczynność Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Rzeszowie w sprawie udzielenia informacji publicznej.
W uzasadnieniu, Sąd I instancji wskazał, że skarżąca nie ma zdolności sądowej w rozumieniu art. 25 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. Sąd wskazał, że skarżąca nie może być uznana za podmiot w postępowaniu sądowoadministracyjnym na podstawie § 4 art. 25 p.p.s.a. Z uwagi na brak przepisów prawa, które dopuszczałyby możliwość nałożenia na skarżącą obowiązków bądź przyznania uprawnień, czy też skierowania do niej nakazów czy zakazów, albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, brak jest możliwości przypisania jej podmiotowości na podstawie § 3 art. 25 p.p.s.a.
Brak osobowości prawnej i umocowania do samodzielnego występowania w obrocie prawnym skutkuje uznaniem, że skarżąca nie ma zdolności sądowej, a więc nie może być stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w tym także nie może wnieść skargi do sądu. Brak zdolności sądowej skarżącej skutkuje odrzuceniem jej skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania, to jest:
- art. 25 § 3 p.p.s.a. polegające na uznaniu, że strona skarżąca nie ma zdolności sądowej,
- art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu na gruncie art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, dlaczego strona skarżąca nie może być podmiotem wnioskującym o informację publiczną, przy czym w żadnym zakresie Sekcja Krakowa NSZZ "Solidarność" Pracowników Skarbowych w Warszawie nie występowała w sprawie anonimowo.
W skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:
- art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez uznanie, że brak identyfikacji podmiotu wnioskującego przesądza o tym, że nie może on żądać udzielenia informacji publicznej,
- art. 10 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez bezpodstawne uznanie, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej musi zawierać szczegółowe dane identyfikujące wnioskodawcę,
- art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez uznanie, że nie ma możliwości ochrony sądowej prawa do informacji publicznej strony skarżącej.
W związku z wniesionymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu podkreślono, że Sąd I instancji skupił się na ustaleniu charakteru strony skarżącej w oparciu o ustawę o związkach zawodowych oraz o Statut związku zawodowego NSZZ "Solidarność". W zakresie prowadzonego postępowania nie ma to jednak znaczenia, ponieważ Sekcja Krajowa realizując swoje zadania ma prawo na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej uzyskiwać informacje, które są albo mogą być niezbędne dla realizacji jej zadań.
Skoro nie ma znaczenia charakter prawny strony wnioskującej, to w przypadku braku realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej, strona ta ma zdolność sądową. Inaczej przyznane uprawnienie nie podlegałoby żadnej kontroli sądu.
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 20 czerwca 2014 r. wezwano adwokata do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego do jej wniesienia oraz do reprezentowania strony skarżącej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w terminie 7 dni od daty doręczenia tego wezwania, pod rygorem nieuznania adwokata za pełnomocnika ustanowionego w sprawie.
W wykonaniu zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej NSA z 12 sierpnia 2014 r. wezwano T. L. do nadesłania, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej, 1) dokumentu wskazującego, którzy członkowie prezydium Rady Sekcji są upoważnieni do podejmowania czynności prawnych, stosownie do treści § 42 pkt 7 Statutu;
- pełnomocnictwa dla adwokata do sporządzenia skargi kasacyjnej i wykazania, że pełnomocnictwo to zostało udzielone przez osobę uprawnioną (osoby uprawnione) do reprezentowania Rady Sekcji. Jednocześnie poinformowano, że wezwanie do nadesłania stosownego pełnomocnictwa zostało skierowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie do adwokata, jednak nie udzielił on odpowiedzi na wezwanie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu z uwagi na brak nadesłania pełnomocnictwa do sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika.
Zgodnie z art. 175 § 1 p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego (z zastrzeżeniem § 2 i 3). Zatem, pełnomocnik strony dokonujący tej czynności procesowej musi posiadać umocowanie do jej sporządzenia.
Z kolei art. 176 p.p.s.a. wskazuje, że skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Zgodnie z art. 46 § 3 p.p.s.a., do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa. Stosownie natomiast do art. 37 § 1 zd. 1 p.p.s.a., pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa.
W sprawie, skarga kasacyjna została sporządzona przez adwokata, który jednak nie dołączył do niej pełnomocnictwa. Z tego względu, zarządzeniami (wydanymi na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a.) wezwano najpierw adwokata, a następnie T. L. do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez złożenie pełnomocnictwa do jej sporządzenia.
Pomimo upływu terminu do wykonania wezwań, pełnomocnictwo upoważniające adwokata do sporządzenia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie nie zostało nadesłane. Z tego względu nie można uznać, że został dochowany przymus adwokacko-radcowski określony w art. 175 § 1 p.p.s.a. i należało orzec o odrzuceniu skargi kasacyjnej.
Wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie (art. 178 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny jest uprawniony do odrzucenia skargi kasacyjnej, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny (art. 180 p.p.s.a.).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 i art. 175 § 1 a także w zw. z art. 182 § 1 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak w sentencji postanowienia.
O zwrocie wpisu Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a.